Jezus zoon van David

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,
Lieve mensen van God

Vanmiddag om vijf uur speelt een groep kinderen in “Het Octaaf” in Hoorn een musical, getiteld “Het Andere Verhaal.” U bent van harte welkom. Die titel “Het Andere Verhaal” vertelt dat er twee aparte kerstverhalen in Bijbel staan, die nogal eens met elkaar vermengd worden.
Het bekendste verhaal is van Lucas. Hij schrijft over de herders en het kind in de stal; Mattheüs voert in een heel ander verhaal drie magiërs ten tonele.

Er zijn – naast de vele verschillen – minstens twee belangrijke overeenkomsten tussen die beide geboorteverhalen.
1: De hoofdpersoon is dezelfde: Een kleine joodse jongen die later rabbi wordt. Zijn naam: J’shua. Deze joodse rabbi wordt door de – in het Grieks schrijvende – evangelisten Jezus genoemd.
2: De plaats van handeling is in beide geboorteverhalen dezelfde: t.w. Bethlehem, in Galilea.

Over Bethlehem kun je vanuit de aardrijkskunde, als geograaf dus, zeggen dat het een  stadje is, dat een kilometer of zes ten zuiden van Jeruzalem ligt.
Een bijbellezer vindt dat leuk om te weten, maar is vooral geïnteresseerd in de vraag: Waarom wordt Jezus van Nazareth in Bethlehem geboren?

Het antwoord op die vraag ligt besloten in de bijdrage van Lydeke aan deze viering.
Jezus Messias wordt geboren in Bethlehem: de van David.
In Bethlehem is de jonge David geboren, getogen en tot koning gezalfd.
Sinds dat moment is David een gezalfde.
De – in het Grieks schrijvende – evangelisten gebruiken daarvoor vaak een Hebreeuws woord: Messias. Dat woord betekent: Gezalfde. In het Grieks: Christus.  

Koningen in Israël werden niet gekroond, maar gezalfd. Maakt dat iets uit dan?
Ja zeker! Kronen zijn symbolen van macht, net als de hoge petten van generaals, die indruk willen maken.
Voor een gezalfde, is eigen macht en majesteit niet zo belangrijk.  
Een messiaans koning regeert ten dienste van de mensen.
Een messiaanse koning speelt niet baas bovenbaast,
maar dienstbaar is aan de humaniteit, aan de menselijkheid.
Hij zoekt heil voor iedereen, komt op voor mensen in de knel,
doet recht, sticht vrede.
Die messiaanse manier van doen en denken is volstrekt uniek.
Zo’n soort koning vind je nergens. Niet in Babel, niet in Egypte, niet in het Romeinse Rijk.
Het  concept van het messiaans leiderschap hoort voluit bij de joodse traditie.
De koningen bij de gojim, zijn vertegenwoordigers van hun goden.
Die koningen bij de andere volken handhaafden de macht van de godheid.
In ruil daarvoor zorgden de goden ervoor dat de koning aan de macht bleef.
Een soort old-boys network, maar dan anders.

Bij de God van Israël ligt dat principieel anders.
God, de schepper van hemel en aarde, waagt zich aan een riskant experiment.
Die God  begint een groot avontuur. Hij creëert mensen die in alle vrijheid mogen kiezen tussen goed en kwaad, maar moet helaas constateren dat die mensen, zijn cadeau… hun vrijheid… verkwanselen. 

Abraham en Sara komen vast te zitten in de tradities van Ur der Chaldeeen!
Maar de ENE roept hen daar vandaan! Trek uit! Uit je land, weg van je familie.
Mozes leidt zijn volk weg uit de vastgeroeste verhoudingen in Egypte waarin ze als slaven verstrikt zijn geraakt.  Erger nog! Ze zijn verslaafd geraakt aan het gemak van niet-hoeven-kiezen; verslaafd geraakt aan vleespotten vol zekerheden.
Waar “weten waar je aan toe bent” wordt geprefereerd boven dat avontuurlijke Godsgeschenk: principiële vrijheid. Vrij zijn is een gave! Jazeker, maar kennelijk ook een uitdaging waar velen  tegen opzien als een berg. Vrijheid is gave en opgave tegelijk.

Hoe je die opgave tot een goed einde brengt? Tien in steen gebeitelde Woorden.
Tien keigoeie tips. Tien tips om vrijuit te leren leven met de kwaliteit die God voor mensen in petto heeft. Dat is de kwaliteit die we eeuwig noemen, maar ook de kwaliteit die telkens weer onder druk komt te staan. De kwaliteit die we eeuwig noemen, gaat verloren waar farao’s heersen over slaven,
waar mensen worden uitgebuit bij de bouw van voetbalstadions, zoals in Qatar.

Wie de geschiedenis van Israël na de ballingsschap bekijkt, ziet hoe het volk wordt overheerst door ene na de andere potentaat: Nebukadnessar van Babel; Cyrus van Perzië; Alexander de Grote uit Macedonië, Anthiochus Epifanes uit Assyrie;  Augustus, de keizer van Rome. Vijf eeuwen lang …. een en al onderdrukking, de Makkabeeëntijd uitgezonderd. Vind je het gek dat het joodse volk voluit verlangde naar een redder, die hen de kwaliteit die we eeuwig noemen terug zou geven.
Vind je het gek dat ze streven naar vrijheid.
Want die kwaliteit gaat verloren als figuren als Anthiochus Epifanes regeren,
maar ook als kinderen worden misbruikt en vrouwen worden verkracht.
Van die kwaliteit blijft niks over als keizer Augustus mensen opjaagt,
maar ook waar homo’s worden gepest, moslims worden vernederd, christenen worden vervolgd,  vliegtuigen uit de lucht geschoten en kinderen slachtoffer worden van religieuze fanatici, zoals op die school in Pakistan.  

Van die kwaliteit komt niets terecht, zolang vluchtelingen verdrinken in de Middellandse Zee,  Palestijnen worden weggemoffeld achter een metershoge muur van angst en frustratie. Ook onze wereld heeft behoefte aan Messiaanse leiders.

Leiders die soms ongelijk hebben en fouten erkennen. Leiders die niet koste wat het kost hun eigen macht handhaven, maar ook wel eens de minste durven te zijn; leiders die vrede durven sluiten. Misschien kun je Obama – soms, even – zo noemen, als hij de weg naar vrede met Cuba in lijkt te slaan.

Dat hele Messiasidee is gebaseerd op Thora, ook wel aangeduid als DE WET.
U weet wellicht dat koningen in die tijd de wetten van het land bewaarden in de voetenbank van hun troon. In de voetenbank van koning David lag: Thora. Daar moest ik aan denken bij Lydekes schilderij.
Maar zij schilderde op die plek geen boekrol, maar een kribbe.
Niet Het Woord, maar het vleesgeworden woord.

Mijn oudste kleindochter vroeg me van de week op een heel ongelegen moment:
“Opa waarom is dat kindje Jezus eigenlijk zo belangrijk?
Ik kreeg tijd tot haar volgende bezoek om na te denken over hoe ik dat
deze vijfjarige schoonheid eens zal duidelijk maken.
Met de klassieke verzoeningsleer heb ik niet zoveel, om niet te zeggen niks…  
Dinsdag komt ze weer… Ik hoop dan woorden te vinden,
die voor haar duidelijk maken dat Jezus mensen
kan helpen om kwaliteit van leven te vinden.

Hij kan ons helpen als we moeten kiezen tussen goed en kwaad.
Tussen heersen en dienen… Tussen wraak en verzoening…
Tussen genade en genoegdoening,   
Jezus heeft ons immers voorgeleefd, hoe je via dat soort keuzes, tot kwaliteit van leven kunt komen.
De klassieke verzoeningsleer zegt: Hij heeft het voor ons gedaan.
Ik leef meer bij: Hij heeft het ons voorgedaan!
Hoe dat ook zij, velen leven aan die kwaliteit voorbij.
Die mensen behoren tot het volk dat in duisternis wandelt…
Mensen, in het donker vallen niet op.
Het zijn schimmen, maar ook weer geen schim van wie ze zouden kunnen zijn.
Wie we zouden kunnen zijn… wordt – om met Hennie te spreken – duidelijk in het licht van Het Woord: In het licht van Thora, psalm en profetie.
Dat lichtende woord wordt mens in Jezus Messias,
In dat licht herkennen we elkaar… als leden van het lichaam van Christus…
De gemeente… De kerk.

Prachtig vind ik dat Hennie de woorden Duisternis en Stilte a.h.w. laat samenvallen:
ondoordringbaar duister en oorverdovende stilte…
Samen doorbroken door stralend licht en verlossend Woord.
En daar voegde ze in haar gedicht de term ANTWOORD aan toe.
Ons antwoord op Gods verlossend woord…
Ons antwoord mag klinken in de wereld
in een diaconaal missionaire taal.
Licht – woord – antwoord. 
Johannes verbrak de stilte… voor verdrukten, verstotenen, mensen verdwaald in duister.
Jezus verbrak de stilte… voor gebruikten, voor hen die zijn vernederd.
 Volgen ook wij dat lichtend woord.

Dat lichtend woord volgen, betekent zoveel als: doen wat Jezus deed.
Je zijn levensstijl toe-eigenen… Zijn prioriteiten tot de jouwe maken.
recht doen – vrede stichten – messiaans leven.
Leven als hoeder van kwetsbaar bestaan/
Leven als iemand die de ander uitnemender acht dan zichzelf
Leven als dienaar van medemens en samenleving.
Zo lang als het lieve leven je daartoe kracht geeft, streven naar de kwaliteit die we eeuwig noemen
Zo lang je lijf je daartoe in de gelegenheid stelt, bijdragen aan de kwaliteit van het samenleven
En als dan eenmaal het lieve leven ten einde gaat? Dan nog!
Als je lijf je in steek laat … dan nog… hoop ik – Dan nog te blijven zingen
als de dag van mijn zwanenzang aanbreekt, klinkt er een lied dat ik ooit in Zundert leerde.
Dan nog. Dan nog. Klamp ik mij – vast aan Jou.
of je wilt of niet… Ik zal red mij, red mij roepen of zoiets als: Heb mij lief!

Hoe? Geen idee, maar je mag er vast op rekenen,
dat in het licht van Christus
de antwoorden die jij gaf op de uitdagingen die het leven je heeft voorgelegd
niet onopgemerkt blijven.
Het is niet voor niks… niet voor niks geweest…
In het stralend licht van Christus is zo oogverblindend,
dat alle donkere kanten van je bestaan in het niet vallen
Ook jij bent meer dan de moeite waard!

Lieve mensen…
Het had vandaag geloof ik eigenlijk over de maagdelijke geboorte moeten gaan.
Twee van u leidden ons, via gedichten en schilderijen
naar heel andere zaken om te overdenken.  

In het licht van Christus – heeft ook jouw leven de kwaliteit die we eeuwig noemen.
In het licht van Christus is ook jouw bestaan bestemd tot eeuwig leven;
hier en nu – tot in de eeuwen der eeuwen. Dat het zo mag zijn. AMEN