Thema: radicaliteit en vrijheid.

  Lezingen: Mattheus 5:33-48
                  1 Korinthiers 3: 16-23

Lieve mensen van God,

Hoe zou het toch komen, dat kerken waar ze nog precies weten wat goed en wat fout is, zoveel meer mensen trekken dan katholieke parochies zoals aan de overkant en protestantse gemeenten als deze?
 
Waar –  ooit heel grote – PKN-gemeenten noodgedwongen kerken sluiten, omdat de krimpende gemeenschap de kosten niet meer dragen kan, is de Gereformeerde Gemeente van Enkhuizen – bij de buitenwacht bekend als zwarte kousenkerk – juist groter gaan wonen. Zij kochten immer de kerk aan de Klopperstraat.

Een streng soort Calvinisme doet het goed in deze tijd.
In die kringen neemt men de Bijbel van kaft tot kaft serieus.
Dat serieus nemen verdient wel een korreltje zout, hoor.
Serieus nemen, is echt iets anders dan selectief letterlijk nemen.

Maar ze zijn wel duidelijk op een aantal punten…
Als Christen ben je tegen euthanasie, tegen samenwonen, tegen homofilie. Abortus is uit den boze…er staat immers geschreven:
Gij zult niet moorden!
Ja, dat staat geschreven! Maar in streng calvinistische kring stemmen ze op 15 maart weer massaal SGP. Kees van der Staay is een aardige jongen, maar wel voor de herinvoering van de doodstraf, terwijl Jezus “in het zand schreef” terwijl anderen een doodvonnis wilden voltrekken. Wie het snapt mag het zeggen…

Nietemin voelen mensen zich thuis bij die strenge prediking,
omdat je dan tenminste weet waar je aan toe bent.
Je weet wat wel en wat niet mag.
Dat geldt voor de grote vragen van het leven, maar ook voor gedrags-regels in de kerk. De vrouwen moeten wel een hoed op,
maar niet in het ambt. Ze zijn tegen de Islam, omdat die vrouwen onderdrukt. Wie het snapt mag het zeggen.

Hou me ten goede.
Het is niet mijn bedoeling om het behoudende deel van het protestantse traditie door het slijk te halen.
Maar ik neem toch aan, dat u ook niet terug wilt naar de hoedjes.  
U hoeft toch ook geen kerkenraad meer met uitsluitend mannen, gehuld in ene DEN HEERE WELGEVALLIGE STREEPJESBROEK. Toch?
Als je als gemeente eenmaal de vrijheid hebt geproefd,
dan wil je niet anders meer, ook al leidt die vrijheid gemakkelijk
tot vrijblijvendheid.

Je kunt Jezus trouwens niet zomaar bij de ene of de andere groep indelen. Het is niet zo makkelijk om uit te maken of hij conservatief
dan wel liberaal was.
Hij ligt vaak met de elite overhoop,
maar ook weer niet altijd.
Toen een schriftgeleerde de Thora eens samenvatte met:
Heb God lief en je naaste als jezelf….
Was Jezus het volledig met die farizeeër eens,
maar op andere momenten is hij ten opzichte van de joods-religieuze autoriteiten, zo dwars als een loden deur…
Hij geneest op sabbat, Hij eet met tollenaars en zondaren…

Aan de andere kant is hij ook zeer veeleisend,
zoals in de lezing van vandaag.
Slaat iemand je op linkerwang,
keer hem ook de rechter toe.
Heb je vijanden lief…
Het is allemaal niet niks.
Dat moet voor zijn leerlingen ook verwarrend zijn geweest.
Waar moet je je nou aan houden?
Wat mag wel en wat niet?
Godsdienst hoort structuur aan het leven te geven…
De tien geboden, zegt u?  O.K.
Maar ook daar gaan wij zo selectief mee om…
Wij vieren de zondag en niet de sabbat van het  vierde gebod.
Wij versieren onze huizen en kerken met afbeeldingen van zaken
in de hemel, op de aarde en in de wateren onder de aarde.
Een kruisbeeld in de woonkamer, een visje achter op de auto,
een levensboom in de kerk. Het tweede gebod is blijkbaar niet voor christenen gegeven.

Of zijn wij misschien dwars op de manier van die rabbi uit Nazareth?
Rabbi Jezus is geen gemakkelijke man.
Hij interpreteert de joodse leefregels heel anders
dan de rabbijnen van zijn tijd.
Hij legt de Schriften eigenzinnig uit.
Hij doet gewaagde uitspraken…
en dat niet op het naam van gerenommeerde wetenschappers,
maar geheel op eigen gezag.
De rabbijnen vinden – net als de leiding van onze kerk trouwens –
dat je eerst veel gestudeerd moet hebben voor je iets
over de bijbel mag zeggen.

Maar ten aanzien van Jezus,
hoeven ze zich geen zorgen te maken.
Vorige week hoorden we Hem nog zeggen:
“Denk niet dat ik gekomen ben om Thora af te schaffen.
Nee, ik ben gekomen om die vervullen!
Het was nooit zijn bedoeling een nieuwe godsdienst te creëren.
Hij vaardigt ook geen nieuwe wetten uit.

Het hele idee, dat het Oude Testament is samen te vatten met:
Oog om oog,  tand om tand…
en het nieuwe als: de wet der liefde – is echt baarlijke onzin.
Jezus was het eens met de farizeeër die het Oude Testament samenvatte met: Heb God lief en je naaste als jezelf!

Het is letterlijk levensgevaarlijk het Oude en het Nieuwe Testament tegen elkaar uit te spelen.
Wie dat doet verheft die nieuwe religie, die er- god betere het –
toch gekomen is, boven die veel oudere.
Wie het Evangelie meer Gods woord vindt dan Thora,
vergeet dat Jezus zelf staat in die zeer eerbiedwaardige joodse traditie
die hij zeker niet kwam afschaffen 
Dan vinden wij al gauw het Christendom een stuk beter
dan het  Jodendom. Die gedachte heeft ooit gevolgen gehad,
waarvan we na zeventig jaar nog steeds zeggen:
Nie wieder… Nooit meer Auswitsch!

Godsdienst gaat over Gods dienst aan de mensheid.
Een religie, die zich superieur acht aan andere, is geen godsdienst.
Dat is ideologie. Het zijn misdadigers, die radicale vormen van religie gebruiken om zelf macht uit te oefenen… om zich te verrijken.
Van enige dienst aan de mensheid is geen sprake.  

Een misdadiger als Hitler misbruikte het christendom: Gott mit uns – stond er op de koppelriemen van de jongens,
die naar het front werden gestuurd.

Een misdadiger als Poetin misbruikt de Orthodoxe kerk
om de Russen eronder te houden.
Lijden is een christelijke deugd in de ogen van veel Russen.
Daar wisten de Tsaren al gebruik van te maken
en Poetin doet het nog.
Die mentaliteit  noemt men ‘de Russische ziel.’

Isis, Hamas, Boko Haram en Al Sjabab misbruiken de Islam.
Ze laten mensen roepen: Allah Akbar, God is groot…
Maar het zijn de machthebbers die zich groot wanen.
Ze jagen kleine criminelen, die daar status aan ontlenen, de dood in.

Netanyahu en de kolonisten op de Westbank misbruiken het jodendom. Je mag niet VANDAAG het land van de Palestijnen afpakken, omdat meer 4000 jaar geleden ene meneer Abram op pad ging met de belofte van een land en een zoon. Dat krijg je ervan als je oude verhalen serieus neemt, door er welgevallige stukjes uit te halen en die dan letterlijk te nemen.
 
Het is niet zo heel moeilijk om uit te leggen
 wat Jezus niet bedoelt,
maar om te verwoorden wat hij wel wil duidelijk maken,
is bepaald niet simpel.
Wil hij nou echt dat , als je een klap op je linkerwang krijgt.
dat je je belager uitnodigt voor een linkse directe
op je rechterwang?
Er zijn uitleggers die daar slimme verklaringen voor hebben.
Maar al die slimmeriken halen de radicaliteit eruit
en om die radicaliteit gaat het nou net.  

Hij leert zijn leerlingen bidden: Uw wil geschiede…
Here God, leer me leven, zodat uw wil geschiedt…
Hopen op een oordeel. Hopen op een rechter,
die goed, goed noemt en kwaad, kwaad.
Goes is: Zo leven, dat jouw bestaan, een teken zichtbaar wordt.
Een teken dat de weg wijst naar Gods koninkrijk.
Het teken dat Jezus opricht is…
Het open graf!
Het teken dat je vertelt dat jouw doel ligt achter de horizon.
Het teken dat je vertelt dat je toeleeft naar de vervulling
van een belofte: leven met de kwaliteit
die we eeuwig noemen

Jezus maakt geen nieuwe regels.
Daarvoor kent hij zijn pappenheimers te goed.
Mensen zoeken immers altijd naar de grenzen van de wet…
Mensen proberen altijd de mazen te vinden.
Altijd zullen ze proberen er onderuit te komen,
het zichzelf makkelijk te maken en vrijblijvendheid te creëren.

Jezus schenkt de wereld de vrijheid van een nieuwe radicaliteit…
Geen uitvluchten, geen vrome smoesjes,
 je kunt het niet op een akkoordje gooien met Thora.
Je kunt niet God dienen en de Mammon…
Je kunt niet al schrapend de Eeuwige dienen

Die radicaliteit van Jezus betekent loslaten… overgave….vertrouwen.

Jezus zegt: Het is het een of het ander. Je komt achter mij aan? Of niet.
Dat staat je volkomen vrij. Het hoeft niet hoor.
maar ik beloof je een leven van grote kwaliteit.
Als je je overgeeft die belofte,
mag je leven in het licht van het koninkrijk.
Als je zo vrij bent mij te volgen, dan kun je zelfs zonder regels
en wetten, want je enige vraag is: Heer, wat wilt u dat ik doen zal?

De 40-dagentijd staat voor de deur.
Eerst volgend weekend nog carnaval.
De week daarna, op 1 maart is het as-woensdag.
Dan tellen we 40 vastendag tot het middaguur op paaszaterdag.
De zes zondagen in die periode tellen niet mee.
De zondag is en blijft opstanding-dag ook in vastentijd.

Steeds meer protestanten maken in die 40 dagen
een afspraak met zichzelf. De een drinkt geen alcohol,
de ander snoept niet, een derde laat binnen een straal van 5
of 10 kilometer zijn auto staan en neemt de fiets of de benenwagen…
Er is altijd wel iets waarvan je vaak denkt…
dat zou ik eigenlijk anders moeten doen…
Veertig dagen oefenen in het houden van een afspraak met jezelf.

Je bent volkomen vrij. Regels zijn er niet…
Die zijn ook niet nodig, want op de momenten dat je aarzelt,
op de momenten dat de bekoring komt, vraag je:
 “Heer, wat wilt U dat ik doen zal.”

Jezus maakte met zichzelf de afspraak,
dat hij radicaal zou leven naar Gods wil.
Dat kostte hem zijn leven.
Hij zegt niet: Jij moet ook aan het kruis.
Nee, hij zegt: als mij volgen wilt, vraag dan:
Heer, wat wilt u dat ik doen zal?
Maak ook een afspraak met jezelf en leef ernaar.
Die afspraak is van jou, privé, daar heeft niemand iets mee te maken…  Je bent natuurlijk vrij die afspraak te delen met anderen.
Dat is zelfs wel verstandig, want dat maakt het gemakkelijker
om je eraan te houden.

Heer, wat wilt u dat ik doen zal? Een kort gebed.
Dat kon nog wel eens de grootste winst zijn van zo’n 40 dagentijd,
dat we meer biddend leren leven… Heer, wat past er bij uw koninkrijk?
Wat brengt de wereld van vrede en recht dichterbij?
Een goede vraag in verkiezingstijd.
Wat brengt uw rijk dichterbij?
Schelden op de media of
fatsoenlijk blijven en
gewoon doen.

Wat brengt uw rijk dichterbij:
Mensen laten verrekken op Lesbos
of nieuwkomers van harte welkom heten.

Die radicaliteit van Jezus betekent: loslaten… overgave….vertrouwen.
Het gaat om het loslaten van je neiging om alles onder controle te willen houden. Ophouden met precies willen weten waar je aan toe bent. Ophouden met roepen dat Nederland van ons is. 
De aarde is van de Heer en allen die daarop wonen… 
Daar kun je niet radicaal genoeg in zijn.

De radicaliteit van Jezus zegt: Loslaten. Ophouden met die eeuwige risicomijding; Weg met die eindeloze protocollen, weg met al die stapels formulieren. Het is niet gemakkelijk, ik weet het.
Het vraagt een enorm vertrouwen op ideeën als die van Paulus.
Het vraagt erom je niet te laten voorstaan op anderen, zegt de apostel.

Dat hoeft helemaal niet want niet alleen Nederland is van is van jou;
alles is van jou! De wereld is het huis van de mensheid.

Als jij nou graag naar Paulus luistert, en jij je meer thuis voelt bij de verkondiging van Apollos of juist Kefas je aanspreekt… Of je nou als jood, als moslim of als christen bent geboren, dat maakt niet uit;
want hemel en aarde, leven en dood, heden en toekomst…
Het is er voor iedereen!
Alles van en voor jullie, lieve mensen.
En jullie, gemeente van Hoogkarspel-Lutjebroek,
jullie zijn van Christus en Christus is van God.

Daar komt uiteindelijk je leven… terecht!
Jij mag leven als Gods oogappel…
In het licht van zijn rijk.
Vrij, als God in… zijn
frank en vrije
koninkrijk.
AMEN.