Quasimodo geniti

Gemeente van Onze Heer Jezus Christus.
Lieve mensen van God.

Voor menig protestant begint de geschiedenis van de kerk bij de reformatie.
De periode tussen het leven van Jezus en 1517 schuiven we
toe aan wat nu de kerk van Rome is. Dat klopt natuurlijk niet…
Het stuk kerkgeschiedenis tot aan de reformatie, is ook onze geschiedenis.
Onze traditie wortelt dat is dat gezamenlijk oecumenisch erfgoed.
Ook onze traditie is voor een deel in middeleeuws Kerklatijn geschreven.
Dat kun je o.a. zien aan de namen van de zondagen,
die de Lutherse kerk voor ons heeft bewaard.
Deze de tweede zondag van Pasen heet:
Quasimodo geniti…
Als pas geboren kinderen.

Dat is een prachtige naam, die aanduidt hoe mensen die in de eerste decennia van de kerk tot geloof kwamen in het leven stonden.
Ze treden toe in de paasnacht… als het Jodendom uittrekt 
uit Egypte; als het water van de Schelfzee breekt,
worden ze gedoopt en staan als pasgeboren
kinderen op de andere oever.
Ht begin van een levensreis
Als pas geboren kinderen.
Quasimodo geniti…

Die, tot geloof gekomen. mensen staan aan het begin van een totaal nieuw leven. Ze vieren de opstanding van Christus, die hun leven radicaal verandert.
U denkt wellicht: dat klinkt goed en het zal daar en toen, in die allereerste christengemeenten ook wel zo geweest zijn…
 maar bij ons, hier en nu in Koggenland,
zouden we de impact van Pasen
toch niet zo omschrijven…

Ach nee… Hoe gaat dat?
Vlak voor de Paas ga je één of twee keer extra naar de kerk.
Op 1ste paasdag is er altijd wel ergens een paasontbijt
of iemand organiseert rond de middag een Paasbrunch.  
Op tweede paasdag gingen we met zijn allen naar een tuincentrum of naar
een meubelboulevard en de derde paasdag was eigenlijk al weer een dag als alle andere: business as usual. Het leven gaat zo zijn gangetje, nietwaar?
Als pasgeboren kinderen, iets totaal nieuws beginnen nee,
dat zit er voor ons persoonlijk niet meer in…
en als gemeente? Eigenlijk ook niet!
Jammer! Misschien, maar
het is nu eenmaal zo.

De realiteit is dat half Nederland heeft weer genoten van “The Passion”
of van de “Mattheüs-, dan wel Johannespassion.” De media stonden er vol
mee! Een optimistische EO-er roept, dat dank zij zijn omroep het verhaal van Jezus toch maar weer door heel veel mensen is gehoord!
De realiteit is dat sterpresentator Paul Witteman in het openbaar zit te zwijmelen
over “ Bach, die de mooiste muziek componeerde die ooit geschreven”
maar even later lachend roept: ” Ja, met die Jezus is het slecht afgelopen!”
Onze nationale veelverdiener is geraakt door Bach, maar de kwintessens van het verhaal is blijkbaar aan hem voorbij gegaan.

Paul Witteman zou vanuit zijn katholieke opvoeding beter moeten weten,
maar heel veel mensen denken dat het met Jezus slecht is afgelopen en
dat is ook geen wonder. Als ze tijdens hun zomervakantie een kerk
binnen lopen en de kruisweg bekijken, dan eindigt het verhaal
met de graflegging.
 Al die passions en passionen vertellen ook maar de helft van het verhaal.
“The Passion”eindigde ook in Groningen weer met Jezus’ dood
en het slotkoraal van de Mattheuspassion zingt:
Wir setzen uns in Tränen nieder!

Dat is geen verwijt aan Bach, want die vierde ten derden dage
met minstens even mooie muziek het hoogfeest van Pasen.
en die EO-jongens zelf horen op paasmorgen vast wel
dat de Heer is opgestaan… Maar het overgrote deel
van ons volk, stort zich op 1ste  paasdag op de eieren,
de hazen en de meubelboulevard.
En op dinsdag, als de eieren op zijn
en de hazen het naar hen genoemde pad gekozen hebben,
vallen we terug in de sleur van alle dag. Het leven gaat weer gewoon zijn gang. Business as usual.
Zo niet in de oude kerk…
De oude kerk viert Quasimodo geniti.
Als waren we allemaal pasgeboren kinderen!

De oude kerk.  In die oude kerk – ik heb het over
– pak hem beet – de eerste twee eeuwen van onze jaartelling,
kregen de volwassenen die wilden toetreden tot de gemeente,
40 dagen onderricht. Ze werden catechumenen genoemd. Ze liepen
catechisatie enals afsluiting daarvan werden ze –  in de paasnacht – gedoopt.

In onze termen: Je deed belijdenis en werd gedoopt!
Bij die gelegenheid droegen de dopelingen: Witte kledij.
Wit, de feestkleur van de kerk… en die witte kleding, zo rein als
als pasgeboren kinderen, droegen ze tot en met de volgende zondag.
Dan kwamen ze  weer met de gemeente samen en dan sloten ze de viering van het paasfeest af.  Op de zondag na Pasen begon een heel nieuw leven.
Als waren ze pasgeboren kinderen – quasimodo geneti.

Maar wat is er dan nieuw aan dat leven?
Ze hadden geleerd anders naar zichzelf te kijken.
Onder die catechumenen waren steeds meer slaven.
Mensen die zijn opgegroeid met de onmenselijkheid van de slavernij.
Mensen die niet beter wisten dan dat ze nu eenmaal slaven waren.
Dat was niet prettig, maar het was nu eenmaal zo.
Hun wereld was wel  overzichtelijk… Ze wisten waar ze aan toe waren.
Als je precies doen wat de baas zegt, dan is het wel te doen.
Het is misschien niet ideaal, maar ja het is nu eenmaal zo.
Zo gaat het… dag in dag  uit iedere dag hetzelfde
business as usual.

Die slavernij was religieus gelegitimeerd.
Wij zijn slaven en de baas is baas, omdat de goden dat zo willen
Als dit niet de wil van de goden zou zijn, dan zou het wel anders zijn.
Ik, als slaaf, doe wat de baas zegt, doe ik dat, omdat de goden het willen…
Hoe ik dat weet? Als dit niet de wil van de goden zou zijn, dan was het wel anders,
dus doe ik – als brave slaaf – wat mijn baas zegt. Als ik houtjes moet hakken,
hak ik houtjes, als ik iemand in de pan moet hakken, doe ik dat ook!
U bemerkt ongetwijfeld de cirkelredenering…

Heel veel mensen zitten opgesloten in dergelijke cirkelredeneringen.
Niet alleen daar en toen – ook hier en nu!
Iemand is ziek, omdat hij teveel drinkt…
en drinkt om de sores van zijn
ziek-zijn te vergeten…

Hij weet dat het ongezond is, maar gaat ermee door,
als hij hulp zoekt, moet hij stoppen met drinken
en hij weet hoe rot hij zich voelt als hij
geen alcohol te drinken heeft…
Je weet wat je hebt en je moet maar afwachten wat je krijgt.
Laat maar, er verandert er niets. Alles blijft, zoals het was.

Gelovigen zijn, in principe, mensen die zulke vicieuze cirkels doorbreken.
Het onderricht van de kerk is erop gericht dat mensen zichzelf niet
langer zien als onderdeel van een systeem, maar als kinderen van Gods.  

Je bent veel meer dan alleen maar die werkkracht van je baas…
Je ben veel meer dan een wezen wiens lot nu eenmaal vast ligt…
ook jij bent mens naar Gods beeld! Je moet niks…
Je mag er zijn zoals je bent en worden wie je zou kunnen zijn!

Ik was vrijdag op bezoek bij het straatpastoraat in De Haag.
In die stad werken twee pastores voor mensen die dakloos zijn, voor randgroep jongeren, die eenzaam zijn, geen thuis hebben…
Mensen, wier leven is gereduceerd tot overleven!  
De pastores zoeken contact, ze schenken aandacht,
ze zien niet een dakloze, maar  een mens
een mens met een naam.
Een vrij mens, die zijn eigen keuzes maakt.  
Het kan zijn dat die mens kiest voor de straat…
Dat kan zijn dat die mens kiest voor een leven als drugsgebruiker 
Dat mag. We leven in een vrij land.
Straatpastores nemen deze mensen zoals ze zijn en winnen hun vertrouwen…
waar de reguliere hulpverlening vaak gewantrouwd wordt…
Die willen altijd iets van je… die vertellen je hoe je leven moet!
De straatpastor die we spraken, zei: We proberen te doen wat Jezus deed…
We nemen ze zoals ze zijn, als mensen die vrij zouden kunnen zijn,
maar zich nu nog  gevangen laten zetten door hun cirkelredeneringen.
Het zijn mensen, die uitsluitend bezig zijn met overleven…
en daarbij zijn die vicieuze cirkels zeer behulpzaam.

Er komt vaak – niet altijd – een dag dat ze zelf aangeven
uit hun vicieuze cirkel te willen breken en dan is er… een kans van slagen;
dan gaat de alcoholverslaafde naar de Breider voor een intake.
De straatpastor gaat mee, want het doorbreken van je leefpatroon is doodeng…
Dat lijkt op een giga-sprong in het duister… en dat is het ook,
maar je gaat niet alleen door het leven!
De straatpastor gaat mee…
of de hulpverlener van de HWK
Pas achteraf, ziet zo iemand dat die sprong in het duister,
ook de eerste stap was op weg naar het licht!

In onze Genesislezing zitten mensen opgesloten in de drijvende doodskist.
Het leven in die ark is gereduceerd tot overleven.
Een tijdlang was die kist hun redding.
Hier binnen weet je wat je hebt, naar buiten ga je niet
je kijkt wel uit… veel te gevaarlijk! 

Maar na verloop van 40 dagen wordt de drang tot leven sterker en sterker… Noach opent voorzichtig een luik …
De raaf, als aaseter, handhaaft zich!  
Maar mensen blijven binnen… bang voor de boze buitenwereld.
En dan is er een teken… een teken van leven
de duif komt terug met een olijftak…
Vrede – Sjaloom – Amahoro.
Noach gaat uit zijn dak…
het water is gebroken,
aarde opnieuw geboren
mensen maken een nieuw begin… als pasgeboren kinderen – Quasimodus geniti

Een teken… en bij een teken hoort een verhaal.
Die olijftak op zich zegt niks – De duif roept hooguit roekoe.. roekoe…
Maar de mens ziet een teken … een teken van leven…
leven in vrede met God en elkaar…
Die duif met die tak: een teken van vrede!
een groet uit de hemel
Sjaloom voor jou

In onze tweede lezing hebben de discipelen zichzelf opgesloten.
Ze zitten in een huis… alles is potdicht… Ze schermen zich af;
Ze sluiten de boze buitenwereld waar wonderen gebeuren,
Ze moeten adembenemende ervaringen…een plek geven.
Gun me even tijd om op adem te komen…
Wat zou jij doen als de doden opstaan?
Precies! Ramen en deuren sluiten!
Er gaan geruchten, vrienden vertellen
Wat? Dat wil je niet weten…
Of juist wel, maar je durft niet…
Jezus opgestaan? Dat kan niet!
Maar… Hij zei het toch zelf:
Ten derden dage zal ik
Ja, dat wel, maar…
het kan niet!
Maria heeft hem gezien… Denk je dan dat ze liegt? Nee, ik zou o zo graag
willen dat het allemaal echt waar is… maar het kan niet! Het is onmogelijk…

De opgestane Heer breekt hoogstpersoonlijk door de barrières heen!
Alsof er een duif met een olijftak binnenkomt:
Er klinken woorden: Sjaloom … Amahoro …  Ik wens jullie vrede.
O nee, het is geen duif. Andere tekens doen zich voor…
lit-tekens… doorboorde handen, een doorstoken zij…
Het verhaal vertelt zichzelf
en Jezus herhaalt
zijn groet:

Sjaloom, zoals men in Israël zegt…  Ik wens je vrede.
Peyongwa, zoals men elkaar in Korea begroet… Ik wens je vrede
Amahoro, zeg ik in Burundi tegen de gemeente als ik daar mijn preek begin
en alle kerkgangers antwoorden als uit één mond: Amahoro!
Amahoro, ik wens je vrede…

Mooie woorden. Ja zeker… maar daar blijft het niet bij. Nee de vicieuze cirkel wordt definitief doorbroken… Ze gaan iets heel nieuw beginnen…
Zoals mijn vader Mij gezonden heeft, zo zend ik jullie…
De discipelen worden van leerlingen tot gezondenen,
tot apostelen, tot mensen die niet alleen sjaloom
roepen, maar ook daadwerkelijk sjaloom
brengen in het leven van mensen.

Het onmogelijke gebeurt bij ons spreekwoordelijk pas als Pasen en Pinksteren op een dag vallen en wat lezen we: Hij blies hij over hen heen en zei:
‘Ontvang de heilige Geest.

Lieve mensen, in het Johannesevangelie vallen Pasen en Pinksteren op een dag!
Als het water breekt, wordt je gedoopt met Gods Geest.
Als de vicieuze cirkels doorbroken worden…
sta je als nieuw mens
aan de overkant van de Schelfzee…
begint je nieuwe leven
op het tempelplein in Jeruzalem
weet je dat je van leerling tot gezondene bent geworden…
vanuit de Kerkebuurt te Berkhout.   

Op die manier kun je worden, de mens die ten diepste zou kunnen zijn:
Een mens die laat zien, wie God is. De mens, samen met anderen,
Gods naam waarmaakt tegenover medemensen: Ik zal er zijn voor jou!
Dat is geen business as usual; Nee, dat geeft je leven zin.
Daar mogen wij vandaag mee beginnen…
op zondag quasimodus geniti…
als pasgeboren kinderen!  AMEN