De tempelreiniging

Gemeente van onze Heer Jezus Christus
Lieve mensen van God

Als kinderen leerden we spreken over God spreken als: “Onze lieve Heer.”
Tegenwoordig beginnen heel wat gebeden met “Lieve God!”
‘Lief’ is naar mijn bescheiden mening, geen woord dat bij Jezus past.
Vandaag al helemaal niet. Jezus is niet lief, Jezus is boos!
En niet zo’n beetje ook. Hij ranselt nota bene met een eind touw
mens en dier de tempel uit. Nee, lief is het woord niet!

Alle vier de evangelisten hebben dit verhaal opgenomen.
In de boeken van Mattheüs, Marcus en Lucas, speelt dit verhaal
zich echter af op het eind van Jezus’ leven: op palmzondag.

Johannes heeft het verhaal een heel andere plaats gegeven.
De vierde evangelist noteert het al in hoofdstuk 2,
direct na de bruiloft in Kana.

Johannes begint wel met te vertellen dat het bijna Pasen is,
maar aan palmzondag zijn we nog lang niet toe. Die glorieuze
intocht laat bij Johannes nog twee jaar op zich wachten.

Johannes plaatst de tempelreiniging direct na de bruiloft te Kana in Galiea.  
U kent het verhaal: Jezus is er met zijn vrienden.
Maria, zijn moeder, is er ook.
Het feest dreigt vast te lopen, want de wijn is op.

Wie de bruid en de bruidegom zijn, weten we niet.
Wat de oorzaak is van het gebrek aan wijn,
of wie daar verantwoordelijk voor is,
wordt ons niet meegedeeld.

Johannes vertelt het verhaal dan ook niet omdat Pietje en Marietje een trouwfeest geven. Het verhaal laat zien, hoe het staat met de trouw van
de mensen aan de woorden van God… Nou, dat loopt niet over.
Integendeel de watervaten, die daar stonden omdat de Thora dat
voorschrijft, staan helemaal droog.

Met andere woorden:
Van de joodse voorschriften trekken de mensen te Kana in  Galilea zich niet veel aan. Het geloofsleven van de meeste Galileeërs is behoorlijk verwaterd…
met alle gevolgen van dien. Het lijkt wel een beetje op de houding van mensen in onze tijd. De mensen in Kana in Galilea doen er niet zoveel meer aan.
Is dat erg? Misschien niet, maar Jezus vindt het wel jammer.
Van “leven zoals God bedoelt” komt niet veel meer terecht.
Mensen laten het goede leven is verwateren…
Er gaat een hoop kwaliteit verloren.

Jezus laat  vervolgens de mensen proeven hoe heerlijk het leven zou kunnen zijn.  
Als je voor elkaar zorgt,
zoals de bruid en de bruidegom elkaar vandaag beloven…
Als mensen voor elkaar opkomen, elkaar liefhebben,
elkaar steunen, elkaar uitdagen;
Als je probeert zo in het leven te staan,
dan verandert water in wijn.

Dan smaakt leven niet meer waterachtig.
Nee, dan proef je heerlijk, volle,
rijpe, belegen kwaliteitswijn.

Jezus daagt de mensen in Kana in Galilea uit om God een plek te geven in hun leven. Hij roept de gelovigen, die er niet veel eer aan doen, op om mee te doen. Maak van je waterdagen… wijndagen. Leef met de kwaliteit die we eeuwig noemen.

Als we zeggen dat de situatie van de Galileeërs wel iets weg heeft van de onze, dan mogen we ons wellicht ook aangesproken voelen door die uitdagende woorden: Maak van je waterdagen – wijndagen. Gebruik  de tijd die je gegevens is en die je soms zomaar door je vingers laat glippen, op een manier die zin geeft aan je leven.

Misschien heeft  u zich wel afgevraagd, waarom ik steeds Kana in Galilea zeg…
Nou de naam van die noordelijke provincie moet erbij, omdat het verhaal dat we vandaag hebben gelezen, niet speelt in Galilea, maar in Judea.
We hoorden immers over de tempelreiniging.
Die tempel staat in Jeruzalem, en Jeruzalem ligt in Judea.
Daar in de tempel, daar worden de offers gebracht,
daar zingen de koren, daar klinken de gebeden.
Daar doen ze wel aan het geloof…
Gelukkig maar… zou je denken.
Daar denkt Jezus anders over.

De tempel is gebouwd om er de woorden te bewaren die we in onze eerste lezing hebben gehoord. Allerlei regels dus, waar iedereen zich aan moet houden. Ze moeten helemaal niks. O Nee? Je hebt het toch over de tien geboden?
Die tien geboden zijn er om ervoor te zorgen, dat vrije mensen ook vrij blijven…
Ik, de Heer je Gods heb je uit Egypte bevrijd… en als je –straks in het veelbelovend land – vrij wilt blijven, kun je beter niet stelen –
want wie steelt, kan de ander niet vrijuit in de ogen kijken.

Als je vrij wilt blijven, kun je beter niet moorden.
Want als je iemands leven neemt, heb je zelf geen leven meer.

Als je vrij wilt blijven kun je beter geen beelden maken en die aanbidden,
want afgoden, zoals die van farao, zullen je altijd onder de duim proberen te houden.

Tien GEBODEN is eigenlijk het goede woord niet.
Het zijn eigenlijk tien goede tips. Raadgevingen die je helpen  om – in alle vrijheid – te leren leven zoals God  bedoelt.  
Maar wat is de praktijk in de tempel?
Daar worden dieren geofferd.
Een schaap of een rund of een paar duiven.
Maar als jij een reis van honderden kilometers maakt,
naar de tempel van Jeruzalem, doe je dat niet met een koe aan je hand,
dan sleep je geen schaap achter je aan en ook een mand met een paar duiven, gaat op de duur behoorlijk doorwegen.  Je offerdier koop je in Jeruzalem, dat is logisch… toch?  Ja, dat is logisch.

Maar daar in Jeruzalem is de handel in offerdieren gemonopoliseerd.
De tempelkliek verplicht de mensen, om hun offerdieren bij hen te kopen.
Daar in Jeruzalem wordt je verplicht het normaal gebruikte geld, te wisselen voor tempelmunten. Op de gewone munten staat de afbeelding van de keizer
en die komt er niet in!

Daar in dezelfde tempel, als waar de ark van het verbond wordt bewaard…
die kist met die 10 vrijheidstips… In die tempel wordt mensen hun vrijheid ontnomen. Ze moeten daar hun offerdieren kopen; ze moeten daar hun geld omwisselen, ze moeten daar de priesterlijke vennootschap overeind houden.

Afgoden zullen je altijd onder duim proberen te houden; Farao decimeerde mensen tot arbeidskracht, de priesters verkleinen de kronen van Gods schepping tot kopers van offerdieren. De tempelkliek met hun regeltjes en hun Bill Gates-gedrag, houden de pelgrims klein en onderdanig.

Die manier van doen gaat lijnrecht in tegen die van God gegeven vrijheid.
Er is sprake van een fundamentele denkfout. De regels zijn er niet meer voor de mensen, de mensen zijn er voor de regels.

De praktijk van een godsdienst, die wordt tot een dwangbuis, spoort voor geen meter met “leven zoals God bedoelt.” Zo’n dwangbuis heeft helemaal niets te maken met: de kwaliteit die we eeuwig noemen.

De priesters vertellen de mensen dat ze god moeten dienen met dieroffers, waarvan ze zelf het vlees opeten. Ze vertellen de mensen dat ze God moeten dienen met tempelmunten in het offerblok. Munten die ze zelf in eigen zak steken. De fundamentele fout in hun gedachtegang, is niet dat ze geld verdienen, maar die zit veeleer in hun begrip van wat godsdienst is.
Daarmee gaan ze de op de heidense toer…

Heidenen definiëren godsdienst als de dienst van mensen aan God.
Je kunt het ook omkeren en zeggen: Godsdienst benoemen als de dienst van mensen aan God is heidens!

Godsdienst gaat over Gods dienst aan de mensen… 
God dient de mens met zijn woorden
God dient de mens met zijn tips
God schenkt de mens vrijheid

Sterker nog: menselijkheid kan alleen tot volle bloei komen in vrijheid.
De kwaliteit van leven, die we eeuwig noemen, begint met vrijheid.

Een godsdienstige traditie heeft alleen bestaansrecht als de praxis van die religie Gods dienst aan de mensen zichtbaar maakt. Mensen niet klein maakt, maar in hun kracht zet…

We beperken de mensen vaak tot een object.
Voor menig arts is een zieke: een geval;
voor menig macho is een mooie vrouw: een stuk
voor menig blanke is iemand met een donkere huid, per definitie verdacht;
voor menig hetro is iemand die valt op hetzelfde geslacht, een viezerik
en ga zo maar oor!

Godsdienst is: Gods dienst aan mensen
en we denkt God te dienen door anderen te kleineren,
wie meent God te dienen door aanslagen te plegen
of oude beelden stuk te slaan, dient in elk geval niet
de God van Abraham, Isaäk en Jacob.
De eeuwige is van geweld niet gediend….
Godsdienstig gemotiveerd terrorisme: pure blasfemie.
Godsdienstig gelegitimeerd geweld: een slag  recht in Gods aangezicht.  
Dat geldt voor de mensen die God: De Eeuwige noemen, zoals veel christenen;
Dat geldt voor mensen die Hem met Adonai aanduiden, zoals de joden;
Dat geldt ook voor degenen die Arabisch spreken en de god van Abraham  Allah noemen, zoals moslims plegen te doen.  

En denk daarbij nou  alsjeblieft niet al aan het geweld dat de wereld van moslims te verduren hebben, want ook christelijke voorgangerrs zegenen wapenen.
De orthodoxie in Rusland speelt onder een hoedje met de buitengewoon corrupte regering Poetin.
De manier waarop de joodse staat omgaat met de mensen in Gaza,
heeft ook helemaal niets te maken met…. “De kwaliteit van leven die we eeuwig noemen.” Het zijn allemaal – net als de handel in offerdieren – even zoveel slagen in het gelaat van de Eeuwige!

Zulke slagen tolereert Jezus niet. Jezus vindt dat je beter af bent met mensen die er niet zoveel meer aan doen, dan met fanatiekelingen die menen precies te weten wat God wel en niet wil…

De Galileeërs in Kana, zijn beter af. Zij leren opnieuw bruiloft  vieren op het moment dat het feest van je leven  vastloopt. Jezus zorgt voor beste wijnen!

Die Galileeërs zijn beter af dan de Judeeërs die de schone schijn ophouden,
maar ondertussen de kern van de zaak verkwanselen ten eigen voordeel.
In die situatie houdt Jezus grote schoonmaak! Dat is niet lief,
maar wel uitdagend.

Laat het tempelbestuur zich  uitdagen, door de protesterende rabbi
Trekt de kerkenraad zich iets aan het protest dat hier opklinkt?
Zou de parochieraad willen luisteren naar de man die
schoonmaak houdt om de kwaliteit van leven,
die God bedoelt voor zijn mensen,
mogelijk te maken?

We lazen dit verhaal uit Johannes 2
Het staat aan het begin van zijn evangelie tegenover de bruiloft in Kana…
De Galileeërs, die er niet zoveel meer aan doen, staan tegenover de Judeeërs…
de rekkelijken tegenover de preciezen;  de gematigden tegenover de fanatici, 
de gewonen tegenover de “fainen.”

We lazen dit verhaal uit Johannes 2
Johannes zet de tempel reiniging tegenover de bruiloft in Kana.
 De NBV laat een geweldige kans liggen om  het Griekse Ioudaioi  met Judeeërs te vertalen,  i.p.v. met het woord “joden”. Jezus stelt zich niet op tegenover de joden of het jodendom, maar tegenover de Judeeërs, de priesterkliek rond te tempel.
Die elite heult met de Romeinse overheersers; die elite kijkt neer op “het volk dat de wet niet kent… Ze likken naar boven en trappen naar beneden…
De Romeinen worden gepaaid en de eigen mensen gekleineerd.  
De gewone man wordt zijn vrijheid ontnomen. 

We lazen dit verhaal uit Johannes 2…  Jezus is nog maar net met zijn prediking begonnen… Wie weet… Het kan nog alle kanten op… We mogen leven van de hoop! want – net als in het verhaal –  is het bijna Pasen.

Moge dit zijn,  in de naam van de Vader en de Zoon en de Heilige Geest.
AMEN .