Lieve mensen van God

Ik heb me verzoend met het feit dat we de nieuwe Bijbelvertaling ook op de kansel lezen. Het is mooi Nederlands en begrijpelijke taal.
Toch zijn er ook momenten, dat ik het jammer vindt.
Matteüs 1 bleek zo´n typisch geval van jammer.

Wat lazen in de NBV : De afkomst van Jezus Christus was als volgt –
In de Naardense Bijbel, die veel dichter bij de grondtekst blijft, lees ik:
Van Jezus Christus is de genesis – geboorte – zo geweest.

Bij het woord afkomst denk ik aan de familiestamboom.
Bij het woord Genesis… komt de hele schepping in beeld,
in Genesis bouwt Noach zijn ark en trekt er een stoet aan aartsvaders voorbij.

De afkomst van Jezus verbindt hem met zijn voorouders… Interessant.
De Genesis van Jezus duidt op een nieuwe schepping.
Interessant? Nee, dat is evangelie… blijde boodschap…
vooral voor mensen in penibele tijden, zoals bijv.
koning Achaz… of eh u en ik, vandaag.


We lezen verder: Toen Maria, zijn moeder, al was uitgehuwelijkt aan Jozef,
maar nog niet bij hem woonde, bleek ze zwanger te zijn door de Heilige Geest.

Als Maria, zijn moeder, is uitgehuwelijkt aan Jozef, blijkt zij voordat zij samenkomen, zwanger te zijn uit de Heilige Geest.

De NBV spreekt over samen wonen… Naarden heeft het over samenkomen…
Van samenwonen wordt je niet zwanger. Van samenkomen wel…

De oorspronkelijke tekst maakt het klip en klaar
dat Jozef niet de verwekker is. De zwangerschap van Maria is het werk van de Heilige Geest.
De Geest die bij de Schepping boven de chaos zweeft, is ook hier de creatief aanwezige.

Van Jezus Christus is de Genesis zo geweest…
Er wordt in een paar simpele zinnen een nieuw scheppingsverhaal verteld.
Er wordt een kind van God geschapen… God wordt mens.  

De Bijbel vertelt in Genesis 1 niet over het ontstaan van de wereld.
Het scheppingsverhaal en de evolutietheorie hebben niets met elkaar te maken.
De Big Bang en de evolutie houden wetenschappelijk stand…
Er ontbreken nog schakels en misschien moet die theorie nog wel worden bijgesteld, maar dat is normaal in de wetenschap. De denkrichting klopt en daar is ook niets op tegen.

Mensen hebben de neiging de natuur te vergoddelijken. Het feit dat de zon elke dag opkomt, naar het zenit stijgt, ter kimme neigt, en ondergaat om de volgende dag weer op te komen… wekt verwondering. Mensen meenden die cirkelgang in stand te moeten houden, door de zon te aanbidden en de maan te vereren als goden en godinnen, terwijl de sterren de rol van voorspellende profeten krijgen toebedeeld. 
De schepping vertelt niet hoe de natuur is ontstaan, maar dat God de natuur ter beschikking stelt van… de mens. De schepping is het decor voor het schouwspel van het leven; De rivieren – onze waterbron; flora en fauna als voedselvoorraad,

De aarde is voor de mens een object van zijn menselijkheid;
zorgzaamheid, want geen acteur vernietigt zijn eigen decor
geen mens, die zijn eigen voedsel vergiftigt, toch?
Niemand die zijn levensbron vervuilt. Toch?
Liefde voor Gods schepselen, is de kracht die ons drijft.   

Matteüs vertelt in deze paar zinnen een nieuwe versie van datzelfde verhaal.
Mensen hebben de neiging de natuur te vergoddelijken.
Het feit dat mannelijke potentie en vrouwelijke vruchtbaarheid
tot nieuw leven leiden, wekt verwondering.
Mensen pleasen de vruchtbaarheidsgoden met offers en gebeden.
Natuurwetten beheersen het menselijk samenleven.
Sterke luipaarden verslinden de zwakke antilope…
en dat is goed want zo verwekken alleen de sterke antilopen nageslacht.
In de natuur geldt het recht van de sterkste. De zwakke legt het loodje.

Ook onder de mensen was en is het recht van de sterkste van kracht.
De koning staat aan de top van de piramide. Hij vertegenwoordigt de godheid op aarde… Hij wordt zelf vereerd als een God te midden van de mensen.
Heidendom in zijn zuiverste vorm.  

En dan? Dat wordt in Bethlehem het scheppingsverhaal nog een keer geschreven.
Er wordt een goddelijk kind geboren, maar niet als zoon van de koning,
maar als zoon van een eenvoudig meisje – dat zwanger wordt…

Die koning wordt niet geboren in een paleis, in een Witte Huis, niet in het Kremlin, niet  in de Trumptower… Nee in een stal. Een kind, arm en kwetsbaar.
Het hele natuur-idee; dat hele concept gebaseerd op het recht van de sterkste wordt als model voor het menselijk samenleven, volkomen onderuit gehaald.
Het recht van de sterkste is onrecht!

De zwangerschap van Maria kan geen andere oorzaak hebben dan overspel.
Jozef weet van niks, maar wil haar niet in opspraak brengen. Om die reden overweegt hij haar te verlaten. Dat klinkt vreemd in onze oren, maar stel u eens een trotse, oosterse man voor, die tot de ontdekking komt dat zijn verloofde zwanger is.
Een vrouw die overspel pleegt moet volgens de geldende regels gestenigd worden, tenzij ze – ergens buiten de stad- daartoe gedwongen is.
Bij een aanranding  zal ze om hulp roepen. Dat geschreeuw wordt binnen de muren van de stad altijd gehoord, en dan schieten stadgenoten te hulp! zo luidt de redenering. Buiten in het veld hoor je dat hulpgeroep niet… Dan kan er ook niemand komen helpen… dus als het daar gebeurt … gaat ze vrijuit.

Jozef, die trotse oosterse man, wordt een tsaddiek – een rechtvaardige – genoemd. Waarom?
1. Hij gelooft Maria, als ze zegt dat het kind verwekt is door de Heilige Geest.
2. Zijn liefde voor haar is sterk genoeg om zelf terug te treden,
     zich dienstbaar op te stellen… en de vaderrol te aanvaarden.
3. Hij begrijpt dat we het kind dat komt, niet aan de natuurgoden, niet aan de     
     mannelijke potentie te danken hebben, maar aan die totaal andere God…

In de jaren 70 zongen we met het jongerenkoor van de parochie in Zundert een prachtig liedje, waarin o.a. de rol van Jozef wordt bezongen:
Ik ben op weg naar een stal, de huizen zijn me te mooi
Misschien dat ik dromen zal, als ik slapen durf in het hooi.

Ik zoek me een moeder die wacht… Een vader die zwijgt en begrijpt
Geduld is de vruchtbare nacht – waarin een mensenzoon rijpt.


Jozef de tsaddiek, de rechtvaardige. Een man naar Gods hart, net als David,
die een verre voorvader blijkt te zijn van deze timmerman uit Nazareth.

De God van Israël heeft zich door middel van het scheppingsverhaal verbonden met de mensheid; en dat verhaal klinkt hier bij het begin van het Matteüs- evangelie nog een keer.
Genesis: In het scheppingsverhaal biedt God ons het decor aan voor ons leven…
Exodus: In het verhaal van uittocht en doortocht krijgen we op Sinaï 10 Tips om ons leven zinvol te leven.

En vandaag mogen we horen over de Genesis van Jezus Christus, die met ons wil zijn. In de gestalte van een kwetsbaar kind wil God met ons zijn, om ons te laten zien wat hij bedoelt met zinvol leven.  Volgende week vieren we dat de woorden van Genesis vlees zijn geworden; dat God mens is geworden.
Dat zouden mensen ook moeten doen!
Wat? Mens worden… Ja maar, dat ben ik toch al? Ja, dat wel… en toch 

Er staat op het leesrooster nog een derde lezing: Romeinen 1:1-7.
Daarin noemt Paulus zichzelf: dienaar; en Jezus: Heer.
Dat  klinkt ons heel vertrouwd in de oren… maar dat woord dienaar is eigenlijk
te mooi. Slaaf staat er. Paulus geeft aan dat hij Jezus wil volgen, op de manier waarop een slaaf gehoorzaamt aan zijn Heer. In de maatschappelijke verhoudingen van die tijd, heeft een HEER de volledige beschikking over zijn slaven. Daarmee laat Paulus zien hoe radicaal hij het christen-zijn ziet. De slaaf doet wat de Heer hem opdraagt. Hij is een verlengstuk van zijn meester. Ineens klinken woorden als dienaar en Heer een stuk minder vertrouwd. Wij vertikken het uiteraard om domweg te doen wat iemand anders ons opdraagt. Wij hebben juist geleerd dat Christus ons heeft vrij gemaakt…
Klopt! Het staat ons vrij om voluit – of helemaal geen – gebruik te maken van Gods aanbod. Je mag als vrij mens Jezus volgen. Je mag het ook laten… die keus is aan jou.  Maar als je echt mens wil zijn op de manier die God voor ogen heeft, dan neem je Jezus als voorbeeld… Want dan wordt je mens naar Gods beeld.
Paulus vindt dat we die keuze heel radicaal zouden moeten maken.
Hij zou het zeker eens zijn met het motto: Doe als god… wordt mens!

Vorige week zeiden we al tegen elkaar dat Jesaja niet bezig is met toekomstvoorspelling. Zijn profetie heeft betrekking op zijn eigen tijd, op de handelwijze van koning Achaz. Het feit dat Matteüs hem citeert, zegt niets over de bedoelingen van Jesaja. Matteüs citeert de profeet om aan te geven dat hij zijn boek ziet in de lijn van de Thora (genesis/exodus) en de profeten. Kortom het woord wordt vlees. We hadden ook als motto kunnen kiezen: Doe als het Woord – wordt mens!
Vorige week zeiden we ook tegen elkaar: als het echt kerst moet worden in je leven, dan ben je nog niet jarig. Wie echt mens wil worden, zoals God dat voor ogen heeft, heeft een hele weg te gaan. Klinkt dat dreigend? 

Ja, want die manier van leven bedreigt ons luxe leven in een zeer welvarend land.
Solidariteit met de armen in de wereld kost … tijd en geld.
De vreemdeling een plek gunnen in ons midden… kost inlevingsvermogen.
Eenzame mensen bezoeken en betrekken bij de samenleving…kost tijd en energie.

Maar weten dat – elke keer als het lukt – er een teken wordt opgericht
van het rijk dat komt… Weten dat je je inzet in dat perspectief…

Geloven – d.w.z. erop vertrouwen – dat je meer mens wordt.
als je zelf naar de achtergrond treedt, opdat anderen
menswaardig kunnen leven…

Vertrouwen dus op de mentaliteit van Jozef,
die niet de macho uithangt, maar Maria onder zijn hoede neemt.
Vertrouwen op de leefwijze van Maria…
bereid tot dienst aan God…
Hoe die dienst eruit ziet? Van Maria wordt verteld:
Maria bewaarde al deze woorden, die overwegende in haar hart.

Daar ligt ook onze vrijheid…
Het woord van God horen en het overwegen in ons hart,
opdat die woorden vlees worden: handen en voeten krijgen
in het bestaan van ieder van ons als individu, maar zeker ook
in het bestaan van de gemeente.

Het Christuskind is komt naar ons toe…
in een gammel bootje op de Middellandse Zee
in de gestalte van een homojongen uit Afrika
in de vorm van de bange, boze mensen in onze samenleving. 

Onze taak in de laatste week van Advent…
Gods woorden bewaren en die overwegen in ons hart,
opdat het Kerst kan worden in ons leven.

Dan ben je niet jarig misschien, maar dan ben je wel zinvol bezig. Amen.