Gelukkig ben je

Gemeente van onze Heer Jezus Christus
Lieve mensen van God.

De evangelist Mattheüs schrijft zijn boek in de tweede helft van de jaren 60…
van de eerste eeuw.
Hij schrijft bepaald geen academisch proefschrift.
Daarin staan alleen maar verifieerbare feiten, althans zo hoort dat!
Mattheüs schrijft iets heel anders. Hij schrijft een evangelie.
Een boek met een boodschap. Het woord evangelie betekent zelfs:
blijde boodschap.
Mattheüs geeft die  blijde boodschap door in de vorm van een biografie;
Hij maakt er een soort levensbeschrijving van… een biografie van Jezus.

Mattheüs stelt zich een doel: De blijde boodschap doorgeven.  
Logiche vraag: aan wie? Welke doelgroep heeft hij voor ogen?
Mattheüs schrijft zijn evangelie voor zijn gemeente, in die jaren 60.
Hij schrijft zijn boek voor joodse gelovigen, die – laat ik me voorzichtig uitdrukken – last ondervinden van het feit dat ze Jezus zien als de Messias van Israël.

Mattheüs schrijft zijn boek voor mensen in moeilijke omstandigheden.
Voor mensen die nederig van hart zijn.
Zijn parochianen zijn geen geweldenaars, geen fanatiekelingen,
geen verwaande kwasten, maar eenvoudige mensen, die in rust en vrede  willen leven met elkaar en hun medemensen.
Mattheüs verkondigt zulke mensen, dat  het koninkrijk der hemelen van hen is.

Mattheüs schrijft zijn boek voor mensen in moeilijke omstandigheden.
Voor mensen die ondanks hun nederigheid van die koninkrijkbelofte niet veel waar zien worden in hun dagelijks leven. Medegelovigen worden gevangen  gezet en gedood, alleen maar omdat ze vertrouwen op de opgestane Heer. 
Dat is triest en treurig, maar Mattheüs verkondigt die verdrietige mensen,
dat God hen zal troosten.

Mattheüs schrijft zijn boek om de zachtmoedigen een hart onder de riem te steken.  Zachtmoedige mensen zijn gemakkelijke slachtoffers van de macho’s.
Maar Mattheüs laat weten dat
niet  degenen met veel bravoure  krijgen deel aan het  goede leven…
Niet degenen die halen wat er te halen valt, zullen het koninkrijk ervaren.
Niet de machthebber die grijpt wat hij grijpen kan, heeft een mooi leven

Nee – de zachtmoedigen zullen het land bezitten.
Dat wil zeggen: Hun leven zal een beloofde land leven zijn.
Een leven met de kwaliteit die we eeuwig noemen.

Misschien krijgen sommigen onder u langzamerhand de kriebels.
De nederigen, de treurenden, de zachtmoedigen…
Het is al met al wel een clubje softies bij elkaar hè…
Wat een stelletje loosers, zeg! En die worden gelukkig en zalig genoemd?
Er reagereen vast mensen in de sfeer van: Dat maar niet zalig. Mij niet gezien!

Toegegeven, deze teksten sluiten niet echt aan bij de tijdgeest. In onze tijd is het mode om op te komen voor jezelf! Assertief in het leven staan! Je niet onder laten sneeuwen… Menigeen wil waarschijnlijk helemaal niet geassocieerd worden met de nederigen, de treurenden en de zachtmoedigen.  
Laten we toch nog maar even verder lezen…

Gelukkig wie hongeren en dorsten… Ja hoor! Nog gekker! … naar gerechtigheid. O, sorry, dat is iets anders. Inderdaad, dat is heel iets anders.

Mattheüs  schrijft zijn boek niet opdat de gemeente zich zal laten wegdrukken.  Hij roept de gelovigen niet op om in een hoekje te gaan zitten grienen.
Nee, zalig degenen die hongeren en dorsten naar gerechtigheid,
want zij zullen verzadigd worden!
Mensen die gerechtigheid nastreven; die worden geprezen!
Die krijgen een steuntje in de rug! Een pluim op hun hoed!
Ga zo door en je zult verzadigd worden. Je zult merken dat je goed bezig bent…
Jouw leven heeft kwaliteit… De kwaliteit die we eeuwig noemen.

Mattheüs schrijft ook voor gemeenten waar onderlinge conflicten zijn.
Heel belangrijk is in die tijd de vraag of heidenen, die Jezus hebben leren kennen, er ook bij mogen horen. Moeten die niet toetreden tot het Jodendom?
De een denkt van wel, de ander van niet en die discussies lopen soms hoog op!

Zalig zijn de vredestichters, schrijft Mattheüs, want degenen die helpen conflicten op te lossen, zullen kinderen Gods genoemd worden!  Kind van God!” als dat geen mooie naam is. Dat duidt op een kwaliteit van leven, die we eeuwig noemen!

Mattheüs prijst de mensen gelukkig die vervolgd worden  en uitgescholden,
degenen over wie allerlei kwaad wordt verteld; Gelukkig ben je als je zit in de hoek waar de klappen vallen omdat je rechtvaardig bent. Dan heeft – ondanks de pijn – je leven kwaliteit. De kwaliteit die we eeuwig noemen.

Acht zaligsprekingen… Twee blokjes van vier…
die allebei eindigen met gerechtigheid.
Zalig degenen die hongeren en dorsten naar gerechtigheid
Zalig degenen die narigheid ondervinden omdat ze rechtvaardig zijn.
Op die gerechtigheid kom ik terug… en op die kwaliteit die we eeuwig noemen.


Ik begon bijna elke alinea met de woorden: Mattheüs schrijft  zijn boek…
Misschien heb ik daarmee wel de indruk gewekt dat Mattheüs aan het woord is
 in de Bergrede. Nou, dat was niet helemaal mijn bedoeling,
maar tocjh ook wel weer een klein beetje…
Want pastor Mattheüs schrijft de woorden van Jezus op
voor de mensen van zijn gemeente. Hij schrijft ze op met het idee:
Ik heb het niet over anderen, ik heb het over jullie! Gelukkig zijn jullie… jullie zelf.
Mattheüs schrijft de blijde boodschap op in de vorm van een levensbeschrijving van Jezus. Mattheüs verzint het niet zelf, maar vertolkt de blijde boodschap van Jezus Messias voor de mensen van zijn tijd! En zo krijgt die verkondiging drie lagen:

Jezus spreekt tot een stel armoedzaaiers uit het Godvergeten Galilea.
Tegen mensen die grote drommen achter hem aanlopen! Jullie zijn gelukkig!
Het gaat in het leven niet om rijkdom… bezit stelt niks voor!
In deze wereld lijkt het recht van de sterksten te gelden,
maar die sterksten kunnen het gerust vergeten!
De eersten worden laatsten – wie na komt gaat voorop!
Ik heb het niet over anderen, ik heb het over jullie zelf!
Gelukkig zijn jullie…  jullie zelf.


Mattheüs geeft de woorden van Jezus door aan zijn gemeenteleden
:
Jullie worden nagewezen, omdat je bij God wilt horen?
Jullie worden uitgescholden omdat je op Jezus’ woorden vertrouwt?
Ze spreken kwaad van je?  Ze vinden je een softie en een looser?
O Ja?  Ga daarover nou niet je in zak en as gaan zitten, alsjeblieft…  
waarom zou je? Wees blij! Jouw levenshouding zet je op een lijn met Gods profeten. Met andere woorden: Het gaat hier niet over anderen.
Het gaat het over jullie! Gelukkig zijn jullie…  jullie zelf.

De bijbel zegt het tegen u en mij
Die woorden van Jezus klinken in de eerste eeuw in Jeruzalem en omstreken, maar ook in de eenentwintigste  in Kwadijk. Net als de woorden van de profeten trouwens. De bijbel, zowel het oude als het nieuwe testament, zegt tegen de kerk van alle tijden en alle plaatsen en dus ook tegen u en mij…
Deze zaligsprekingen gaan niet over anderen, ze gaan over jullie!
Gelukkig zijn jullie… jullie zelf.

Ik zou nog terugkomen op die gerechtigheid, want die neemt een prominente  plaats in. Er wordt een hoop narigheid genoemd, maar die blijkt dragelijk te zijn voor degenen die gerechtigheid nastreven.
Dat nastreven van gerechtigheid raakt de kern van de zaak, maar wordt die gerechtigheid niet al te vaak uitgesteld tot na de dood?
In de Groeibijbel wordt die vraag gesteld. Het verhaal wordt ingeleid met een vraag van Jakobus: “Het koninkrijk van de hemel. Wat bedoelt u daar mee?
Is dat iets na ons leven?  Is het iets waar God mee bezig is. Niet hier maar ergens hoger dan de blauwe luchten en de sterretjes van goud?
Het koninkrijk van de hemel? Wat moeten wij daarmee?
Jezus vindt dat een goede vraag.
Hij neemt de discipelen en de schare mee naar een berg…
Hij gaat daar op die berg doen wat Mozes ooit ook deed: richtlijnen geven.
Jezus geeft de mensen richtlijnen, die helpen om het rechte pad te vinden.
Richtlijnen die helpen om je leven zo in te richten
dat er recht wordt gedaan, dat er rechtvaardigheid ontstaat.

Jezus is geen masochist, die het lekker vindt om pijn te lijden.
Maar als anderen jou pijn doen, omdat ze het niet hebben kunnen,
dat jij rechtvaardigheid nastreeft…
Als onrecht je pijn doet, dan mag je je gelukkig prijzen.
Niets is belangrijker dan dat!
Zalig zijn degenen die hun buik vol hebben van onrecht!
Gelukkig de mensen, die in de hoek zitten waar de klappen vallen,
omdat ze recht doen!  

En wat is dan recht doen?
Recht doen is Thora doen.
Recht doen is de wet vervullen.
Recht doen is de weduwen en de wezen niet in de steek laten;
Recht doen is de vreemdeling die binnen je poorten is, behandelen zoals jij behandeld zou willen worden;
Recht doen is: niet doodslaan, niet echtbreken, niet liegen, niet begeren.

Er wordt wel gezegd dat de wet met de komst van Christus heeft afgedaan…
Er wordt wel gezegd dat christenen Thora achter zich moeten laten… en uit de genade moeten leven. Het tegendeel is waar, lieve mensen.

De komst van Christus heeft er juist voor gezorgd
dat ook wij – niet joden – met die Thora in aanraking gekomen zijn.
De komst van Christus heeft er juist voor gezorgd
dat we de God van Israël hebben leren kennen.

Gods genade bestaat er juist in dat we mogen leven als in Israël ingelijfd…
en dan gaat het niet over de staat Israël, maar over het grote verhaal
dat god schrijft met de mensen…
Want die Thora omvat veel meer dan wat gedragsregels.
Thora is genesis: De schepping, het verhaal van Noach,
Abraham, Isaäk, Jacob, Jozef.
De Thora is Exodus uittocht uit Egypte,
de reis door de woestijn….
Al die bevrijdende verhalen staan in “de wet”, de Thora.
Wie leeft vanuit die bevrijdende verhalen, zal streven naar gerechtigheid!
Wie zijn of haar eigen bestaan steeds weer spiegelt aan die bevrijdende verhalen,
werkt aan gerechtigheid in deze wereld, hier en nu. Die streeft naar een kwaliteit van leven, die we eeuwig noemen.
 
Ik zag donderdagavond in “Nieuwsuur” Nadezjda Tolokon-nikova en Maria Aljochina twee zangeressen van Pussy Riot. U weet wel die meidengroep die opgepakt werd omdat ze een kerkdienst verstoorden met hun protest tegen de zeer onrechtvaardige regeerstijl van Wladimir Poetin. Ze hebben anderhalf jaar gevangen gezeten in een strafkamp. 
Mariëlle Tweebeeke, de  interviewer, stelde steeds vragen in de sfeer van:
wat vond je nou het ergste in die gevangenis. Ze was duidelijk op zoek naar een verhaal over wangedrag van bewakers of een moeilijk moment van hen.
Maar de dames waren zo vrij de sensatiezucht van de interviewer te weerstaan. 
Ze begrijpen heel goed, dat ze met een dramatisch verhaal over de Russische gevangenissen, Poetin zijn zin zouden geven. Hij, de stoere leider die de westerse propaganda weerstaat. Aan dat toneelstuk wensen Maria en Nadezjda niet mee te werken.
Ze zeiden – met mijn woorden: echte kwaliteit van leven, bereik je als je ook in de gevangenis, vrij kunt zijn. Anders gezegd: Je bent pas echt vrij als je je ook daar niet laat intimideren. Je bent pas echt vrij als je narigheid kunt accepteren omdat doet wat wilt doen, het nastreven van gerechtigheid

Vrij zijn om te streven naar recht en vrede.  Dichterbij denk ik aan mensen die willen delen met de arme kant van Nederland; De raad van kerken in Hoorn,
die bekommert zich om daklozen en randgroepjongeren
en een straatpastor aanstelt.

Vrij zijn om te streven naar recht en vrede.  IK denk aan de diakenen en de leden van parochiële caritasinstellingen in Westfriesland, die al 27 jaar professionele hulp bieden  aan alle inwoners van dat gebeid, die in crisissituaties verzeild raken.

Vrij zijn om te streven naar recht en vrede.
Er zijn mensen die onze welvaart ook gunnen aan Roemenen en Bulgaren;
Er zijn mensen die ook de kinderen in Burundi een schoolcarrière gunnen en
 straks een doosje bonbons kopen, niet uit liefdadigheid maar omdat er rechtvaardigheid moet geschieden op deze wereld.

Kom je op voor gerechtigheid?  Prijs je gelukkig, want je staat op een lijn met mensen als Martin Luther King, Nelson Mandela, Mahatma Ghandi, Jezus van Nazareth en Jesaja van Jeruzalem. Verheug je, want je zult rijkelijk beloond worden. Prijs je gelukkig, want je leven is er een van grote kwaliteit,
de kwaliteit die we eeuwig noemen.

De Bergrede past niet bij de tijdgeest van 2014. Klopt. Daar gaat hij lijnrecht tegenin. Jezus gaat lijnrecht in tegen het cynisme en de zinloosheid.  Hij geeft ons leven zin, omdat hij ons op het spoor zet van “streven naar gerechtigheid”  en als
christenen willen weten wat gerechtigheid  inhoudt, dan weet ik nog wel een goed boek…  precies Thora!
AMEN