Alle gerechtingheid vervullen

Datum

2014-01-12

Plaats

Opperdoes

Lezing  1

Jesaja 42:1-7

Lezing  2

Mattheüs 3:13-17

Bijzonderheden

Geen

Thema

Om alle gerechtigheid te vervullen…


Lieve mensen van God
Als je het oecumenisch leesrooster volgt, word je in januari telkens met dezelfde verhalen geconfronteerd: Het begint op de eerste zondag na Nieuwjaar met het bezoek van de drie wijzen, dan de doop van de Heer
en volgende week is er bruiloft in Kana. U bent van harte uitgenodigd!

Vandaag is het de tweede zondag, dus hoorden we het verhaal over de doop van Jezus in de Jordaan.  De lezingen van vandaag, zowel die uit de profetie als die uit het evangelie bieden mij de mogelijkheid een aantal stokpaarden te berijden. Ik zal me inhouden, maar ik noem ze wel even.

Het eerste stokpaard is het gebruik van een leesrooster.
Ik vind het een goede zaak dat voorgangers zich aan het rooster houden.
Daar zijn heel veel argumenten voor, maar ik zou me inhouden,
dus noem ik er maar één:
Het rooster daagt je als voorganger uit om ook aan de slag te gaan
met bijbelgedeelten die je zelf niet meteen zou kiezen.
Een lezing waar je in eerste instantie niet mee uit de voeten kunt,
dwingt je tot extra bezinning op de tekst. Je moet die tekst a.h.w. opnieuw
aan het woord laten. Van je favoriete teksten weet je al van te voren
wat ze te zeggen hebben.

Een tweede stokpaard is de positie van Jezus in de joodse traditie.
Jezus is als een joods jongetje geboren en als joodse man gestorven.
Op zijn lippen het avondgebed dat hij als kind leerde van moeder Maria:  
“Vader in uw handen beveel ik mijn geest.” Jezus heeft nooit ook maar de geringste poging ondernomen, om een nieuwe godsdienst te stichten.

Hij had kritiek op de leiding van zijn geloofsgemeenschap, maar het is en blijft een intern joodse discussie. Het is niet aan Christenen, om Jezus’ argumenten te gebruiken tegen het Jodendom. Hetzelfde geldt trouwens voor de woorden van Paulus.  Ik las deze week – ik citeer: “Christus doet ons wandelen in nieuwheid van leven!” Dat klinkt goed, maar het vervolg luidde: 
“Niet langer gebogen onder de wet, maar vrij onder de genade!”

Het eerste testament  wordt uitgespeeld tegen het tweede. We halen ons christelijk gelijk ten koste van Thora. De joden gaan gebukt onder wet…   
Nee! De joden zijn zo blij met de Thora, dat ze met de boekrol in hun armen dansend van vreugde de straat op gaan!
We vierden nota bene drie weken geleden Kerst.
Gods genade wordt zichtbaar in de menswording van Thora, van de wet!  
Het Woord  is vlees geworden. Welk woord? Thora, de wet!
Gods openbaring krijgt handen en voeten in de mens Jezus van Nazareth!  Welke openbaring?  THORA! DE WET. Gods genade voor deze wereld…
Stop nou Ton, je zou je inhouden.  

Een derde stokpaard
is het karakter van de profetie.
Profeten houden zich niet bezig met toekomstvoorspelling.
Wat doen ze wel?
Profeten geven hun visie op het beleid van koningen en priesters
en confronteren die notabelen met de te verwachten gevolgen van hun beleid.

Jesaja bijvoorbeeld vertaalt de beloften van God voor de mensen van zijn tijd.
De evangelisten en ook Paulus gebruiken die oude woorden om over Jezus te vertellen. Waarom? Om zijn intense verbondenheid met de Schriften nog eens dik te onderstrepen.
Dat waren ze…
Drie stokpaarden van uw voorganger…
Wie vroeger leerhuizen bij me volgde, zal ze misschien nog wel herkennen.


We lazen in Jesaja 42. Woorden van de profeet Jesaja.  Hij sprak en schreef ze ongeveer 600 jaar voor het begin van de bij ons gebruikelijke jaartelling.
Jesaja stelt ons iemand voor…
Je kunt het vergelijken met de balkonscène op 30 april 2013.
Prinses Beatrix die zegt: Ik stel u heden voor… uw nieuwe koning.  

Hier presenteert de profeet een mens voor een bepaalde functie.
Daar hoort een taakstelling bij.  De roepstem proclameert: “ Hier is mijn dienaar, hem zal ik steunen, hij is mijn uitverkorene, in hem vind ik vreugde,
ik heb hem met mijn geest vervuld. Hij zal alle volken het recht doen kennen.”
De geroepene verstaat zijn roeping, maakt zich die eigen … Hij gaat er voor!
In alle bescheidenheid: Hij schreeuwt niet, hij verheft zijn stem niet,
hij roept niet luidkeels in het openbaar, zoals machthebbers dat doen.   
Deze koning is meer van het pastorale type. Een zorgzaam mens…
Als je geknakt door het leven gaat, zal hij ervoor zorgen, dat je niet breekt.
Hij zal je weer op je voeten zetten… Je redden van de ondergang.

Als de vlam van het geloof alleen nog maar een beetje nagloeit…
zal hij die niet doven, maar aanblazen, zodat het weer licht en warmte geeft.

Het geknakte riet breekt hij niet af, de kwijnende vlam zal hij niet doven.
Het recht zal hij zuiver doen kennen. Ongebroken en vol vuur zal hij het recht op aarde vestigen; de eilanden zien naar zijn onderricht uit.

Treedt er een nieuwe koning aan? Wordt hier een hogepriester gewijd?
Een nieuwe paus voorgesteld? Een predikant bevestigd?
Wordt hier een gemeente op het spoor gezet?
Houdt het maar even op het laatste…
dan kunnen wij er ook iets mee.

Het is de Schepper van hemel en aarde die ons roept.
Hij roept zijn volk op de gerechtigheid op aarde te vervullen.
De Heer spreekt tot het godsvolk, tot Israël en tot degenen die,
dank zij Jezus –  zijn, als in Israël ingelijfd! Als in Israël ingelijfd.
Dat is iets heel anders dan de zelfverheffing, die christenen
telkens weer tentoonspreiden t.o.v. de joodse traditie.
Zij, gebogen onder de wet.
Wij, vrij onder de genade.

Het is de Schepper van hemel en aarde, die ons roept.
Hij roept zijn volk – Israël, inclusief de ingelijfden –
om de gerechtigheid op aarde te vervullen
als zijn trouwe dienaren: 

Ik zal je bij de hand nemen en je behoeden, ik neem je in dienst voor mijn verbond met de mensenen maak je tot een licht voor alle volken
om blinden de ogen te openen,om gevangenen te bevrijden uit de kerker,
wie in het duister zitten uit de gevangenis.

God roept tot op vandaag gelovigen op om schouder aan schouder
te staan en samen vol vuur het recht op aarde te vestigen.
Let wel: Dat recht is Thora, DE WET.

We kunnen elkaar “heil en zegen” toewensen tot we een ons wegen,
maar als we het bij woorden laten en niet consequent proberen
een licht te zijn voor alle volkeren, verzaken we onze opdracht.
Dan zal het recht op aarde niet worden gevestigd.

Wij laten ons niet zo gemakkelijk bij de hand nemen,
in het vertrouwen dat de Heer ons zal behoeden.
Wij laten ons echt niet zo gemakkelijk in dienst
nemen voor zijn verbond met alle mensen.

Wij hebben de neiging onze vermeend eigen belang te beschermen, desnoods ten koste van anderen.  
Wij zetten – geheel conform onze eigen wetten – kinderen de grens over.
Die kinderen gaan diep gebogen onder de wetten van een democratisch land
terwijl ze geschapen zijn om vrij en blij onder de genade van de Heer te spelen voor Zijn aangezicht…. Dat is die andere wet. Dat is Thora
   
Wij laten we een lid van een voetbalteam  thuis achter, omdat financiële belangen nu eenmaal zwaarder wegen dan mensenrechten;
Sport verbroedert… Ja, ooit was dat zo…
Maar mammon maakt sport kapot
We dienen andere goden…
Negeren Thora.
Wij sluiten mensen uit en dat terwijl wij zijn ingelijfd bij  Gods volk onderweg.  Het Godsvolk, dat nu juist is bedoeld om licht te verspreiden voor alle volkeren.

Jezus heeft nogal wat kritiek op de leiders van de geloofgemeenschap
en die kritiek steekt hij niet onder stoelen of banken.
Hij dreigt echter niet met een boycot van kerkbalans.
Hij chanteert ze ook niet met een overstap
naar een andere kerk…
Nee, hij gaat met de gemeenschap mee, kopje onder…

Het doopritueel is in het Jodendom is bedoeld voor niet-joden die willen toetreden. Ze gaan a.h.w. met het joodse volk mee door de Schelfzee.
Ze laten hun oude, slaafse leefwijze achter zich. Ze laten alle heidense zekerheden van Egypte achter zich en wagen zich aan een woestijnreis
op basis van niet meer dan een belofte. Zo is het leven bedoeld! 

Het heidendom heeft maar een doel: de status quo te bestendigen…
Het heidendom leeft bij uitspraken als:
“Het is altijd zo geweest, en het moet ook altijd zo blijven.”
“Je weet wat je hebt, en moet maar afwachten wat je krijgt.”

Die manier van denken, speelt machthebbers in de kaart,  in de politiek;
maar ook in je persoonlijk leven.
Als alles altijd maar moet blijven zoals het is…  dan blijven de zieken ziek,
de verslaafden verslaafd; de daklozen dakloos; de armen arm, de mensen die honger lijden, blijven hongerig.  Anders gezegd: Het onrecht viert hoogtij.

In het Jodendom van die tijd is het doopritueel bedoeld voor niet-joden,
die willen toetreden tot de religie van Thora; mensen die ervoor kiezen
te vertrouwen op Gods beloften en te werken aan de vervulling daarvan.  
Leven met de God van Israël, is leven op weg naar een stip aan de horizon.
Het land van belofte, een wereld van recht vrede.
Het koninkrijk Gods. Het hemelrijk. Eeuwig leven!

Johannes de Doper wijst ons op misstanden.
Hij geeft aan waar we ons doel voorbijschieten.
Hij waarschuwt als onze koers niet meer leidt
naar die stip aan de horizon.

Het woord voor “zonde” heeft met boogschieten te maken.
Zonde is: Je doel missen.
“Van dat recht en die vrede, komt niet veel terecht!”
verkondigt Johannes. We missen ons doel!
Hij roept de mensen op om terug te keren
naar de normen en waarden van Thora;
Hij roept de mensen op, De WET
weer als richtsnoer te kiezen.

Laat die kortzichtigheid achter je …  Spoel je egoïsme van je af …
Reinig je van je heidendom  –  Laat je dopen!  

Natuurlijk had Jezus dit ritueel aan zich voorbij kunnen laten gaan,
maar HIJ is niet gekomen om te laten zien dat Hij beter is dan anderen…
Hij zet zichzelf niet op een voetstuk
Hij hoeft niet geëerd te worden
Hij gaat zijn weg in alle bescheidenheid:
Hij schreeuwt niet, hij verheft zijn stem niet,
hij roept niet luidkeels in het openbaar, zoals machthebbers dat doen.   
Hij is meer van het pastorale type. Een goede herder, een zorgzaam mens…
Als je geknakt door het leven gaat, zal hij ervoor zorgen, dat je niet breekt.
Als je verdwaalt bent, en in de wildernis verzeild raakt… zoals een lam kan verdwalen, dan gaat ook hij die wildernis in om jou te zoeken…
Als je kopje onder gaat, overspoeld raakt door twijfel en angst, dan
zal hij je redden van de ondergang.
Als je dreigt te bezwijken onder de last van je missers,
zet hij je op je voeten… zodat je verder kunt.

Hoe ik dat weet? Dat vertelt Mattheüs in het derde hoofdstuk van zijn boek.
Daar schrijft de evangelist dat er duif neerdaalt op de man die zojuist,
uit solidariteit met de mensheid, kopje onder is gegaan.
Die zorgzaamheid is de mentaliteit, die God bedoelt.
De mens die zo in de wereld staat, handelt in Gods Geest.
Over de mens die zo intens Thora doet, dat hij genoemd wordt:
Het vleesgeworden woord van God…  wordt gezegd:
‘Dit is mijn geliefde Zoon, in hem vind ik vreugde.’

Ach, zegt u misschien, dat zijn de woorden van Mattheüs –
een gewezen tollenaar nota bene… Zo’n graaier uit de financiële wereld van die dagen… Hecht je daar geloof aan? Laat je daardoor je levenshouding bepalen?

Als het erom gaat een leven vol missers achter je te laten…
Als het gaat om terugkeer naar normen en waarden van Thora,
dan weet Mattheüs waar hij het over heeft. Hij heeft enig recht van spreken.
Mattheüs vindt en gelooft en schrijft dat alle messiaanse beloften, die we kennen uit de Hebreeuwse Bijbel, waaronder die uit Jesaja 42,
concreet  worden in deze mens: Jezus van Nazareth.  
Het z.g. Nieuwe Testament wemelt van de citaten uit die Hebreeuwse Bijbel. Citaten zetten de woorden van Mattheüs kracht bij… en zijn uiterst korte weergave van Jezus’ doop doet denken aan zo een soort balkonscène,
waarbij de roepstem uit de hemel komt…
De geroepene, een man met een missie! 
Hij gaat er voor! Niet een beetje,
niet zo goed en zo kwaad als het gaat,
maar helemaal… tot het bittere eind, dat uiteindelijk niet bitter
en zelfs niet het eind blijkt te zijn, want dit mensenleven heeft zoveel kwaliteit, dat zijn missie wordt verwoord met: “ Dit is mijn geliefde zoon, in wie ik een welbehagen heb.”

Zijn manier van leven… is ons ten voorbeeld gegeven.
Zulk leven, kan niet stuk… Zulk leven heet: eeuwig leven.
Dat kan misschien knakken, maar het zal niet breken…
Dat kan wel eens even op een laag pitje staan,
maar het zal niet doven.

Geve de Heer, dat wij als zijn gemeente,
waar ook ter wereld…

Niet ons eigen gelijk van de daken schreeuwen
maar onze vingers zacht laten glijden langs de nerven van het gekrookte riet,
opdat alles wat in mensen geknakt is… mag worden geheeld en opgericht. 

Geve de Heer, dat wij als zijn gemeente, waar ook ter wereld…
met onze handen de kwijnende vlam beschutten,
opdat het vuur mag oplaaien in ons hart
tot een prachtige vlam van liefde.

Opdat wij bijdragen aan
het vervullen van Gods
gerechtigheid.

 

AMEN