Teksten: Jesaja 43:  9-12
                Mattheus 5: 13-16
Datum:   05-02-2017
Plaats:     Berkhout
Thema:   Licht der wereld – Zout der aarde



Lieve mensen van God.

Het zijn bekende woorden…
Licht der wereld… Zout der aarde…
Het zijn kwalificaties, die velen aan Jezus toeschrijven.
Jezus is het licht der wereld…  Jezus is het zout der aarde…
Ze zeggen het! Ik zal het niet tegenspreken – ik zou niet durven.

Sommige Christenen gebruiken die uitspraak om anderen buiten te sluiten.
Ze nemen het joden kwalijk, dat ze Jezus niet aanvaarden als Messias.
Vind je het gek? Vorige week zondag herdachten we de shoa;
de holocaust.

Ze nemen het moslims kwalijk dat ze in de gekruisigde niet de redder van de wereld zien. Vind je het gek? Vorige week nog werd mensen uit zeven Islamitische landen de toegang tot christelijk Amerika ontzegd.

Ik weet het…
Het hangt er maar vanaf wanneer je de geschiedenis laat beginnen,
want je kunt ook beginnen bij nine-eleven en bij de
onderdrukking van Palestijnse christenen
door de regering van Israël.

Hoe dat ook allemaal zij…
Er zijn Christenen die Jezus het zout der aarde noemen en er tegelijker
van overtuigd zijn dat wereldreligies als jodendom en Islam, zijn als
zout dat zijn smaak heeft verloren en kan worden weggegooid.  
Die Christnen verwijzen niet alleen Jodendom en Islam naar de mestvaalt van de geschiedenis. Ook  rooms katholieke medechristenen deugen niet en vrijzinnig protestanten evenmin. Orthodoxe protestanten, noemen
onze regio “donker Noord-Holland.” Waarom? Omdat we hier
mensenrechten eerbiedigen.
Ik denk aan de gelijkwaardigheid van mannen en vrouwen, ook in de kerk…
Ik denk aan diaconale activiteiten die we samen met broeders en zusters,
uit de catholica ondernemen: zoals de HWK en straatpastoraat.
Ik denk aan het open gesprek met moslims over hun en onze
geloofsbeleving en de gezamenlijke hulp aan vluchtelingen.

Ik denk aan de homoseksuele mannen en vrouwen,
die in onze contreien de kerk niet tegenover zich vinden.
Ik zou bijna zeggen: Geef mij maar donker Noord-Holland!

Het was een lid van deze gemeente die ooit tegen me zei:
We zijn hier in Westfriesland niet zo bijbelig, niet zo bidderig
en vooral ook doodsbang om voor al te christelijk versleten te worden.
Die houding leidt ook tot nogal wat vrijblijvendheid en dat is dan weer jammer.
Het koninkrijk is nog niet aangebroken, ook niet Westfriesland.


De profeet Jesaja zei twee weken geleden nog:
het volk dat duisternis wandelt, ziet een groot licht…
dat ging niet over Jezus. Hij bedoelde Thora, Gods Woord,
of – nog wat preciezer – de mensen die leven uit Gods Woord.

Twee weken geleden citeerde Mattheus die woorden van Jesaja.
Hij had het over de inwoners van Galilea, donker Noord Israël.
Voor Mattheus is Jezus het licht der wereld… maar niet in plaats van Thora,
niet in plaats van de joodse bijbel; integendeel. Jezus is de verpersoonlijking van Thora… Jezus is voor de evangelisten de incarnatie van Thora. Carne = vlees.
Het woord is vlees geworden. Mens geworden. Gods Woord is in de
gestalte van een mens onder ons komen wonen…
Jezus heeft het leven van een mens geleefd op
de manier die God van den beginne bedoelde.
Het menselijk bestaan met alles erop en eraan.
Met ouders, die hem opvoedden en hem soms niet begrepen.
Met vrienden – die hem trouw waren en hem ook in de steek lieten.
Met een zoveel passie voor de levende God, dat het hem zijn leven kostte…
Jezus deed Gods woord en dat maakte zijn leven zo waardevol,
dat zelfs de dood er geen eind aan kon maken.
Jezus het licht van de wereld…
U begrijpt: Ik spreek het
niet tegen…
Maar… zo vraagt de nuchtere Noord-Hollander… Wat heb ik daaraan?
Wat koop ik daarvoor? Laat deze even nuchtere Zeeuw
dan een tegenvraag mogen stellen:
Wat verwacht je zelf eigenlijk van
je eigen godsdienstigheid?

Denk je door naar de kerk te gaan…
je bijdrage te leveren voor kerkbalans…
en het kerkblad rond te brengen in je buurt
Denk je daarmee een plaatsje in de hemel te verdienen?
Nou, verdienen is misschien niet het goede woord… maar toch…

Denk je door te bidden bij elke maaltijd
door regelmatig je bijbel te lezen
door af en toe een lied te zingen of gewoon even aan God te denken …
Denk je daarmee de Here God een plezier te doen?

U voelt weerstand. U denkt…
Al de dingen, daar is toch zeker niks op tegen?
Klopt… er is niets tegen een gift voor Kerkbalans…
Er is niets tegen bidden voor het eten; niets tegen bijbel lezen,
Integendeel… bidden, bijbel lezen, kerkbezoek… Ze kunnen heel inspirerend zijn.
Sterker nog, ze horen er helemaal bij als je hoort bij de kerk, bij “Gods volk onderweg.”
 

In onze Jesaja-lezing van vandaag zegt God over zijn volk:
Mijn getuigen zijn jullie…  Mijn dienaar die ik uitgekozen heb.
opdat jullie mij zouden kennen en vertrouwen.

Wie bij Gods volk onderweg wil horen
mag Zijn getuige zijn… mag Zijn dienaar zijn… mag de Heer leren kennen…
door Bijbellezen, in gebed, door kerkbezoek…
Je mag in de Heer geloven; je mag op Hem vertrouwen…

Want zo lazen we ook bij Jesaja: God houdt woord.
Doet wat hij belooft… Daar mag je op rekenen.
De leefstijl van Jezus is het licht der wereld…
De manier waarop Jezus het menselijk bestaan vorm geeft,
dat is het zout der aarde. Jezus’ manier van doen en laten verjaagt
de duisternis en maakt een eind aan de smakeloosheid…
De leefstijl van Jezus is niet kapot te krijgen, die overwint zelfs de dood.
Als u en ik zijn getuigen zijn, omdat we vertrouwen op zijn beloften,
dan krijgt de duisternis van het cynisme geen vat op ons.
Dan laten we ons niet verleiden tot de smakeloosheid
 van ikke, ikke ikke!… en de rest kan stikken.

als wij zijn dienaren durven zijn, dan zullen we niet ten prooi vallen aan
“eigen volk eerst,” dan bouwen we geen muren langs de grens. 
omdat we weten dat de aarde niet van ons is,
maar van de Heer.
als wij zijn dienaren durven zijn, laten we ons niet leiden door angsten,
die politici proberen aan te wakkeren; dan vertrouwen we op
engelenwoorden, die steeds beginnen met: VREEST NIET.
Niet bang zijn… doen wat gedaan moet worden.
Je niet neerleggen bij de macht van meneer Trump
maar hem voor joker zetten, zoals Arjan Lubach doet
tegenkrachten organiseren, zoals Lilian Ploumen
en stug doorgaan met doen wat gedaan moet worden: Bouwen
aan een samenleving die trekken vertoont van het koninkrijk,

Op dat punt heb ik veel geleerd in Burundi.
Mijn vriend en collega, ds. Sylvestre Hakizimana,
begon in het jaar 2000 met de bouw van een grote kerk in Bwiza,
een van de armste wijken van Bujumbura. Waarom?
Omdat de gemeente een gebouw nodig had,
waar jongeren muziek kunnen maken,
waar kerkdiensten gehouden worden,
waar koren kunnen repeteren, waar catechese gegeven kan worden
en feesten kunnen worden gevierd.
Ze maakten een mooi plan… en begonnen te bouwen.
Sylvestre wist – zoals hij het uitdrukte – dat het Gods wil was.
De gemeente moest en zou het zout der aarde zijn in Bwiza;
De gemeente moest en zou het licht van de wereld worden
voor al die mensen die in armoe leven.
De bouw van de kerk lag om de haverklap stil,
omdat het geld op was.
Maar telkens weer gebeurden er wonderen.
De ene keer kwam er geld voor kozijnen uit Nederland,
dan weer geld voor vloertegels uit Korea.
Telkens weer…  zei Sylvestre … werden de gebeden verhoord.
Telkens weer werd het vertrouwen van zijn gemeente bevestigd…

Dat kerkgebouw, werd als een stad op een berg. Iedereen kan het zien staan, daar aan de rue de l’universite. De gemeente van Bwiza zet het licht niet onder een korenmaat… maar op een standaard.
Toen na negen jaar van bouwen en vertrouwen de kerk officieel werd geopend,
werd er een grootse maaltijd aangericht voor genodigden uit Burundi, Congo Nederland en Korea. De gemeente van Bwiza mocht aanzitten,
samen en zo’n 100 kinderen, die in dat straatarme land
op straat leven. 

Laat je licht schijnen voor de mensen
opdat ze jullie goede daden zien en eer bewijzen aan jullie Vader in de hemel.
Kijk, die woorden werden in 2009 waar, daar in Bujumbura… wijk Bwiza.
 

Diezelfde ds. Sylvestre reist – als voorzitter van de synode – het hele land door om de gemeentes van zijn kerk te bezoeken. Op een van die reizen kwam hij in een streek die Muhaza heet. De gemeenteleden daar vertelden dat de jonge mensen, en dan vooral degenen die technisch onderwijs willen volgen, naar de grote stad trekken, want daar zijn technische scholen. De ouders gaan mee en zoeken er werk. Gevolg: het platteland ontvolkt… Er ontstaan krimpregio’s
De grote stad groeit maar door…
maar werk is er nauwelijks, een goed inkomen kun je vergeten…
gevolg: de plattelanders lijden armoe in de stad terwijl in Muhaza – de streek waar ze vandaan komen – hele stukken bouwland braak liggen,
omdat er niemand is om ze te bewerken. 

De kerk bouwt er een multifunctioneel gemeenschapscentrum:
Er zal daar technisch onderwijs worden gegeven;
cursussen worden opzet voor volwassenen;
crèches worden ingericht voor kinderen;
er zal kerkenwerk plaatsvinden,
maar ook muziek worden gemaakt en feest worden gevierd.
Het moet het kloppend hart worden van een streek,
waarvan de bevolking nu nog achterblijft in cynisme…
Iedereen gaat weg… Hier gaat alles mis… Niemand kijkt naar ons om.
Maar… die stemming slaat om. De gebouwen zijn onder dak…
Er kwam geld uit Nederland. We kunnen weer verder!
Laat je licht schijnen voor de mensen, opdat ze jullie goede daden zien
en eer bewijzen aan jullie Vader in de hemel.

De mensen van Muhaza geloven er weer in… omdat Sylvestre en zijn gemeente hun licht niet onder een korenmaat zetten… maar het zo zichtbaar maken …
als een stad op een berg.

Lieve mensen,
Het is ook onze opdracht:
Wees het licht der wereld – en zet het niet onder een korenmaat!
Wees het zout der aarde en help de smakeloosheid bestrijden!

Dat betekent in deze tijd: verzet!
Wat momenteel in Amerika gebeurt,
met de steun van mensen die zich christen noemen,
is zo smakeloos.
God geve gelovigen, die er willen zijn… als zoutend zout.   

Zijn als een stad op een berg betekent vandaag de dag
solidair zijn met je medeburgers, die worden weggezet en buitengesloten.
God geve gelovigen de moed om – zoals in Rotterdam deze week –  
om de moskee heen te gaan staan, opdat allerlei niet- gelovigen zien
dat religies zich inzetten voor een “kwaliteit van leven”
die een stuk pittiger smaakt dan… ikke ikke ikke… America first…
of eigen volk eerst

Ons land – onze wereld – heeft grote behoefte aan een kerk,
die het zout der aarde wil zijn;
Een gemeente die zich niet terugtrekt in kerkgebouwen,
maar zichtbaar wordt als een stad op een berg!
Een gemeente die het zout in de pap wil zijn…

Maar zeggen sommigen dan… Het zout in de pap lost daarin op en je vindt het niet meer terug. Dat is het einde van de kerk.
Misschien is dat wel zo.
Maar is dat een reden om onze opdracht te verzaken? 
Is dat een reden om het bestaan van de kerk tot doel op zich te verheffen?
Wat zou God nou bedoelen? Een smakeloze samenleving, met daarnaast een klein zakje zout…. Of een smaakvolle samenleving waarin je alleen dat zakje terugvindt, omdat de inhoud de smaak heeft veranderd..

In zo’n smaakvolle samenleving zullen ongetwijfeld mensen opstaan, die weer op zoek gaan naar de inhoud en bijeenkomen rond de oude verhalen.
Er is geen enkele reden om te wanhopen. Er is alle reden om te geloven, te vertrouwen, want er zullen altijd mensen zijn die leven vanuit die oude verhalen.
Of de kerk er in deze vorm altijd zal zijn… Ik weet het niet, maar Gods Naam is van eeuwigheid tot eeuwigheid: IK ZAL ER ZIJN voor jou.  

AMEN.