Lezingen: Jesaja 2:1-5 
Mattheus24: 32-44

Thema: Wees Waakzaam!


Gemeente van onze Heer Jezus Christus,
Lieve mensen van God.

Het is de eerste zondag van Advent. Hij komt… betekent dat woord.
Als ik nu tegen mijn kleinkinderen zeg: “Hij komt” dan zeggen ze vast:
“Nee, hoor opa. Hij is er al!” Je moet kijken naar het sinterklaasjournaal!” 

Advent is een van de periodes in het kerkelijk jaar.
Je herkent ze aan de kleur.
Vorige week was het nog groen. Nu is het paars!
De kleur van inkeer… voorbereiding.

Advent – Vier zondagen voor Kerst.
We bereiden ons voor op het geboortefeest.
Hoe? Nou  eh…
We hangen een ster voor het raam en tuigen een boom op!
Het is een spar;  maar noemen hem Den.”
We liggen wakker van: “Wat we zullen eten!”

Advent is een en al voorbereiding.
We leven toe naar… de geboorte van de Messias.
Lopen we niet de kans te blijven steken in uiterlijkheden?
Een ster, een boom, een fijn diner, een goed glas wijn.

Er bestaat een kinderliedje dat zingt:
Jezus is jarig en dus is het feest…
Jezus komt er in voor, dat is al heel wat!
De meeste liedjes bezingen die Amerikaanse
schreeuwlelijk van de Noordpool! 
Nee, ik bedoel niet de president elect!
De kerstman met zijn yahoe yahoe…

“Jezus is jarig en dus is het feest!”
Maar Kerst is wel iets meer dan een verjaardagfeestje.  
We bakken geen kerkelijke taart met 2016 kaarsjes.
Nee, want als het echt kerst wordt, dan ben je nog niet jarig…
Dan kon je leven wel eens radicaal anders worden!
Als het echt kerst moet worden…
dan kun je je daar het best maar goed op voorbereiden.
In de kerk duurt zo’n voorbereidingstijd 40 dagen…
Ook voor Kerst is er een 40 dagentijd. Die begint op 11 november.
Carnaval of Vastenavond luidt de voorbereiding voor Pasen in.  
Op de avond van Sint Maarten begint de 40-dagentijd voor Kerst.
De eerste drie zondagen leggen de nadruk op de voleinding…
De laatste vier, zijn we bezig met de komst van de Heer: Advent – hij komt. 

Als het echt kerst wordt, dan ben je nog niet jarig.
Bij het lezen van Mattheus 24, slaat je – in eerste instantie – de schrik om het hart.
Ik las een artikel waar boven staat: “Tijd van hoop op naderend oordeel!”
Hoop op naderend oordeel!

Bij veel christenen ligt dat woord “oordeel” zwaar op de maag.
“Het zal zijn als in tijd van Noach, zegt Jezus:
De een wordt meegenomen in de ark;
de ander wordt achtergelaten. Wees waakzaam!”

Het eerstvolgende verhaal bij Mattheus,
is dat van de wijze en de dwaze maagden.
De strekking: Wees waakzaam! 

Dit stukje evangelie klinkt niet echt als blijde boodschap!
Moest dat nou op de eerste zondag van Advent?
We leven immer toe naar een heerlijk romantisch kerstfeest,
met sterren, lichtjes en versierde bomen.  
We zijn toch op weg naar een stalletje
met een heel lief kindje en al die engeltjes,
die zingend door het luchtruim zweven? Ja toch? 

Niks daarvan! Zo lijkt het. Het oordeel nadert!
Dat klinkt – hoe dan ook – verre van feestelijk.
Hoe komt zo’n – op eerste gezicht – dreigende lezing,
op de eerste zondag van advent terecht?

Daarvoor moeten we terug naar de  vroege kerk.
Die eerste christenen leefden met de verwachting
dat Jezus zou terugkomen … op de wolken des hemels.
Hun hoop en verwachting was geheel en al gericht
op de komst van de verlosser.
Hun gebed: Kom, Heer Jezus, kom spoedig!

Die Messiasverwachting ligt helemaal in de lijn van de joodse traditie.
Jesaja, leefde 600 jaar voor Christus. Hij zag het helemaal voor zich…
Jesaja ziet de dag komen, dat alle volken samenstromen in Jeruzalem!
Hij ziet de mensheid wonen in veelbelovend land.
Hoofdstad: Yerushalayim, “stad van vrede.”

Veelbelovend land – stad van vrede. 
Dat is geen aardrijkskunde, geen geografie; maar theologie.
Dat land en die stad vertellen een verhaal over wat God voor mensen in petto heeft!
Je hoort in die profetie de engelen zingen: Gloria in Excelsis Deo 
Vrede op aarde, in de mensheid een welbehagen. Of, – In de woorden van Jesaja-:
Vrede op aarde, alle volken komen samen in veelbelovend land.

Dat betekent overigens niet dat Jesaja Jezus voorspelt…
Jesaja droomt van een verlosser in tijden van ballingschap.
Heersers als Tiglat Pileser III in Syrië en Nebukadnezar in Babel,
leggen het loodje. De ballingen keren terug!  
Ballingen; mensen die veelbelovend land uit het oog verloren;
Ballingen, mensen die het zicht op Yerushalayim zijn kwijtgeraakt.
Ballingen horen van bevrijding.  
“De verlosser zal ons onderrichten,” zegt Jesaja,
“ons de weg wijzen en wij zullen zijn paden bewandelen.”

Een kritisch toehoorder denkt:
Die mooie woorden van Jesaja, bieden je een unieke kans
om over dat enge oordeel  heen te praten.
Toegegeven: dat gebeurt vaak,
maar vanmorgen niet. In tegendeel.
De woorden van Jesaja helpen ons beter te begrijpen,
wat Jezus bedoelt. Jezus staat immers met beide benen
in die joodse traditie. Het boek Jesaja staat in zijn Bijbel,
ons eerste testament.

Degenen die worden achtergelaten bij de zondvloed
die niet meegaan in de ark, zijn de mensen die het recht
blokkeren – de vrede op aarde, om zeep helpen.
Degenen die worden achtergelaten in de ellende,
zijn mensen, die dat veelbelovend land versjteren,
die bommen gooien op de stad van vrede. 

In de dagen van Jesaja zijn dat de heersers van zijn tijd.
In de tijd van Jezus zijn het de Romeinen en hun handlangers.
In onze tijd zijn het …

O o Pas op Ton! Daar ga jij niet over!  
Ga nou niet op de rechterstoel van de Heer zitten…
Het oordeel is niet aan jou! Een preek niet bedoeld voor politieke propaganda.  
Dat klopt… een rechtszaal trouwens ook niet, maar dat terzijde.  

De boodschap van de eerste advent is: Wees waakzaam!
Waakzaam? Waarvoor? Voor de zondvloed!
De zondvloed? Er is toch geen Tsunami op komst?
Niet dat ik weet. Maar het woelige water van de vloed
is het symbool voor alles wat het goede leven stuk maakt;

Ik heb de laatste tijd het gevoel dat we overspoeld worden door allerlei kwaad:
Filmpjes over Sylvana Simons, Doodsbedreigingen van andere politici, aanslagen
in Nice, Damascus, Brussel, Kaboel, Parijs. Schietpartijen op Amerikaanse scholen
Moddergooien in verkiezingscampagnes. Dictatoriale leiders in steeds meer landen.
Racisme, homofobie, beledigingen… zwarte piet, vluchtelingen…  

Wees waakzaam.
Als er iets is dat het leven stuk maakt, dan is het fascisme. Umberto Eco
– de Italiaanse schrijver van o.a. “De naam van de Roos” en “De slinger van Foucault” schreef in de jaren 90 een essay. Het heet “Oer-fascisme.”

Hij constateert dat fascisme grillig is en ongrijpbaar.|
Mensen als Hitler en Mussolini waren vooral redenaars.
Ze beschikten over brallende retoriek, grote woorden.
Of het waar is wat ze roepen: Het doet er niet toe.
Ze spreken de mensen toe. En het ergste is: het spreekt de mensen aan.
Als je leest wat Umberto Eco schrijft over fascisme, lopen de rillingen over je lijf.
Hij schetste in de jaren 90 een akelig precies beeld van… deze tijd.

Fascisme moet het hebben van mensen, die niet zo heel diep nadenken.
Mensen die actie voeren… om de actie. Uit zijn… op chaos. Een fascist doet!
De gevolgen? Hij kijkt niet verder dan vandaag, hooguit morgen.
Verschil je met hem van mening? Dan ben je een verrader.
Diversiteit, veelkleurigheid, is bedreigend.
Het allereerste wat een fascist doet, is:
zich keren tegen – in zijn ogen – gevaarlijke buitenstaanders.

Fascisme groeit op een bodem van individueel of sociaal onbehagen,
vooral als er sprake is van een gefrustreerde middenklasse.
Fascisme propageert een volkselite:
de eigen burgers vormen het beste volk ter wereld.
Eigen volk eerst! Dat eigen volk spreekt met één tong,
n.l. de tong van de leider. Die gebruikt daarvoor: de tv en internet.

Umberto Eco schreef dit alles in 1995 enn concludeerde:
‘Het oer-fascisme kan terugkeren onder de meest onschuldige vermomming.
Het is onze plicht fascisme te ontmaskeren en aan te wijzen,
overal en altijd waar het zich voordoet. Herkenbaar?
Wees waakzaam! Spreekt de Heer.

Ik had pasgeleden een gesprek met een scriba. Er is een probleem in zijn gemeente.
Hij is teleurgesteld over de manier waarop de kerkenraad daarmee omgaat.
Het komt er kort gezegd op neer, dat men principes belangrijker vindt dan geld;
maar als puntje bij paaltje komt… blijkt geld belangrijker dan de principes.
“Dat zou – in de kerk – toch anders moeten!” zei hij. “Ik wordt er zo cynisch van!”
“Waarom stop je er dan niet mee? vroeg ik.
“Dan valt de gemeente helemaal uiteen!” was het antwoord.
“Nou en?” “Nee, dat wil ik niet…” “Waarom niet?”
“Er zijn teveel goede dingen… dat wil ik niet stuk laten gaan!” 
 
Ik moest aan hem denken toen ik las, waarmee Jezus onze lezing begint:
Leer van de vijgenboom deze les: “Zodra zijn takken uitlopen en in blad schieten, weet je dat de zomer komt. Het kan nog zo koud zijn in de kerk…
Het maatschappelijk klimaat kan nog zo kil zijn.
Maar wij – de gemeente – wij mogen de waakvlam zijn
Wees waakzaam…. en ontvlam als je cynisme tegen komt.
Wees waakzaam….  en schiet vuur als je fascisme constateert!
Wees waakzaam…. Verzet je en tel je zegeningen.
Die zegeningen mag je zien als tekenen van veelbelovend land.
Als voortekenen van Yerusjalayim: Stad van vrede.

Advent: Hij komt – Nee hoor opa, hij is er al. Hoe weet je dat?
Nou ik had een wortel en mijn verlanglijstje in mijn schoen gedaan
en de volgende morgen waren ze allebei weg. Voor de kinderen zijn
het tekenen van een veelbelovende pakjesavond.

Advent: Hij komt… Zijn er tekenen?
Ik heb de scriba vertelt over de straatpastor…
en over het werk van de Stichting Hulpverlening vanuit de WF-kerken
Ik heb hem verteld over de Schuldhulpmaatjes
Over het hulpfonds van de kerken in Westfriesland,
Over Kerk in Actie,en de ecclesia en de Engel van Hoorn…
Over Sowieso en het kinderkerstfeest… Over de bonbons van Amahoro
en de kerststalletjes van Koen Scholten. Is dat het koninkrijk?
Nee, dat niet… maar het zijn wel tekenen… tekenen van waakzaamheid.

Waar de kerk waakzaam is, daar klinkt de boodschap van bevrijding
tegen alle cynisme, kapitalisme, neoliberalisme en fascisme in…
Het oordeel mag hoorbaar worden. In het oordeel wordt duidelijk
waar het kwaad zit, waarom het kwaad is…
en dat het ten prooi valt aan de vloed.

Het wordt Kerst! God zelf wordt mens. Hij komt onder ons wonen.
Waar? Overal waar mensen dat waar maken!
Als jij dat waar wilt helpen maken… Als de geloofsgemeenschap
zich daarvoor inzet, dan wordt het kwaad bij de naam genoemd..
en uitgebannen…
Hoor je daar bij? Nou dan… dan ben je nog niet jarig!
Christenen op de barricaden tegen de vijand van de menselijkheid,
Christenen op de barricaden tegen de slechtste raadgever die er is:
ANGST.  

Want alle narigheid die onze samenleving teistert heeft een oorzaak: ANGST
Het enige wat al die angst kan verjagen is menslievendheid…
God is een menslievende God.
 

Angst brengt mensen tot vreemdelingenhaat.
Angst brengt mensen tot racisme; uit
Angst overschreeuwen mensen zichzelf op facebook
Robert Long zong het jaren geleden al:
en dat is allemaal angst, allemaal angst
de allergrootste schreeuwers, zijn dikwijls het bangst
en als er ooit iets gebeurt, nou dan moet het zo wezen
wie het meeste angst heeft, heeft vaak het minst te vrezen.


Het wordt Kerst en het eerste woord dat klinkt op de barricade is:
VREES NIET, want zie ik verkondig u grote blijdschap.
Ik sluit af met een wat dichterlijke tekst van ds. Lex Boot uit Zeewolde

Word wakker, mijn vriend, en sta op
Laat los je cynisme, werp af je sombere gedachten
Adventsverwachting straalt ons toe.
Kom met me mee en zie de nacht van de wereld gaat voorbij
de zon gaat op… De dag breekt aan.

O, leef dat visioen!
geen zwaarden meer, geen speren, geen allesverwoestende schaduw van de dood
Maar handen vol zegen en – voeten die richting wijzen – in sporen van vrede.

De aarde wordt akker van leven – met steden wel saamgevoegd en welgebouwd
en tuinen van liefde voor alle volken.
Makkers en vreemden groeten elkaar met: “Vrede en alle goeds!”
Geen mens weet nog wat oorlog is.

O vriend, ontwaak uit je cynisme, belichaam en leef dit visioen
in naam van de Ene, die zeker komen zal!

Kom Heer Jezus, Kom spoedig
Maranatha!

Dat het zo mag zijn
AMEN.