LEZINGEN
Eerste testament: Ezechiël 37: 1-14
Tweede testament: Johannes 11:1-4 en 17-44
Thema: Je zult de Heerlijkheid des Heren zien

 

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,
Lieve mensen van God,

Het zijn sterke verhalen, die we horen vandaag.
Een dode wordt opgewekt en een soort knekelhuis komt tot leven.
Voor een allereerste conclusie hoef je geen theoloog te zijn:  
We zijn vandaag te gast in het huis van de dood… 
We verkeren in de diepten van ellende
waarover we zojuist zongen.

Gods hand grijpt Ezechiël letterlijk – in de kraag
en brengt hem op een plek waar niets is… dan de dood.
Profeteer, mensenkind! De cynicus zal zeggen: Je kunt daar preken
en profeteren tot je een ons weegt… Het is verspilde energie. Gods zacht dwingende hand is dan ook  nodig om Ezechiël daar te brengen waar hij niet wil.  

Een cynicus, zei ik.
Ik heb gezocht naar een definitie van cynisme.
Het is een houding die voortkomt uit stuitend ongeloof
in de oprechtheid  en de  goede bedoelingen van mensen.
Die houding wordt op schaamteloos ongevoelige wijze geuit,
met bittere, wrede humor of vilein sarcasme.

Het dorre en dode van die beenderen staat voor het cynisme van Israël.
Het volk is in ballingschap. Het wentelt zich in zelfbeklag. God heeft ons in de steek gelaten… Het is ellendig zover verwijderd te zijn van veelbelovend land.
Het hart loopt over van zelfmedelijden. Er klinken bittere verwijten richting God.

Dat cynisme, dat zelfbeklag word in ons verhaal aan de kaak gesteld:
Het volk van de Levende is vervallen tot een knekelhuis en dat terwijl het  
is bevrijd om te leven, met de kwaliteit die we eeuwig noemen…
Een dal vol met dorre doodsbeenderen. Alle leven is eruit!
Er wordt zelfs niet meer gezeurd, zoals vaak in de kerk.
Waar moet het heen met al die kerkgemeentes
waar alleen nog grijze permanentjes zitten?
Wie doet in al die kleine gemeentes
het licht uit? Gooi de sleutel maar onder de mat.
Cynisme…
voortkomend uit stuitend ongeloof.

Zie je dat zootje botten hier, Ezechiël?
Zo is mijn volk er aan toe… Maar dat laat de Heer niet gebeuren!
Hij blaast er zijn adem overheen!
Zijn Geest daalt neer, Ezechiël.
En kijk… het komt tot leven!
De Kabood Adonai, de
heerlijkheid Gods
wordt zichtbaar
voelbaar.

De Heerlijkheid van de Heer, weerstaat dat afschuwelijk cynisme.  
De Kabood Adonai, verzet zich daartegen.
Cynisme zuigt de kwaliteit uit het leven.
Het komt dan ook voort uit
stuitend ongeloof.

Waar mensen niet God verwijten dat het een zootje is.
Waar mensen niet politici aanklagen om het onrecht in de wereld
waar mensen niet de dominees en de priesters de lege kerken verwijten
Waar de crisis onder ogen wordt gezien en we bereid zijn zichzelf te herkennen,
in het beeld van die doodsbeenderen…
Daar, ja ook daar, nee juist daar… klinkt het geluid van wagenwielen en het geruis van engelenvleugels. Daar wordt de Kabood Adonai zichtbaar voor  mensen.
In ons verhaal manifesteert de heerlijkheid des Heren zich als ballingen hun traditie vergeten. De heerlijkheid van de Heer, manifesteert zich niet, althans niet alleen, op de hoogtepunten van ons bestaan, maar ook – en misschien zelfs juist – in de diepste diepten van de ellende. Want ook daar klinkt de NAAM:
Ik zal er zijn… voor jou!
 Ook aan mensen in crisis wordt de heerlijkheid  des Heren geopenbaard.
Zelfs als de crisis onder crises, aan de orde is – de dood
dan nog…  dan nog…  juist dan is er sprake van opstanding.
Juist dan is er de uitdaging om op te staan en verder te gaan… 
Opstaan en opgaan naar Yerushalayim, stad van shalom.
Op naar de kwaliteit van leven, die we eeuwig noemen.

De ziekte van Lazarus is niet ten dode, zegt Jezus,
maar om Gods heerlijkheid, zichtbaar te maken.
Als het bericht van overlijden Jezus bereikt,
blijft hij nog twee dagen buiten het veel-
belovend land. Buiten het land in de
El-lende (uitlandig) betekent dat
letterlijk. Het Overjordaanse.
Op de derde dag gaat hij op naar Bethanië:
“Huis van de armen” betekent die naam.
Van de ene ellende naar de andere
van de regen in de drup… Dat
schiet lekker op, roept
de cynicus.

Ten derden dage… Op de derde dag.
De derde dag is in Bijbelse verhalen het moment
waarop de geschiedenis een beslissende wending neemt.

Bethanië ligt op de olijfberg. Vanuit “Huis van de armen,” heb je prachtig uitzicht op Yerushalayim. Kijk, dat is Bijbelse aardrijkskunde. “Huis van de armen”
biedt uitzicht op het einddoel van jouw pelgrimstocht door het leven.  
Een vergezicht op het doel 40 dagen reizen door de woestijn.

Een van mijn leermeesters schreef een boek over geloofsopvoeding van pubers en adolescenten. Geloofsopvoeding is de weg naar een volwassen geloof.
Wat we daaronder moeten verstaan?
Op een volwassen manier geloven.

Leen van de Burg formuleert in dat boek enkele kenmerken van volwassen zijn.
Een van die kenmerken is je doen en laten voor eigen rekening nemen.
Het leven aanvaarden zoals het komt  en dan je persoonlijke verantwoordelijkheid op je nemen.

Voor nog niet volgroeide mensen is een naar bericht,
vaak het bewijs voor de fundamentele ondeugdelijkheid van het leven.
Er overkomt hem of haar iets naars en de reactie is:
Zie je nou wel, dat het een zootje is in de wereld!

Een jongere heeft afgelopen woensdag zijn spaarpot omgekeerd voor giro 555.
Een dag later blijkt de directeur van een hulporganisatie een groot bedrag
in eigen zak te steken: De reactie van die nog niet volwassene:
Ik geef nooit meer aan goede doelen!
Er komt toch niks van terecht
Zakkenvullers zijn het…
Allemaal!  

Dat is feitelijk onjuist…
Er is sprake van uit een stuitend ongeloof
in de oprechtheid van de mensen. Cynisme!

Een trein vol vluchtelingen. Mensen ternauwernood aan de dood ontsnapt.
Ze hebben niks – zijn volkomen ten einde raad…ziek; uitgehongerd
Alleen al de aanblik van zoveel ellende doet je huiveren.
Je kunt ze niet verstaan. Ze worden als bedreigend
ervaren en men roept dat de samenleving
het niet aankan. Dat is feitelijk onjuist…
Er is sprake van uit een stuitend ongeloof in de mogelijkheden van mensen. Cynisme!

Enkele weken geleden vroeg na de dienst iemand: “Waarom vraag jij in je gebed, de Here God niet om regen voor de mensen in die hongergebieden?”
Waarom die je dat niet? Het klonk hard… agressief zelfs! 
Ik wilde dat best uitleggen, maar kreeg de kans niet.
Men grote stappen beende hij de kerk uit.
Ik lig nu vast op de grote hoop van
voorgangers die zelf niet meer
geloven en ook dat is
feitelijk onjuist.
Er is sprake van stuitend ongeloof in de oprechtheid van een medemens.
Cynisme

U zult misschien zeggen dat cynisme niet alleen voorkomt bij mensen die nog niet volwassen zijn. Klopt!  De man van de regen…. Is zeker 10 jaar ouder dan ik.
Die is toch wel volwassen? Vast wel, maar heeft hij ook een volwassen geloof?

Wie meedoet met acties zoals afgelopen woensdag neemt het risico dat een deel niet aankomt… Dat weet iedereen. Maar een volwassen gelovige zegt dan:  al wordt er door onze bijdrage maar één mensenleven gered… dan nog
is dat al de moeite waard… toch? Dan wordt voor die ene mens
toch de heerlijkheid van de Heer zichtbaar.

Wie kiest voor het opvangen van vluchtelingen, neemt een risico, dat valt niet te ontkennen. Maar weegt dat risico niet op tegen de gevaren die zij lopen
als ze zouden worden terug gestuurd? 

Een volwassene gelovige ontkent die risico’s niet, maar ook die van de ander…
Een volwassen mens, maakt zijn keuzes niet alleen op basis van eigenbelang. Toch?
 
Jezus reist naar Jeruzalem. De stad van de vrede… Ja, ja, mooie naam, maar ondertussen… Jezus neemt veel te veel risico, vinden zijn vrienden en
helemaal ongelijk hebben ze niet, in onze ogen.

Maar Jezus kijkt met heel andere  ogen.
Je kunt naar dood en verderf kijken als het bewijs
van de fundamentele ondeugdelijkheid van het bestaan.
Maar zo kijkt Jezus niet. Wat het leven deugt wel! Bij het leven hoort
vallen en opstaan; geboren worden en overlijden;
gedoopt worden en belijdenis doen.
Bij elke crisis hoort een moment waarop
de heerlijkheid Gods zichtbaar kan worden.  

De Kabood Adonai wordt zichtbaar als Abraham – tegen alle natuurwetten in –
een zoon krijgt.
De Kabood Adonai zie je bij Mozes, die – tegen alle natuurgoden in –
het volk uitleidt uit de verslaving. 
De Kabood Adonai klinkt in psalm 130. Het zit David flink tegen als hij dicht:
Uit diepten van ellende, roep ik tot u O Heer….
maar aan het eind zongen we over bevrijding van onrecht en schuld.
In de dagen van Ezechiël komen dorre doodsbeenderen tot leven!
Tegen alle verwachting in keren de ballingen… Ja, zij keren in stoeten
Ziet u … voorbeelden genoeg: Dood is niet dood. Er is altijd weer
sprake van opstandigheid… Het draait altijd weer uit op:
opstanding.

Jezus, op weg naar Jeruzalem. Onvoorwaardelijk vertrouwend op die boodschap.
Het draait uiteindelijk uit op opstanding. Ook vandaag, hier en nu!
Hij is gevorderd tot in Bethanië.  

In “huis van de armen” is het geweeklaag niet van de lucht is.
Martha maakt zich daaruit los en gaat Jezus tegemoet.
“Als jij er geweest was, dan zou hij niet gestorven zijn”  
Die uitspraak is vaak geïnterpreteerd als een verwijt.  

Maar je kunt het ook als een uiting van geloof…
Dat is in dit geval zelfs logisch, want ze vervolgt:
maar zelfs nu weet ik, dat God u alles zal geven,
wat u vraagt
.’

Jezus antwoordt: ‘Je broer zal uit de dood opstaan.’  Cynici schieten in de lach… ja nog gekker een aap op een trekken…  
Maar Martha is niet cynisch, die is vol vertrouwen en zegt:
Ja, ik weet dat hij bij de opstanding op de jongste dag zal opstaan.

Martha doet in vertrouwen niet voor Jezus onder. Dan wil de Heer haar nog iets uitleggen: zoals voor u en mij de opstanding niet alleen iets is van vroeger, zo is het voor zijn tijdgenoten niet alleen iets voor later, niet voor ooit eens,
NEE nu. Het kan vandaag  gebeuren, hier en nu in Bethanië. 

Martha beaamt Jezus’ woorden met een geloofsbelijdenis: Ik geloof Heer dat u de Messias bent! Het zal vandaag gebeuren! Maar dan moet Maria er ook zijn. Maria staat op. Maria gaat; nee niet naar het graf zoals iedereen denkt!
Nee, deze intens rouwende vrouw, staat op en gaat naar Jezus, haar levende Heer. Ook zij weet zich verlost uit haar eenzaam verdriet.

Jezus hoort het geweeklaag om zich heen. Een mengelmoes van ergernis en compassie. Het is te veel eer voor de dood; vandaar die ergernis.
Het intense verdriet en het onuitsprekelijk gemis roept echter ook Zijn ontferming wakker: Waar hebben jullie hem neergelegd?

Jezus schrijft geschiedenis, maar niet in de verleden tijd;
Jezus schrijft geschiedenis, die hier en nu geschiedend is.  

Lazarus kom uit! Met kleine passen komt de dode – nee, de levende,
naar buiten. De omstanders wikkelen de doeken af.
Mensen bevrijden hem uit zijn doodsgewaad.

Ziedaar de taak van de gemeente: Opstandige mensen ontwikkelen…
Ik weet het, het is een woordspelletje. Mensen die op dood spoor zitten,
een weg ten leven wijzen. Mensen die in een dal zitten… op hun benen zetten,
zorgen dat ze weer vlees op de botten krijgen en opademen en geestdriftig worden.

Is je geloof nog niet helemaal volwassen? Dat geeft niet.
Ben je bereid te groeien… wil je je verder ontwikkelen? Dat mag.
Wij mogen levenslang leren dat ook in Bethanië, ook in het huis van de armen,
ook in een dal van dorre doodsbeenderen, de Heerlijkheid van de Heer
zichtbaar kan worden. Het is bijna Pasen.

Dat het zo ook mag worden in de levens van mensen
in Opperdoes en Medemblik en Wervershoof
in Midwoud en ook in Hoorn.

AMEN