Pasen en Pinksteren op een dag

Gemeente van onze Heer Jezus Christus
Lieve mensen van God.


Als wij willen aangeven dat iets nooit gebeuren zal, zeggen we
dat je daarop kunt wachten tot Pasen en Pinksteren op één dag vallen.
Vreemd is dat, want in het Johannesevangelie vallen Pasen en Pinksteren
wel degelijk op één dag. In het paasverhaal van Johannes verschijnt Jezus
op de avond van de eerste paasdag aan zijn vrienden. Dan staat er:
Hij blaast over hen heen en zegt: Ontvang de Heilige Geest.
Voilà, Pasen en Pinksteren op één dag.

In dat zinnetje: Hij blaast over hen heen en zegt: Ontvang de Heilige Geest,
wordt ook meteen duidelijk dat de woorden adem en geest, nauw met elkaar verbonden zijn. Het Hebreeuws heeft er zelfs maar een woord voor: Ruach…
Ruach is wind, adem, geest.

Toen de kerk haar feestkalender vaststelde, heeft men er niet voor gekozen om
Christus’ opstanding en de gave van de Geest op één dag te vieren. Er zijn twee aparte hoogfeesten aangewijd: Pasen en Pinksteren. Er zit maar liefst 50 dagen tussen. Het feest heet ook naar die 50 dagen. Het Griekse “Pentecoste” betekent  de vijftigste. Het is dan ook de 50e dag na Pasen.


Beide varianten hebben goede bijbelse papieren…  
Johannes vertelt dus op de allereerste paasdag over de gave van de Geest.
Lucas vertelt dat er na Pasen eerst een 40-dagentijd volgt tot aan Hemelvaart.
En dan nog eens tien dagen later wordt de Geest uitgestort. Dat laatste staat niet in zijn evangelie maar in zijn tweede boek: Handelingen der apostelen.  

De samenstellers van die feestkalender hebben dus voor Lucas gekozen. Waarom? Dat heeft waarschijnlijk te maken met de bestrijding van wat men in die tijd als een ketterij beschouwde. Er waren mensen die zeiden dat Jezus niet letterlijk zou zijn opgestaan, maar dat hij voortleeft in zijn kerk, die bij de uitstorting van  de Heilige Geest is ontstaan.
In Johannes 20 geeft Jezus zijn Geest op de paasdag door aan de discipelen en dat komt aardig in de buurt van die “ketterij.” De leiders van de kerk hielden vast aan de lichamelijke en letterlijke opstanding van Jezus en vierden de uitstorting van de Heilige Geest een flink stuk later in het jaar. Om te voorkomen dat die ketterse verbinding tot stand zou komen. Dus zijn we vanmorgen samen gekomen om Pinksteren te vieren, terwijl dat ook met Pasen in één moeite
door had kunnen gaan. Nu het dan toch een apart feest is geworden,
moesten we maar eens kijken wat ons over die Geest wordt verteld.

We begonnen met een lezing uit Ezechiël. In vers 19 lazen we: Dan zal ik hen eensgezind maken en hun een nieuwe geest geven; ik zal hun versteende hart uit hun lichaam halen en hun er een levend hart voor in de plaats geven.

Daarmee is in elk geval één misverstand uit de wereld:
De Geest is niet specifiek iets van het Nieuwe Testament.
In Genesis 1 zweeft de Geest boven de oervloed, de chaos.
Ze zit als een vogel, broedend op het water…
Het is de Geest, die chaos schept tot mensenland…
In het 2e scheppingsverhaal, dat staat in Genesis 2, blaast Gods adem de uit klei geboetseerde mens het leven in. Adem, wind, geest… Zoals gezegd:
het is een en hetzelfde woord: roeach.

Terug naar Ezechiël. We kennen allemaal zijn visioen,
dat begint met een dal vol dorre doodsbeenderen.
Beenderen worden een geraamte – het skelet wordt een lijf
en het visioen sluit af met het inblazen van Gods adem in dat lichaam.
Kortom in het zogenoemde Oude Testament, is die levendmakende Geest
volop actief. Kijk maar naar onze lezing van vandaag.
Dat levendmakende karakter van de Geest, beschrijft Ezechiël heel plastisch: Hun versteende hart haal ik eruit, zegt God, 
en ik geef een levend hart daarvoor in de plaats.
De Geest vervangt versteende harten door levende harten.
En wat doen die mensen, met levende harten?
Dat  staat in vers 20:
Ze zullen mijn wetten gehoorzamen en mijn regels in acht nemen.

Iets soortgelijks hoorden we in lezing uit het Johannesevangelie.
Daar blijkt dat Jezus een aardje naar zijn vaartje heeft.
‘Wanneer iemand mij liefheeft zal hij zich houden aan wat ik zeg,

Voor buitenstaanders klinken dit soort uitspraken als woorden van een machthebber, een soort dictator.
MIJN wetten zullen ze gehoorzamen en
MIJN regels zullen ze in acht nemen.
Je zult je houden aan wat ik zeg…

Men
denkt dan dat gelovigen van alles moeten en een heleboel niet mogen,
dat ze gehoorzaam moeten zijn en regels in acht moeten nemen.
Mensen met levende harten, zullen mijn wetten gehoorzamen
en mijn regels in acht nemen!
Daarbij gaat het niet om de macht van God, maar om het geluk van mensen.
Die wetten en regels zijn er  niet om de mensen onder de duim te houden,
maar juist om volle vrijheid mogelijk te mogelijk te maken.

Je bent vrij… en als je vrij wilt blijven, kun je beter geen andere goden dienen,
want die zullen je wetten en regels opleggen, die je vrijheid beperken!

Je bent vrij … en als je vrij wilt blijven, kun je beter niet moorden,
want wie een leven neemt, heeft uiteindelijk zelf geen leven!
Tien geboden klinken op…  Thora. Het grote geschenk van God voor zijn volk.

De joden hebben ook een feest op de 50ste dag na Pasen:
Op de 50ste dag na de bevrijding uit Egypte vieren ze de gave van Thora op de berg Sinaï.  Het klinkt omd westerse mensen van de 21ste  eeuw raar in de oren, maar de Thora, dat boek met verhalen over de schepping, de aartsvader en de uittocht… maar ook met maar liefst 613 regels en wetten, dat boek is het grote geschenk van Israëls God aan zijn volk en daarmee aan de hele mensheid.

God laat zien wie hij is… God laat zien wat hij voor zijn volk betekent.
Zo kun je leven… Zo kun je als vrij mens door het leven gaan.
Het volk draagt dat geschenk – letterlijk – mee door de woestijnen van het leven. Met vallen en opstaan leert het godsvolk ermee leven. Dit Godsgeschenk maakt mensen, die als slaven met versteende harten geboren zijn tot vrij levende gelovigen. Ze ontlenen aan Thora hun hele identiteit, de zin van hun leven.
Wij, Christenen, vieren op diezelfde 50e dag de gave van de Geest.  

Later zal de pleitbezorger, de heilige Geest die de Vader jullie namens mij zal zenden, jullie alles duidelijk maken en alles in herinnering brengen wat ik tegen jullie gezegd heb
. De pinksterfeesten lopen prachtig parallel, want zoals God met Israël mee gaat in de ark van het verbond; zo is Christus ons nabij met zijn Geest, die ons telkens herinnert aan zijn woorden en daden, kortom aan Jezus’ hele manier van leven. Niet met een versteend, maar met een levend hart.

Op die eerste Pinksterdag, zien we het gebeuren. De discipelen zijn bijeen in
een huis. Ramen en deuren gesloten. Alles potdicht – het hart versteend door verdriet en teleurstelling… totdat het geluid van een geweldige windvlaag  doordringt…  totdat de Geest hen in vuur en vlam zet en dan…
Dan worden ze ingeademd door Ruach. Versteende harten komen tot leven.
Ze gaan naar buiten. Nota bene: Op het joodse Pinksterfeest en vertellen over het Godsgeschenk dat Jezus heet. De gave van de Geest valt samen met de gave van Thora… en dat is niet alleen een kwestie van datum. Jezus is Thora, het mens geworden Woord, Gods geschenk, Thora in mensengedaante.  

Daar in Jeruzalem zijn leraren met versteende harten, die van de regels en wetten een keurslijf maken waarin je je nauwelijks bewegen kunt.
Versteende harten… Ze betekenen de dood voor de ware mens,
voor de mens zoals God die bedoelt. Versteende harten brengen Jezus van Nazareth om het leven.  De versteende harten, houden keihard vol dat de discipelen dronkenmanspraat uitslaan; maar op die eerste pinksterdag komen 3000 versteende harten tot leven… Mensen horen hoe de vrienden,
hun taal spreken. De boodschap klinkt voor elke jood vertrouwd…
“Ik zal er zijn voor jou.”  
Jezus was er… voor de mensen van zijn tijd.  Ouden zullen dromen dromen
Jezus zal er zijn voor de mensen van de toekomst – jongeren zullen gezichten zien… Jezus is er voor jou en mij… voor onze kinderen en kleinkinderen.

Versteende harten brengen Jezus aan het kruis, maar hij vertikt het om mensen met wetten en regels om de oren te slaan. Thora is niet gegeven om jou en mij in het gareel te houden, of onder de duim te krijgen…  
Zo ga je niet om met Gods geweldig Pinkstercadeau.  
Wil je weten hoe dat cadeau tot zijn recht komt?
De jood houdt het bij Thora,
de Christen kijkt naar Jezus.
en bij kijken blijft het niet…
Je mag volgen;
Je mag je laten inspireren tot leven zoals Jezus…
Geïnspireerd worden tot een manier van leven,
die lijkt op de manier waarop Jezus het deed.
Ingeademd worden… of je wilt of niet.
Dat is het lot van de gelovige… er is geen ontkomen aan.
Als de Geest aan het werk gaat, staan mensen op…
Als de Geest wordt uitgestort, sta jij op tot nieuw leven.
Hoor je dat: De Geest en de opstanding in een zin.
Pasen en Pinksteren vallen toch nog op een dag!

Hoe moet dat dan met die ketterij? Ach weet u…
De vraag of de dingen die verteld worden, echt gebeurd zijn, heeft de kalender bepaald. Ik weet niet hoe dat met u is, maar ik vind die vraag steeds minder interessant. We mogen leven bij verhalen… en die verhalen worden
ons telkens weer in herinnering gebracht. Niet om ze domweg na te doen,
maar om er goed over na te denken. Als Jezus het toen zo deed… En ik wil leven zoals hij… Hoe kan ik dat dan – in zijn geest –  nu doen in mijn leven??  

De verhalen en de regels en de wetten worden ons telkens in herinnering gebracht. Niet om ons kadaverdiscipline op te leggen,
ook niet om onszelf en anderen de maat te nemen;
maar om na te denken over de vraag:
Als God die regel gaf om zijn mensen vrij te laten blijven,
hoe moet ik dan met die regel omgaan?
Als mijn huwelijk voor mij tot een gevangenis geworden is,
moet ik me dan – omdat God zei, “je zult niet echtbreken” –
door mijn partner laten koeioneren? Ik denk het niet…
Die regels garanderen je vrijheid… je menselijke waardigheid,
ze zijn er omwille van de humaniteit.
De regels garanderen kwaliteit van leven
Wie daarover nadenkt voor hij/zij gaat scheiden…
neemt vast een weloverwogen besluit.

Als je zoiets ooit bij Pauw en Witteman had gezegd,
of op een partijvergadering van D66… Dan had als reactie gekregen:
“Ja, zo kan ik het ook!”
Ze zullen je ervan verdenken dat je je er onderuit probeert te kletsen…
Ze komen niet verder dan regels zijn regels… Wetten moet je handhaven!
Maar we hebben het niet over he wetboek van strafrecht… maar over Thora
niet over het wegenverkeersregelement, maar over tips om te komen tot een kwaliteitsleven!

“Ja, zo kan ik het ook,” wordt er geroepen. En dat is nu juist de vergissing van de vele agnosten in dit land, want dat kunnen ze nu juist niet. Zo vrijgespeeld staan ze niet in het leven… Ze zitten zo vast als een huis, moeten overal een mening over hebben; zelfs over jouw en mijn geloof…

U en ik. Wij mogen ons vasthouden aan de tekst die Nettie zo prachtig zong:
Ik laat jullie vrede na; mijn vrede geef ik jullie, zoals de wereld die niet geven kan.

De Geest van de Heer zal je helpen om niet te versagen,
niet moedeloos te worden. Hij zal je telkens weer tot nadenken stemmen,
aanzetten tot mediteren… brengen tot gebed…   
Op die manier kom je tot beslissingen die je leven zinvol maken…
Dat gaat niet zonder moeite, maar het is wel de moeite waard.

Je kunt er nog zo’n puinhoop van hebben gemaakt.
Het kan nog zo’n chaos zijn in je leven,
de geest zit als een vogel broedend op het water;
onder haar de chaos van de eerste dag
ze zucht en zij zingt… moeder van de schepping
wachtend op het woord dat zij baren mag.

Het gaat om leven dat zich telkens weer vernieuwt… opstaat! Pasen.
Het gaat om leven dat zich telkens weer vernieuwt… inspiratie! Pinksteren.
Geve de goede God dat Pasen en Pinksteren elke dag samenvallen…
Opdat onze inspiratie ons doet opstaan tot nieuw leven.
Ketterij? Welnee!

Amen.