Gemeente van onze Heer Jezus Christus,
Lieve mensen van God.

Juich, hemel! Jubel, aarde! Bergen, breek uit in gejuich!
De HEER heeft zijn volk getroost, hij heeft zich over de armen ontfermd.

In Jesaja 49 is een profeet aan het woord die ballingen ziet terugkeren…
De HEER troost zijn volk! Hij ontfermt zich over de armen.

De vreugde van Jesaja staat lijnrecht tegenover de klacht van Jeruzalem.  
Sion – zeg maar de inwoners van Jeruzalem – gaan dwars tegen de profeet in…
‘De HEER heeft mij verlaten, mijn Heer is mij vergeten.’  

Ook menigeen onder ons kent dat gevoel maar al te goed.
Je bidt de sterren van de hemel, maar het voelt alsof je
ins blaue hinein staat te bidden. Niemand, die je hoort…
Eindeloze stilte is het antwoord op je smeekbeden.
Je voelt je… door God en mensen verlaten
je voelt je hopeloos.
zo alleen.

Helpen profetische woorden als je je zo alleen voelt?
Helpen dan woorden als: De HEER troost zijn volk
als jij je van God en alle mensen verlaten voelt?
Helpt dan een profetische uitspraak als:
God ontfermt zich over de armen
Nee, niet echt. Zeg maar gerust:
Echt niet!  

Ik ontmoette een jaar of wat geleden een jonge vrouw.
Ze vertelde me dat iedereen haar ter verantwoording riep.
Ze moest uitleggen waarom ze zo nodig moeder moest worden.  van een. Waarom? Omdat ze aan een rolstoel gebonden is…
Familieleden en dorpsgenoten vroegen haar: Is dat nu wel verantwoord?
De goegemeente vertelde haar dat ze ook eens aan dat kind moest denken!
Het is toch absoluut niet leuk om met een gehandicapte moeder op te groeien?

Ze was zo blij met haar gezonde baby,
en tegelijk zo boos en verdrietig om die lamme benen.
God was in geen velden op wegen te bekennen. Niet voor haar.

Ik hoefde als haar pastor op dat moment echt niet aan te komen
met zalvende woorden of Bijbelteksten. Dat zou averechts gewerkt hebben.
Er valt een lange stilte…
Je hebt altijd gezegd, dat je jezelf – met handicap en al- ziet als een volwaardig mens. Nu ineens niet meer? Ik had niet gedacht dat je je daarvan
af zou laten brengen, door een stel onnadenkende mensen.  
Zullen we daar in een extra mooie doopdienst bij stilstaan!
Dat weet ik nog niet… dat zien we dan wel weer!”
“Dat is goed; denk er maar over na!”

Vier jaar later is haar dochter gedoopt; samen met haar babybroertje.
De moeder heeft in de loop van die tijd geleerd, zich van het
geklets in familiekring en supermarkt niets aan te trekken.
Ze heeft in die jaren, haar echte vrienden leren kennen.

Hulpverleners reageerde overbezorgd.
Die dachten dat ze heel veel extra hulp nodig zou hebben,
Maar juist dat deed haar pijn. Die mensen zagen niet
haar onvoorwaardelijke liefde, haar tomeloze inzet.
Ze zagen alleen maar die ellendige rolstoel.

In die vier jaar is gebleken een goede, lieve, en soms ook strenge moeder, te zijn,
die zeer wel in staat is kinderen goed te verzorgen en op te voeden.
Zij moest het bewijzen….en dat kostte heel veel pijn en moeite.
Maar ze deed het… Een moeder laat immers haar kind
niet in de steek laten? Nee toch!
En zeker deze moeder niet, die dat ellendige godverlaten gevoel
o zo goed kent. Het lijkt – op deze laatste zondag voor het begin
van de 40 dagen – wel  een paasverhaal.. vind u niet? 

Ze is opgestaan uit de godverlatenheid. In de omgang met de kinderen,
heeft ze haar zelfvertrouwen teruggevonden. Zelfvertrouwen en godsvertrouwen daar kun je bijna een is-gelijk-teken tussen zetten.
Met het beeld van deze moeder voor ogen,
dringen de woorden van de  profeet Jesaja nog dieper door:
God zegt tegen (de mensen in) Jeruzalem:
Maar kan een vrouw haar zuigeling vergeten
of harteloos zijn tegen het kind dat zij droeg?
Zelfs al zou dat toch gebeuren:
Ik, de Heer, vergeet jou nooit!


Hoort u dat? Hier wordt de zorg van de Eeuwige in vrouwelijke beelden getekend. Kan een vrouw haar zuigeling vergeten? Nee natuurlijk niet…
Elke uitzending van “Spoorloos” bewijst het weer.
Honderden, nee duizenden moeders stonden hun kind af… nood gedwongen …

Maar heb je ooit een moeder gezien, die haar kleintje vergeet? Nee nooit!
Zo vergeet ook God zijn mensen niet. Hij vergeet ook jou niet,
ook al voel jij je van God  en alle mensen verlaten.

Ieder mens heeft een plekje in Gods hart…
We staan allemaal geschreven in de palm van haar hand.
Sion, Jeruzalem, je kinderen haasten zich terug naar huis,
de vijand die je verwoestte en vernielde, trekt weg.

De profeet bemoedigt de inwoners van de Jeruzalem… 
Open je ogen, kijk om je heen:
Je kinderen stromen in drommen naar je toe.
Zo waar ik leef – spreekt de Eeuwige –,
je zult je met hen tooien,
hen dragen zoals een bruid haar sieraden.


De kinderen van Jeruzalem, de moederstad, keren tot haar weer.
Jeruzalem vindt zichzelf terug… Jerusjalaïm wordt… Stad van Shalom
Stad van vrede. Jerusjalaïm, o Godstad vrolijk zingen wij u lof…
Mensen vinden het geloof in zichzelf terug
en daarmee hun vertrouwen op God…
of andersom. 

Zoals een moeder verbonden is met haar kroost, is de
Eeuwige verbonden met jou en al haar andere mensenkinderen.
God zorgt voor haar mensen, op zijn tijd, op haar manier, met zijn niet aflatende zorg vanuit haar onbegrensde barmhartigheid.
Daar mag je echt op rekenen…  

We lazen ook een stukje Bergrede.
Het sluit aan bij het Onze Vader… Vooral bij “uw wil geschiede
Vandaag wordt ons verteld dat “waar Gods wil geschiedt”
geld en goederen een zeer ondergeschikte rol spelen.

Maar onze N.T. lezing begon met: Het oog is de lamp van het lichaam.
Dat is waarschijnlijk een spreekwoord, zoals we er in de Bergrede
al meer zijn tegengekomen, zoals: oog om oog, tand om tand;
en … Elke dag heeft genoeg aan zijn eigen leed.

Jezus neemt die uitdrukking echter niet zomaar klakkeloos over.
Hij maakt duidelijk dat het oog niet alleen licht brengt, maar
ook duisternis kan veroorzaken. Dat hangt er vanaf …
Het hangt af van hoe jij naar de dingen kijkt,
hoe jij kijkt naar je medemens.
Zie je een persoonlijkheid of
alleen een handicap
of een rolstoel.

Als je oog boos is…  zie je geen perspectief.
Als je oog boos is…  wordt alles zo plat als een cent.
Als je oog boos is…  zie je overal complotten,
allemaal tegen jou gericht, tegen je cultuur
tegen je religie… Jezus heeft gelijk:
het oog is een lamp, maar bij
sommigen is hij uit; daar is
het donker.

Dat boze oog komt een heel eind verderop voor in de gelijkenis van de werkers
 in de wijngaard… Degenen die de hele dag hebben gewerkt, zijn ontevreden
Ze krijgen weliswaar het afgesproken loon, maar niet meer dan de werkers van het laatste uur. Aan die ontevreden arbeiders vraagt de Heer van de wijngaard:
Is uw oog boos, omdat ik goed ben?

De Heer is goed voor de mensen, die slechts een uur hebben gewerkt.
In plaats van blij te zijn dat, ook die late collega’s ook genoeg krijgen
om eten te kopen voor hun vrouw en kinderen…
lopen ze zieken en te zeuren.
Hun redenering komt niet verder dan…
als 12 uur werk bedrag X oplevert, dan levert 1 uur werk X:12 op.
Dat is eerlijk. Dat is rechtvaardig… in hun ogen.

De werkers van het eerste uur zien dat ook de laatsten bedrag X krijgen.
En dan krijgen ze sjekel-tekens van in hun ogen…
Stel je voor zeg: 12 keer X, twaalf keer zoveel
als afgesproken. Ze krijgen echter het
afgesproken bedrag…
en mopperen.

Jezus vindt dat onzin!
Hij vindt dat onrechtvaardig. Waarom?
Omdat het in zijn ogen onrecht zou zijn om de
kinderen van de laatsten met een lege maag naar bed te sturen.
Jezus zegt: Als je kijkt zoals jullie, dan is je oog boos.
Met andere woorden: kan kijk je verkeerd.
Jullie dachten snel rijk e worden…
Geld is niet bedoeld om zo rijk te worden,
dat je van gekkigheid niet meer weet wat ermee te doen.
Geld is geen doel op zichzelf. Het is een middel om eten te kopen,
zodat er geleefd kan worden. Geld is een betaalmiddel – geen levensdoel!

Geld is niet bedoeld om de een torens te bouwen met je naam erop,
terwijl anderen ten dode toe creperen. Zo’n toren bouwden we ooit in Babel,
maar je kunt niet God dienen en de mammon, zegt Jezus.
Wie verslaafd raakt aan de geldgod, levert zijn vrijheid in…
Je kunt niet slaaf zijn van een afgod
en tegelijk de bevrijdende God van Israël dienen. 

Als we toch eens zou leren om met een helder,
menslievend oog naar medemensen te kijken…
dan zouden de maatschappelijke verhoudingen
er heel anders uitzien.


De oproep van Jezus om niet bezorgd te zijn,
heeft dan ook niets te maken met:
“Leef er maar achteloos en onbekommerd op los…”
Het is beslist geen pleidooi om afzijdig te houden
en je nergens druk over te maken.


Een Engels theoloog schreef:
Jesus intended to free his disciples from worry, not from work.

Jezus wilde zijn volgelingen bevrijden van bezorgdheid, niet van werk.
Er is namelijk wel degelijk iets om je druk voor te maken:
Gods koninkrijk en zijn gerechtigheid.  

In dagblad Trouw stond vorige week een open brief van een aantal
theologen en kerkleiders, die de z.g. populisten waarschuwen het woord
christelijk niet te misbruiken voor hun politieke doeleinden.

In die open brief schrijven de theologen
dat een christelijke cultuur een welkomstcultuur is…
Bij die welkomstcultuur past het niet om zogenaamd joods-christelijke Europa

af te sluiten voor vluchtelingen en asielzoekers.
Daarbij passen geen muren langs de grens me Palestina,
geen inreisverboden voor mensen uit landen met een andere cultuur;
geen deportaties van zogenoemde illegalen. What ever that may be.

Thijs van den Brink – eo-presentator- reageerde op die open brief als volgt:
Zeker, gastvrijheid en barmhartigheid zijn belangrijke woorden in het christendom, maar wat dacht u van gerechtigheid. Hoort u dat: Hij zet barmhartigheid
en de  gastvrijheid tegenover gerechtigheid.


En… zo gaat hij verder…
“Heeft de overheid niet tot taak te zorgen voor orde en veiligheid
zodat mensen een stil en gerust leven kunnen leiden?”
Dat zegt Thijs van de Brink, maar Jezus zegt:
Zoek eerst Gods koninkrijk en zijn gerechtigheid.  
Stilte en rust… Nou nee… het zoeken naar Gods koninkrijk
betekent: je druk maken, je inzetten, werken als een paard
aan barmhartigheid en gastvrijheid.

Gods koninkrijk… en dat is iets anders dan het koninkrijk der Nederlanden,
heel iets anders dan fort Europa dat alle godsvertrouwen kwijt is
en uit pure angst, mensen laat verrekken op Griekse eilanden
en in Italiaanse kampen, omdat “het volk” die buitenlanders
niet toe wil laten. 

Er zijn wel degelijk dingen om je met hart en ziel voor in te zetten,
Gods gerechtigheid… en dat is heel iets anders dan de redeneringen
van meneer T. te Washington DC; Zijn boze oog kijkt naar de martelpraktijken van I.S. en concludeert: Als zij het doen mogen wij het ook. Ik zal – zeker in verkiezingstijd – geen Nederlandse voorbeelden geven,
die kunt u zelf wel verzinnen.

Thijs van den Brink noemt zichzelf in Trouw een theologische leek.
We zullen het hem dus maar niet al te kwalijk nemen.
Wie denkt dat een christelijke cultuur bedoeld is
om mensen een stil en gerust leven te garanderen,
heeft van de Bergrede niet veel begrepen,
om niet te zeggen: helemaal niks. 

Want het “maak je niet bezorgd om de gewone dagelijkse dingen:
eten, drinken, werk en inkomen…” betekent niet dat je niet zou moeten werken; ook niet dat het verkeerd zou zijn een inkomen te verdienen, waar je eten en drinken voor kunt kopen… Maar wees gerust: Dat komt allemaal wel goed,
zegt Jezus. Daarvoor is Thora, de wet van Israëls God, je garantie…
Als je eventueel kwetsbaar zou worden, wordt er immers
voor je gezorgd. Denk aan de bloemen, aan de vogels…
denk aan vreemde vogels, zoals Ruth…die het risico neemt
om als vreemdeling te gaan wonen in een vreemd land,
en aren gaat lezen op de akker van Boaz, om
over haar nachtelijke escapades op
de dorsvloer maar te zwijgen.
Alles omwille van de
gerechtigheid.  

Denk aan Esther, die het risico neemt en zonder uitnodiging
naar de koning gaat en haar volk redt van de ondergang.
Niks stil en rustig leven. Gerechtigheid vraagt inzet.
Het goede komt niet vanzelf, nooit, nergens!

Houd op met die eeuwige poging om je hele leven onder controle te krijgen.
Laten we onze kijk op de wereld helder houden en de hufterigheid
nooit gewoon gaan vinden… Geef het boze oog  geen kans.
Laat  je niet verleiden tot het soort veiligheid dat
knokploegen, hoge hekken en dikke muren,
beveiligingscamera’s, burge-wachten,
grensbewaking, martelpraktijken,
inreisverboden, doodstraf,
en oorlog nodig heeft. 
 
Jezus zegt: Besteed je energie liever aan de realisering van het koninkrijk.
Geef de kinderen van Burundi geen speelgoed, maar zet je ervoor in
dat kunnen leren lezen en schrijven. Nee, niet omdat het zulke
arme maat toch leuke zielige zwarte kindertjes zijn…. 
It is not a matter of charity; its a question of justice.
Dat is geen zaak van liefdadigheid,
het gaat om gerechtigheid.

 

Barmhartigheid en gastvrijheid zijn geen tegengestelden van gerechtigheid.
Barmhartigheid en gastvrijheid zijn uitvloeisels van gerechtigheid.
Gods gerechtigheid bestaat erin dat Hij mensen,
veel belangrijker vindt dan de mussen…

Gods gerechtigheid bestaat in haar zorg,
zoals een moeder voor haar kind.
Gods gerechtigheid bestaat erin
dat hij ons nooit in de steek laat
altijd met ons meegaat,
zolang we ons begeven op wegen
van liefde, barmhartigheid en gastvrijheid,
zolang we net zoveel van mensen houden als Hij
Zolang we onderweg zijn naar ZIJN  koninkrijk en zijn gerechtigheid.

Juich, hemel! Jubel, aarde! Bergen, breek uit in gejuich!
De HEER heeft zijn volk getroost,
hij heeft zich over de armen ontfermd.


Amen.