Gemeente van onze Heer Jezus Christus –  Lieve mensen van God.

Weet u nog, vroeger, in de kinderbijbel, begon het verhaal
van de bruiloft in Kana vaak met de mededeling
dat een bruiloft in het oude Palestina niet één
maar wel zeven dagen duurde.

En bij dit bruidspaar was op de derde dag de wijn al op.
Het was dan maar goed dat Jezus er was,
want anders zou dit bruidspaar een leven lang zijn nagewezen
als “dat stel dat niet genoeg wijn had gekocht voor zijn gasten.”
Jezus redt… Jezus redt… mensen van de roddelpers.

We moesten het verhaal nog maar eens nauwkeurig lezen,
want wat hebben u en ik eraan te weten dat Jezus ooit 360
liter water in rond de 500 flessen wijn. Het zijn er wel veel,
maar ze zullen nu toch wel leeg zijn,
dus wat kopen voor dit verhaal?

We moesten het verhaal nog maar eens nauwkeurig lezen en
daarbij letten op de associaties met de verhalen uit
het Eerste Testament die Johannes erin legt.
Bijna elke zin staat bol van de symboliek;
vrijwel elk woord is zwanger
van diepe betekenis.

Wij, westerse realiteitsmaniakken, maken er snel een plat verhaaltje
van over een man die zogenaamd water in wijn kon veranderen.
Als je het gelooft wordt je uitgelachen. Als je vertelt dat je
zo’n verhaal met oosterse, joodse ogen leest en probeert
uit te leggen wat er wel aan de hand is, dan roepen
talkshowpresentatoren: “Ja, zo kan ik het ook.”

Dat is trouwens leugen, want ze kunnen het niet,
maar ze hebben de uitlachers op hun hand
en de discussie gewonnen, vinden ze.
De seculiere arrogantie viert hoogtij.

Als je een verhaal nauwkeurig wilt lezen,
dan gebruik je het best de Naardense Bijbel.
Een prachtige vertaling, net als de NBV uitgekomen in 2004,
maar veel dichter bij de grondtekst en daardoor soms wat lastig qua Nederlands.

Het eerste wat mij opviel was dat het wijnwonder niet gebeurt op de derde dag van de bruiloft. Letterlijk staat er:  Op de derde dag geschiedt er een bruiloft te Kana in Galilea. Op de derde dag geschiedt er een bruiloft.

In dat korte zinnetje zitten al drie begrippen, waar je gemakkelijk drie aparte preken over kunt maken. 1 – de derde dag;  2 – geschieden; 3 – bruiloft.

1: De derde dag…
De derde dag is een begrip in de oosterse vertelcultuur.
Je komt die derde dag tegen als Abraham, Isaäk gaat offeren,
als Mozes de berg op gaat om de 10 woorden in ontvangst te nemen.
Als Saul omkomt in de strijd, wordt dat op de derde dag aan David gemeld.
Esther gaat op de derde dag naar koning Ahasverus om haar volk te redden.  

In allerlei heftige situaties komt er – op de derde dag – een wending ten goede.
Als Jezus de crisis der crises doormaakt, de dood;  dan is er op de derde dag,
die wending ten goede: de opstanding.

Aan wat op het oog niet meer is dan een tijdsaanduiding,
kun je zien dat we ons in een crisissituatie bevinden.  
“Op de derde dag…” Johannes kijkt niet op de kalender,
maar vertelt dat er wending ten goede,
een moment van omkeer
aanstaande is.

Wat gebeurt er dan op die derde dag?
Niks… Er gebeurt niet iets… Er geschiedt een bruiloft.
Dat is toch hetzelfde? Absoluut niet! De woorden “en het geschiedde”
geven aan dat degene die ze opschrijft – Johannes dus in dit geval –
verbanden legt met Thora en/of de profeten.

Blijft de vraag: Wat geschiedt er dan op die derde dag?
Waar zit dat verband dan met Thora en profetie?
Dat zit in die bruiloft, die geschiedt…
De bruiloft is, zoals uit onze eerste lezing duidelijk werd,
het beeld van het verbond tussen God en zijn volk,
tussen God en de mensen.

De verbondenheid van hemel en aarde loopt via het verbond met Israël.
Dank zij het verbondsvolk hebben mensen – tot aan de einden der aarde –
kennis gemaakt met die Ene, unieke God. Wij, volgelingen van Jezus Messias, mogen daarin participeren. Ook wij mogen onze bijdrage leveren en tot aan de
einden der aarde vertellen over een hemel op aarde. Het koninkrijk Gods.
De kwaliteit van leven, die we eeuwig noemen.


Maria, Jezus’ moeder, is erbij. Punt.
Dat is het volgende zinnetje in dit met symboliek overladen verhaal.
Een vrouw wordt bij name genoemd. Dat is opmerkelijk, want zo
vaak gebeurt dat niet. Hier wel. Er is sprake van een crisis.
Het is altijd goed om naar de vrouwen te luisteren.
maar zeker in geval van crisis. Die hebben vaak
meer oog voor kwaliteit van het leven,
dan de mannen.
 
Ter bruiloft genodigd is ook Jezus met zijn leerlingen.
De bruiloft staat vooraan in die zin, want daar gaat het om.
Het gaat hier niet om een feestje t.g.v. van het feit dat twee Galilese mensen vandaag hun boterbriefje hebben gehaald. Nee, er geschiedt een
bruiloft te Kana. Ergens in dat godvergeten Galilea wordt
verband gelegd met de woorden die Jesaja, richt
tot de inwoners van hoofdstad Jeruzalem.

Men noemt je niet langer “Verlatene”
en je land niet langer “Troosteloos oord,”
maar je zult heten: “Mijn verlangen”
en je land: “Mijn bruid.”
Want de HEER verlangt naar jou
en je land wordt ten huwelijk genomen.
Zoals een jongeman een meisje tot vrouw neemt,
zo zullen jouw zonen jou ten huwelijk nemen,

en zoals de bruidegom zich verheugt over zijn bruid,
zo zal je God zich over jou verheugen.


Zoals de jongen het meisje trouw belooft, zo legt God zijn naam op zijn volk:
Ik zal er zijn voor jou.
Zoals het meisje de jongen trouw belooft in goede en kwade dagen,
zo zal God zijn naam waar maken voor zijn mensen: “Ik zal er zijn voor jou.”

Dat klinkt allemaal fantastisch, maar – Er doet zich een crisis voor
Maar Maria spreekt Jezus aan: “Ze hebben geen wijn!” 

Als wij, westerse realiteitsrakkers dit horen, denken we vaak dat Johannes
hier meedeelt dat de voorraad gistend druivensap is uitgeput.
Maar de oorspronkelijke hoorders en lezers kennen de wijn
als het geestrijk vocht dat, gedronken wordt om verbond
te vieren. Wijn maakt het leven tot een feest. 

Als die bruidegom zich niet verheugd over zijn bruid…  
Als ze niet echt naar elkaar verlangen…
Als het liefdesvuur niet oplaait,
Als de frisse wind van de geest niet meer waait.
Dan verwatert het leven, het wordt vormloos,
Dan valt de droom van de Heer in duigen.
Dan is het bestaan woest en ledig.
De kwaliteit van het leven, nihil.
Ze hebben geen wijn!

Jezus antwoordt haar:
Betekent dat iets tussen u en mij, vrouwe?
Mijn uur is nog niet gekomen.
Betekent dat iets tussen u en mij, vrouwe?
Het is met respect gesproken hoor, dat zeker…
maar er wordt ook een zekere afstand geschapen.
Typisch een volwassen zoon, die pas het huis uit is, vindt u niet.
Dat is heel gezond hoor, een beetje afstand tussen moeder en volwassen zoon.
Die zoon gaat zijn eigen weg. Maakt zijn eigen keuzes.
 

Johannes suggereert dat Maria – toen ze hoorde van de crisis –
heeft gedacht: Nu moest hij maar eens in het openbaar laten zien
wie hij werkelijk is. Maar stel je voor… Stel je voor dat Jezus daar ten aanschouwe van de bruiloftsgasten een paar fusten wijn op tafel had getoverd.
Nou, ik zie de koppen in Dagblad voor Oost-Galilea als staan:
Mirakelse rabbi redt bruiloft! Of… Water – wijn – wonderrabbijn!
En in de tabloids… staat met chocolade letters.
Kei kachel in Kana – Jezus, wat een feest!

Maar Jezus is geen wonderrabbi.
Jezus is niet de zoon van Hans Klok of Fred Kaps.

Jezus is de zoon van God. De God van het verbond. Het verbond dat geschiedt.
De God van het verbond, die ons in Jezus heeft voorgedaan wat we allemaal zouden moeten doen: Mens worden.

Mens is hij geworden – geen bovennatuurlijk wezen –
Mens! Zet hem nou niet op dat voetstuk.
Maak nou niet weer een God van hem.
Zijn missie is: Voluit mens-zijn. 
Mens, zoals God bedoelt.

Maar Maria geeft het niet op: wat hij ook zegt… doe het.
Al klinkt het nog zo zot in de oren… Ik zeg: DOEN!
Maria geeft niet op. Zij weet…
Hij is de zoon van IK ZAL ER ZIJN VOOR JOU
en hij heeft een aardje naar zijn vaartje.
Maria weet: Dit verbond wordt geen desillusie.
Het verbond blijft  – hoe dan ook – overeind!!!

Op de derde dag geschiedde een bruiloft te Kana in Galilea.
Nou stonden daar 6 stenen watervaten… Inhoud 2 tot 3 metreten
60 liter per stuk; 360 liter in totaal.

Die 6 watervaten vertegenwoordigen de joodse traditie.
Ze horen bij het verbond maar ze staan leeg.
De traditie staat droog, functioneert niet meer…
Het vertrouwen op de NAAM is ver te zoeken.
Hier speelt God geen rol meer.
Kana, aan de heidenen overgeleverd.
Het is goed mis in het godvergeten Galilea!

Maar, hoe intens leeg en hol zijn onze vaten?
Zijn ook wij niet onze traditie aan het kwijt raken?
Holle vaten klinken het hardst… Ik hoor zoveel loos lawaai.
Ik hoor hele volksstammen minder, minder, minder roepen. 
Ik hoor ronkende teksten over een democratisch gekozen kamervoorzitter
Wat zou het toch een zegen zijn, als al die holle vaten weer werden gevuld?

Jezus laat de vaten vullen. Met water.
Zou dat een eerste stap kunnen zijn om uit een crisis te komen.
Een beetje visie, meneer Rutte, zou dat niet een eerste vereiste zijn?
Zijn we in de kerk niet teveel bezig nieuwe vormen te verzinnen
bij een verouderde inhoud. Zou het niet goed zijn, ook eens kritisch naar de content te kijken? Misschien moeten we – in navolging van Jezus –
die lege, holle vaten proberen te vullen met water
en de inhoud laten smaken als wijn.
Wie weet, is de beste wijn wel
tot het laatst bewaard.

Niemand wist waar die wijn vandaan kwam. Kortom; Geen hoeraatje voor Jezus, geen wonder-award, geen mirakel-medaille. Het is ook geen magie of illusie…
Hier wordt een teken opgericht. Een teken van het rijk dat komt;

Wijn, teken van het kwaliteitsleven, dat God voor mensen in petto heeft.
Waar die vandaan komt? Niemand heeft er ook maar enige sjoege van…
Alleen die dienaren, die maken –al dienend – vast kennis met
de kwaliteit van leven die we eeuwig noemen.

Het water van de traditie wordt ingebracht in de feestzaal van het leven.
De ceremoniemeester proeft en roept:
De meeste mensen zetten eerst goede wijn op tafel
en als de gasten het toch niet meer proeven, de mindere.
Maar jij – zegt hij tegen de bruidegom – Jij hebt de beste wijn tot nu bewaard.

Een vreemde vogel, die gastheer. Vermoedelijk een duif. Ooit zwevend op de wind … Boven de wateren van de oervloed. Duif, de geest die orde schept in de tohoewabohoe. De geest die leven mogelijk maakt… kwaliteitsleven.
De geest, Gods adem, die ons brengt tot LEVEN. Roeach – Geest. Heilige Geest.

Er geschiedt een bruiloft. “Ik zal er zijn voor jou” begint een nieuwe relatie,
met jou en mij persoonlijk, met ons als gemeente en met de wereld.
Waar mensen ja zeggen op zijn aanzoek, geschiedt bruiloft.
De derde dag! Katharsis, Het leven vernieuwt zich!
Hij staat op. Jij volgt en kijk: De crisis voorbij.

In Kana zeggen twee mensen tegen elkaar: Ik zal er zijn voor jou!
Overal waar mensen dat nazeggen – gewoon als mens tot
medemens – Ik zal er zijn… niet voor mezelf, Ik zal er zijn voor jou!
Daar leven mensen in Gods naam. Daar is God alles in allen.

Overal waar humaniteit wordt beoefend, komt het rijk in zicht.
Het koninkrijk breek aan, waar menselijkheid zegeviert.
Daar veranderen waterdagen in wijndagen.
Daar maakt angst plaats voor vertrouwen
Wanhoop voor geloof; water voor wijn.
Dat het – ook in ons leven –
ook in ons land
zo mag zijn,
AMEN.