Advent is dromen

Lieve mensen van God,

We lazen een stukje evangelie, dat je in geen enkele kinderbijbel terugvindt.
Dat is niet zo gek, want het is een nogal wonderlijk gedeelte.
Vorige week trouwens ook al… Toen  hoorden we ook over
Johannes de Doper, die doopte in de Jordaan.
Hij doopte te Bethanië, zo lazen we…   

Maar Bethanië ligt helemaal niet aan de Jordaan.
Toon Hermans zou zeggen: Ik wou dat ik zelf aan de Jordaan lag.
Bethanië ligt op de Olijfberg, op een steenworp van Jeruzalem. 
Het zal de evangelist een zorg zijn waar Bethanië ligt.
Hij noemt deze plek Bethanië, omdat die naam betekenis heeft:
Bethanië betekent: Huis van de arme!

Wie kopje onder gaat in het huis van de arme,  komt als herboren boven water.
Wie kopje onder gaat in het huis van de arme, weet zich bevrijd van zonde en schuld.

Die woorden gebruiken we niet zo vaak meer … zonde, schuld.
Die woorden hebben in de loop van de kerkgeschiedenis zo’n enorme lading gekregen,
dat we er een beetje terughoudend mee omgaan. Je kunt ook zeggen dat we er niet zoveel mee kunnen. Ouderen, zijn – uitzonderingen daargelaten – opgevoed met het idee dat je door ondeugend te zijn, je eeuwig zielenheil kon verspelen.
Stiekem snoepen uit de suikerpot – kon je de hemel kosten. Als je je niet hield aan allerlei kleinburgerlijke regeltjes en ongeschreven wetten, dan kon het wel eens zijn
dat je aan het eind van je levensreis naar het eeuwige vuur werd verwezen.
Ik chargeer een beetje, dat weet ik. Het gaat er ook niet om, uw en mijn ouders zwart te maken… Het gaat om het godsbeeld van mijn kinderjaren. Dat leek nog het meest   op een ouderwetse sinterklaas., en de grondwet van die goedheiligman luidde:
“Wie zoet is krijgt lekkers, wie stout is de roe.” God als sinterklaas!
Dat geloof je toch niet?  Nee, ik niet? U ook niet? Gelukkig maar..

Zonde en schuld. Dat die begrippen überhaupt bestaan, hebben we aan God zelf te danken. U kent de beide scheppingsverhalen, toch? Ja, het zijn er echt twee!
Lees er Genesis 1 en 2 maar op na! De overeenkomst is dat aan het eind van de scheppingsweek alles mooi en goed is. Het grote avontuur van God en mensen kan beginnen… Nou ja, avontuur, avontuur. Alles is goed… zeer goed zelfs.
Maar alles goed… is dat niet ook een beetje saai? Zou het verhaal van God en de mensen, niet veel spannender worden,  als er ook iets mis zou kunnen gaan.
God vindt van wel. Hij kiest een boom uit en bombardeert hem tot:
boom der kennis van goed en kwaad.
Het staat je vrij van die boom eten, maar… weet wat je doet, want als je het doet….
zal je leven er niet gemakkelijker op worden. Wie weet heeft van goed en kwaad,
zal hard moeten werken. Dat wordt leven in het zweet uws aanschijns…
Het zal ook niet meevallen om je als soort te handhaven…
Kinderen baren? Dat gaat van AU. Mens zijn is een hele klus!
Oosterhuis dicht: Een mens te zijn op aarde is levenslang geboortepijn…
Er zijn momenten dat je zou willen dat die boom er niet had gestaan!

Maar zonder die boom, zouden we geen mensen zijn. Als we geen weet hadden van goed en kwaad, dan viel er niets te kiezen, dan zouden we niet verantwoordelijk zijn voor ons eigen doen en laten. Waar niets te kiezen valt, is menselijkheid niet mogelijk. De rijkdom van echt menselijk leven, bestaat in dat pijnlijke – maar niettemin van God gekregen geschenk: onze vrijheid. De humaniteit is gelegen in principiële vrijheid.

Principiële vrijheid?
Ja, het verhaal, begint met “In den beginne”; maar dat is geen tijdsaanduiding.
Nee: In beginsel schiep God… In een oude Latijnse vertaling staat: In principio! 
In principio… We zijn in principe als vrije mensen geschapen voor een avontuurlijk leven, dat ons van de ene vrije keuze naar de andere voert… Wat een spanning.
Wat een kwaliteit van leven. Wat een rijkdom!!

Het grote verhaal van de Eeuwige God in de hemel en de vrije, sterfelijke mens op aarde, neemt zijn loop.  Er gaat in alle vrijheid veel goed, maar ook van alles mis.
Waar de vrijheid wordt ontkend, loopt de kwaliteit schrikbarend terug.
Stel je voor dat er niets te kiezen valt, omdat alles al vast ligt…
Wat een armoe.  
Mensen die leven in armoe… wonen in Bethanië, het huis van de arme.  
Bethanië ligt niet aan de Jordaan… Het ligt overal waar leven kwaliteit mist,
waar het menselijk bestaan niet toekomt aan de kwaliteit, die we eeuwig noemen. 

Je woont in het huis van de arme, als de familiebanden knellen.
Je zou eruit willen breken… Weg uit je land en je maagschap
Vraag het aan Abraham.

Je woont in het huis van de arme, als je trouwring pijnlijk in je vlees snijdt… 
Scheiding zou bevrijding zijn. Dat kan! Dat is goed – pijnlijk dat wel
Vraag het aan Hosea.

Je woont in het huis van de armetierigheid …  als je onzeker wordt, omdat anderen anders zijn; als je bang bent voor vreemdelingen op de vlucht… als je denkt dat mensen met een andere godsdienst gevaarlijk zijn.

Je woont in het huis van de armetierigheid … als snakt naar schijnzekerheden en daarvoor zelfs verslaving op de koop toeneemt: vraag het aan Israël –
dat terug wil naar vleespotten van Egypte.  

In het huis van de armetierigheid kan de begeerte zo hoog oplopen,
dat je wel met elke vrouw zou willen vrijen: vraag het maar aan koning David.
Soms staat er zelfs een koninklijk paleis in Bethanië.

Maar in het huis van de arme staat ook de doopvont…
Daarin mag je onder gaan; je missers onder ogen zien
je bewust worden van je zonden – overspoeld raken door je schuldgevoelens
maar er niet voor opzij gaan… Nee er dwars doorheen… door de crisis heen
kruipen en uiteindelijk toch weer kwaliteit van leven vinden.

Het huis van arme is daar
waar gerouwd wordt om de geliefden die omkwamen bij de ramp met MH17;
Crisis! Jazeker! Maar bij de herdenking is er een meisje van dertien.
Gita Wiegel is haar naam en Gita zo vrij om door te gaan met haar leven.
Zij heeft de warmte van menselijk medeleven ervaren… Wat een rijkdom.

Het huis van de arme is daar
waar politieke retoriek, landgenoten het gevoel geeft dat ze niet gewenst te zijn.
Sommigen van hen trekken naar Syrië, broertjes en zusjes in wanhoop,
en moeders in machteloosheid achterlatend.
Crisis! Jazeker! Maar vorige week dinsdag in Nieuwsuur… zag ik een Rotterdams gemeenteraadslid, die zo vrij is – ondanks alles waarden als gastvrijheid en tolerantie hoog te houden, die de rechtstaat een warm hart toedraagt. Nourdin el Ouali is zijn naam.
Het verbale geweld van de media tegen zijn traditie, maakt hem niet bitter en zeker niet gewelddadig. Wat een verademing! Wat een kwaliteit van leven!
Wat een rijkdom!

Bethanië is de plek
waar de vreemdeling onderdak,
hongerlijders brood en dorstige kinderen water krijgen.  
In het huis van de arme, daar worden de zieken en gevangenen bezocht;
 daar worden de naakten gekleed. Ja, daar begint de wereld te lijken
op het koninkrijk van de barmhartige Erbarmer.

Johannes doopt in het huis van de armen.
Hij sleept de mensen door hun crises heen.
Hij laat ze hun fouten inzien… en wast alle schuldgevoelens af.
Ze vinden de vrijheid om door te gaan met hun leven, zoekend naar de
kwaliteit die we eeuwig noemen. Wat een rijkdom!  

En dan lezen we  ineens dat Jezus ook aan het dopen is geslagen
Is hij voor zichzelf begonnen? Gaat hij concurrentie met Johannes aan?
De leerlingen van Johannes ervaren het wel zo.  Hij doopt in Enon bij Salim en trekt veel mensen. Waar dat ligt? Nergens… maar die naam heeft betekenis: Vijf bronnen.

Dopen in de vijf bronnen? Dat kan in joodse verhalen alleen maar slaan op Thora.
Gedoopt worden in de vijf bronnen, is kopje ondergaan in vijf boeken.
Vijf… dat is:Thora. Genesis – Exodus- Leviticus, Numeri en Deuteronomium –
vijf bronnen van geloof – vijf boeken van vertrouwen…
de bronnen van die principiële vrijheid.
Het begin–sel van de levenskwaliteit, die we Eeuwig noemen.

Johannes is zo vrij, om met andere ogen te kijken naar dat dopen van Jezus.
Johannes zegt: Ik ben de messias niet… Ik ben als een die roept in de woestijn
Ik moet terugtreden… Hij moet groter worden. Het is goed zo!
Johannes acht de ander uitnemender dan zichzelf.

Johannes noemde Jezus: Agnus Dei – qui tollis peccata mundi.
Lam Gods dat wegdraagt de zonden der wereld.
Johannes herkent in Jezus degene die alles wat de humaniteit in de weg staat opruimt.
De Messias zal alle vormen van onrecht uitbannen. Elke manier waarop mensen elkaar brutaliseren en schandaliseren zal hij opruimen, wegdoen, afwassen, wegdragen… 
Wat nou snoepen uit de suikerpot…
Nee, de gastarbeiders  die in Quatar stadions bouwen en op schandalige wijze worden uitgebuit… dat is zonde!

Wat nou snoepen uit de suikerpot…
De Palestijnen een plek misgunnen onder de zon, dat is zonde!
Vluchtelingen, in de bootjes op de Middelllandse Zee, laten verdrinken…
dat is zonde.   

Mensen illegaal/onwettig verklaren en ze met onmenselijke wetten op straat zetten, dat is zonde….

Johannes roept de mensen bij de Jordaan, maar ook u en mij op om Jezus te volgen in die rol van het Lam Gods dat wegdraagt de zonden der wereld.  

Bekeer je, keer je om naar Thora; de levensbron die eruit ziet als een boekrol
Leef vanuit de tien woorden, in steen gebeiteld; volg die tien keigoeie tips voor een humane manier van leven; omarm de levensstijl waarin menselijkheid het enige richtsnoer is.

En dan? Hoe ziet de wereld er dan uit? Dan wordt er vrede gesticht, recht gedaan
Dan herschept de Heer Jeruzalem in een jubelende stad… geen gevechten meer op zijn Heilige Berg, maar vrede op aarde.
Hoe ziet de wereld er dan uit?
Dan wordt er recht gedaan – vrede gesticht . Dan zal er geen zuigeling meer zijn die slechts enkele dagen leeft; geen grijsaard die zijn jaren niet voltooid, elk kind wordt honderd jaar. Anders gezegd: Het leven zal voldragen worden, iedereen zal tot zijn recht komen… vrede op aarde, in de mensen een welbehagen.

De Palestijnen zullen huizen bouwen op de westbank en er zelf in wonen…
Israeli’s  zullen wijngaarden planten en zelf van de opbrengst eten
Er zullen geen muren van angst meer worden opgetrokken
checkpoints en roadblocks zijn niet meer nodig – ook de arme heeft een plek onder de zon…de Palestijn, de Mexicaan,
de yank, de jood, de Marokkaan
en niemand vecht nog om een stukje grond,
niet op de Krim en ook niet in Irak
want het zal uiteindlijk worden,
zoals ’t wezen mot
de aard’ is niet van Poetin
en ook niet van Obama,
de wereld is van God.

Dat is de droom van Advent… met minder kunnen we niet toe

Kent u dat liedje nog? Advent is dromen dat Jezus zal komen
Dromen van vrede voor mensen van heden.Advent is dromen dat Jezus zal komen.

We mogen kerst gaan vieren..
En weer in geuren en kleuren herhalen,wat wij al weten uit oude verhalen
Tekens van hoop in de duisternis, omdat het bijna kerstfeest is.

Advent… Hij komt
Niet als een kind en niet in een kribbe,Maar als een vredevorst hier in ons midden,
Dan is er nergens verdriet meer of pijn, Dan zal het altijd kerstmis zijn.


Advent is dromen dat Jezus zal komen… in de gestalte van… ja, van zijn kerk
een kerk die opkomt voor de arbeiders die bouwen aan de stadions in Quatar
een kerk die protest aantekent tegen de manier waarop moslims worden behandeld
een kerk die begrijpt dat armen in gammele bootjes komen halen, wat hen eeuwen lang onthouden is.
een kerk die deuren opent voor vluchtelingen uit Syrië en Irak
een kerk die hulp biedt aan dak- en thuislozen;
een kerk… die doet wat Jezus zou hebben gedaan…

Dat die droom waar mag worden
Amen.