Vissers van mensen

 

Datum

2014-01-26

Plaats

Andijk

Lezing  1

Jesaja 49:1-7

Lezing  2

Mattheus 4: 12-22

Bijzonderheden

De roeping van de eerste discipelen

Thema

Vissers van mensen

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gemeente van Onze Heer Jezus Christus
Lieve mensen van God.

Toen ik ging kennismaken met een van de andere  gemeentes waar  ik ooit werkte, vroeg een oude dame: “Kunt u tegen kritiek?” Ik antwoordde dat ik kritiek als een cadeautje beschouw, maar het prettig vind als ze dan ook in geschenkverpakking wordt aangeboden.  Ze zei: “Ik ben bang dat hij wel eens in een ouwe krant zal zitten… en de praktijk leerde dat cadeaupapier  inderdaad niet altijd voor handen was.

Johannes de Doper uitte zijn ongezouten kritiek ook zonder er doekjes om te winden, laat staan een gekleurd papiertje. Dat komt hem duur te staan.
Johannes is gevangen genomen en wordt overgeleverd aan het gerecht.
Je kunt beter zeggen, hij wordt overgeleverd aan het onrecht , want hij valt in de handen van de man die hij zwaar kritiseerde: koning Herodes Archelaus
Dat belooft niet veel goeds, want die Herodes Archelaus  is van het kaliber Assad, die momenteel in Syrië tekeer gaat.

Jezus trekt zich terug in Galilea. Daar is het veiliger, want  dat valt onder de jurisdictie van Herodes’ broer, die Herodes Antipas heet.  Ze zijn allebei zonen van Herodes de Grote, die ooit  de kinderen van Bethlehem liet ombrengen. Die moest – om moord en doodslag onder zijn eigen kinderen te voorkomen, zijn koninkrijk in vieren delen. Judea viel toe aan Archelaus en Galilea aan Antipas.

Na dit stukje geschiedenis, nu wat Bijbelse Aardrijkskunde. Galilea ligt in het noorden. Door die provincie lopen de grote handelsweg tussen Egypte en landen als Libanon en Syrië, met steden als Tyrus en Damascus.  Het is het gebied waar van oudsher de stammen woonden van Zebulon en Naftali.. Daarvan zijn na de ballingsschap maar heel weinigen teruggekeerd.
Ze heten in de dagen van Jezus: de verloren stammen.  Galilea wordt in die
tijd bewoond door sterk vergriekste  joden, die overal vandaan gekomen zijn
en het met de godsdienst niet al te nauw meer nemen.
 Gilel hagoyim wordt Galilea genoemd… Galilea van de volkeren.
Mengemoes van de  goyim;  letterlijk: Draaikolk der volkeren.

In Jeruzalem en omstreken wordt er zeer laatdunkend over hen gesproken, een beetje zoals de Veluwe praat over donker Noord-Holland.  De Romeinen zijn er  heer en meester. Om de paar kilometer laat een tollenaar zijn slagboom neer.  In die godvergeten draaikolk van macht en vervreemding gaat Jezus aan het werk. Nazareth laat hij links liggen. Kfar Nahum wordt zijn woonplaats. Dat is geen toeval, want  in de naam Kfar Nahum – Kafarnaum –  Dorp van troost.

Geeft Mattheüs ons hier nu een geschiedenis- en een aardrijkskundelesje?
Dat zijn we niet van de bijbelschrijvers gewend. Nee, dat klopt…
Maar Mattheüs vertelde ons ook het verhaal van de wijzen uit het oosten.
De volkeren kwamen naar Bethlehem om de messias van Israel te eren.

Mattheüs is verteller! Een verteller van het zuiverste water. Zijn aardrijkskunde is theologische geografie, zoals zijn geslachtsregister theologische genaeologie  bevatte. Mattheüs vertelt dat Jezus vanaf het allereerste begin, niet  bezig is met uitsluitend vrome volksgenoten, maar vooral ook met randfiguren,
met mensen in donker Galilea, met de mensen die vanuit de andere volken
zijn gekomen en daar in dat godvergeten Galilea, leven als waren zij in Israël ingelijfd.

Vandaag de dag zouden Mattheus zeggen: Denk nou niet dat Jezus specifiek gekomen is voor keurige kerkmensen… Nee, hij kwam ook voor die Marokkaanse rotjochies die Amsterdam-west onveilig maken,  Hij is er ook voor de vluchtelingen uit Afghanistan; Hij brengt ook troost  voor de kinderen uit  Syrië  en gelukszoekers uit  Somalië en ook voor Molukkers die pas geleden
in dat weiland bij De Punt de treinkaping herdachten.

Die eerste zin van onze lezing luidde:  Toen Jezus hoorde dat Johannes gevangengenomen was, week hij uit naar Galilea…  Dat lijkt dus op het eerste gezicht wel een veiligheidsmaatregel, maar het is veel meer een mission statement: hier, voor deze mensen, in die omstandigheden, wil ik oproepen
tot verandering en zo troost brengen.

Natuurlijk herinnert u zich de woorden van Jesaja die ik u voorlas: 15 ‘Land van Zebulon en Naftali, gebied aan de weg naar zee en aan de overkant van de Jordaan, Galilea van de heidenen, luister: 16 Het volk dat in duisternis leefde, zag een schitterend licht, en zij die woonden in de schaduw van de dood werden door het licht beschenen.

Die woorden herinnerde Mattheüs zich ook… en dacht Hier kan ik mooi nog eens laten zien dat Jezus voluit verbonden is met Thora en profeten en hij schrijft het citaat van de profeet op.

Mw. de Boer las een ander stuk uit de profetie. Daarin heb ik een zin schuin afgedrukt.  Ik zal je maken tot een licht voor alle volken, opdat de redding die ik brengen zal tot aan de einden der aarde reikt.’

Die woorden zijn gericht tot de inwoners van Jeruzalem. Ook daar gaat het niet alleen om het uitverkoren volk, maar om alle mensen, tot aan de einden van de aarde. Het uitverkoren Godsvolk zal er zijn voor de hele samenleving tot aan de einden der aarde? Een dienstbare synagoge zal het zijn; een solidaire gemeente.

Jezus’ boodschap voor de mensen in het godvergeten Galilea luidt :  Kom tot inkeer want het koninkrijk van de hemel is nabij!’ Het koninkrijk van de hemel is een van de vele namen die mensen in die tijd geven aan “God”.  God is nabij gekomen, laat je leiden door Zijn woorden… keer je om, bekeer je! Jezus zet de prediking van Johannes voort.
Wat denkt die Herodes antipas wel?
Dat hij God de mond kan snoeren? 
Dat kan hij gerust vergeten!
Dat hij Gods stem in deze wereld tot zwijgen kan brengen?
No way!
Dat kan de koning het best maar uit zijn hoofd zetten…
Daar moet de keizer niet op rekenen…
De Assads en de Poetins van deze wereld komen van een koude kermis thuis.  Dorpshoofden in India – Krijgsheren in Congo – dictators waar ook ter wereld –
berg je maar, want het koninkrijk van de hemel is nabij!

Hoe dat zichtbaar wordt? Waar je dat  kunt zien? In de volgende verzen.
Jezus die langs het water loopt …
Er zijn mensen in de kerk bij wie er nu bellen gaan rinkelen… Water, zei je?
Ja Jezus loopt langs het water en roept twee broers… twee Galilese  vissers. Twee mannen uit die godvergeten noordelijke uithoek van het land,
twee broers. Simon heet de een – een echt Hebreeuwse naam – maar zijn broer heet Andreas – dat is ook een mooie naam, maar zo Grieks als ‘t maar zijn kan.

Israël  en de volkeren zijn broers… Kinderen van een vader…  Alle menschen werden  Brueder… Nee hoor, alle mensen zijn broers en zussen. 

Kom, volg mij en ik zal jullie vissers van mensen maken. O wacht, daar heb je dat water… Jezus loopt langs het woelige water van het meer van Galilea.
Waarom rinkelden zojuist die bellen?

Nou daarom… omdat het woelige water van de zee
in de joodse vertelcultuur staat voor een plek waar je niet wezen wil…
de zee is de plek waar je kopje onder gaat,
het water bedreigt de kwaliteit van ons bestaan
denk maar aan Noach, aan Jona, aan de schelfzee …

Ik maak jullie tot vissers van mensen;
Ik zorg ervoor dat jullie mensen uit de shit gaan halen
Ik maak jullie tot mensenredders… Ik laat jullie weer zien waarvoor het Godsvolk eigenlijk bedoeld was, om de mensen tot aan de einden der aarde op te vissen uit de zeeën van ellende waarin ze verkeren.

Jezus roept die twee broers en het lijkt wel of ze op zo’n oproep hebben gewacht, want du moment dat Jezus roept, laten ze hun hele hebben en houden achter en gaan met hem mee. Later blijkt die Petrus zelfs getrouwd
te zijn, want hij heeft een schoonmoeder…

En even later nog zo’n koppel: Johannes en Jacobus, de zonen van Zebedeus.
Die laten ter plekke hun vader achter, want wat ze nu gaan doen is belangrijker: Mensen vissen.

De verzen die volgen op deze lezing laten duidelijk zien wat Jezus bedoelt met
“mensen vissen” :
Hij gaf er onderricht in de synagogen,
verkondigde het goede nieuws van het koninkrijk van de hemel
Hij genas iedere ziekte en elke kwaal onder het volk.
Het nieuws over hem verspreidde zich in heel Syrië.

En die eerste vier discipelen maken het allemaal mee… en langzamerhand dringt tot hen door dat zij… zijn volgelingen… het voorbeeld van hun meester mogen volgen.

Omwille van dat onderricht wordt er tot op vandaag gepreekt in kerken en catechese gegeven in tuinkamers en veel uitgewisseld in gespreksgroepen.
Omwille van dat goede nieuws zijn tot op vandaag –  geloofsgemeenschappen solidair met de mensen in de samenleving waarin ze functioneren. Jullie hier in Andijk;
de Raad van de kerken in Hoorn met zijn straatpastor die komt;
Father Bayo en zijn parochie in Tanzania
Namens de gezamenlijke kerken doetde HWK haar werk.

 Dominee Sylvestre met  zijn gemeente in Bujumbura.
Allemaal vissers van mensen… overal!

Jezus geneest … de blinde die het niet meer ziet zitten
Hij zet degene de lamlendige, weer op zijn benen
dringt door tot de dove, die zich heeft afgesloten voor God en mensen.
Hij brengt rust in de levens van mensen die bezeten zijn van….
alcohol, drugs, geld,  auto’s, eten, gokken… zeg het maar!

Petrus en Andreas; Johannes en Jakobus — en nog acht anderen vormen samen het twaalftal, het volk, het godsvolk dat zingend en helend;
solidair en met passie in de wereld staat,
opdat mensen mens zouden worden
mens naar Gods beeld en gelijkenis.

De oude woorden worden opnieuw gelezen…
Aan tradities wordt nieuw leven ingeblazen
gewoonten van een nieuwe inhoud voorzien.

Nee, dat gebeurt niet vanuit de plekken waar de godsdienstige macht zich concentreert. Dat gebeurt niet op synodevergaderingen en ook niet in aartsbisschoppelijke paleizen.

Nee, voor vernieuwing en intensivering moet je in de marge zijn…
daar waar mensen het lef hebben om hun geloof opnieuw te ontdekken,
waar mensen out of the box durven denken over hun identiteit
als persoon, als gemeente, als kerk.

Wie zich – zoals Jezus – met diaconaat bezig houdt,
komt vanzelf terecht… in de marge
bij marginale figuren en daar
kun je zoveel van leren.

Amen,