Jesaja 64: 1-9
Mattheus 24:  32- 44

WEES WAAKZAAM!


Gemeente van onze Heer Jezus Christus.
Lieve mensen van God.

Moest dat nou?  
Moest je nou per se zulke moeilijke stukken lezen?
Nou nee, dat moest niet per se!
Ik heb ook wel even getwijfeld of ik het zou doen.
Ze staan voor deze eerste zondag van advent op het rooster.
Nou heb ik dat rooster in een vorig leven helpen samenstellen,
dus het zou een beetje flauw zijn om nu stukken over te slaan,
omdat ze ons niet zo liggen. Het is juist een pluspunt van zo’n rooster,
dat ook de minder aantrekkelijke teksten uit de Bijbel blijven klinken in de gemeente. Het heeft ook wel wat, om te weten dat ook in honderden andere gemeenten dit weekend Jesaja 64 en vooral Mattheus 24 wordt gelezen. Maar….lastige stukken, zijn het.  

Jesaja, de profeet, stelt de Eeuwige voor als een God,
die zich aan zijn vijanden doet kennen met vuur dat takken verbrandt
en water doet koken. Ja alle volken zullen beven voor de Heer.
Zelfs de bergen staan te trillen.

Nu zijn er bijbeluitleggers, die zeggen:
Ja, dat is typisch het Oude Testament. God als de boeman!
Het Nieuwe Testament spreekt van verlossing en vergeving. In het nieuwe testament is God de liefdevolle Vader.
Let wel, dat zeggen sommige bijbeluitleggers.

Wij lazen in het nieuwe testament:
Maar in die dagen na de verschrikkingen,
zal de zon verduisterd worden en de maan
geen licht meer geven,
 de sterren zullen uit de hemel vallen
 en de hemelse machten zullen wankelen
.
Nieuwe Testament, maar ik word er niet meteen vrolijk van? U?
De “sommige uitleggers” spelen oude en nieuwe testament tegen elkaar uit. Daarmee doen ze de Heilige Schrift ernstig te kort…
De diskwalificatie van het Oude Testament; dus van de Joodse Bijbel
leidt tot religieuze legitimatie van antisemitisme. Die bijbeluitleg
is een van de oorzaken van de Jodenvervolgingen.

We stellen eerst vast dat Bijbelteksten door mensen zijn geschreven.
Als mensen over goden praten, worden steeds twee facetten zichtbaar.
Die twee kanten van de godheid worden aangeduid met de Latijnse woorden: tremendum en fascinans.

Tremendum.
Dat woord duidt op het ontzagwekkende karakter van een Godheid.
Mensen beschrijven God als overrompelend en ontzagwekkend:
Donder en bliksem komen eraan te pas. Aardbevingen, vulkaanuitbarstingen, water en vuur. Je voelt je als mens vooral klein en nietig worden.

Fascinans,
Het woord zegt het al… Bijbelschrijvers zijn gefascineerd door schoonheid, door barmhartigheid, liefde, vergevingsgezindheid. Daarbij voel je je als mens vooral gekend, geliefd, geborgen.

Ik gebruik die twee woorden vandaag om te laten zien dat de profeten in het oude testament en de evangelisten in het nieuwe testament, zich allebei
van beide bedienen. In allebei de delen van de Bijbel tref je zowel tremendum -teksten als fascinans-beschrijvingen. Dat is geen mening – Dat is een feit.

Wij spelen de Tenach niet uit tegen het evangelie. Wij zijn ons er van bewust dat je het Nieuwe Testament niet kunt begrijpen, zonder het Oude te kennen en vooral ook te erkennen. Het is goed om steeds weer te beseffen dat Jezus het nieuwe testament nooit heeft gezien, maar het oude op zijn duimpje kende.

Er zijn bijbelgeleerden die liever spreken van het eerste en het tweede testament, omdat “nieuw”  voor veel mensen ook meteen “beter” betekent.
Vraag maar aan de reclamemakers…
Terug naar die ontzagwekkende teksten…
Wij, christenen van de 21-ste eeuw, hebben last van dat tremendum.
Wij kunnen niet zo goed uit de voeten met die ontzagwekkende teksten.
Juist in deze tijd van het jaar zijn ze volop aan de orde en ze passen bij de algemene stemming van de herfst… de bladeren vallen, de dagen worden  korter, alles lijkt dor en doods. Natuurlijk verlies… Onze Germaanse voorouders deden er alles aan om het licht te laten terugkeren… Ze ontstaken grootse vuren, knalden de geesten van de duisternis de deur uit…  Tremendum.

We staan in deze tijd van het jaar stil bij existentieel verlies:
Het was Allerheiligen, Allerzielen, eeuwigheidszondag…
Ja de duisternis, die gevoelens van verlies spelen in de natuur, maar ook – net als bij de Germanen – in ons geloofsleven. Tremendum.

Daar komt nog bij dat we naar Kerst toeleven. De  komst van God op aarde. Vooral bij wederkomst krijgen we vaak ontzagwekkende beelden voor ogen… Armageddon… Het laatste oordeel De wereld vergaat… Tremendum
Tja, dat vinden we allemaal maar moeilijk. Hoe zou dat toch komen?

Zou het iets te maken hebben met het godsbeeld waar hele volksstammen mee zijn opgegroeid. Ik bedoel het godsbeeld dat een beetje lijkt op een ouderwetse Sinterklaas? Oude man, lange baard, groot boek waar al je zonden in staan.
Die ouderwetse sinterklaas oordeelt… Wie zoet is krijgt lekkers, wie stout is…
Maar we geloven niet meer in sinterklaas. Toch? We geloven ook niet in zo’n God. Toch? Voor zo’n God zingen we: Rijdt u maar stilletjes mijn huisje voorbij.
Toch? Nou, ik weet het niet… maar zo hier en daar duikt dat oude godsbeeld nog steeds op.

We kunnen niet uit de voeten met die tremendum teksten…
Zou het misschien iets te maken hebben met al die onheilstijdingen,
die we te horen krijgen:  Opwarming van de aarde; Stijging van de zeespiegel…
Gigantische hongersnood in Jemen; Mensen die op de vlucht slaan voor oorlog en ander geweld. Zulke berichten veroorzaken angst… en er zijn allerlei figuren die misbruik maken van zulke onbestemde angstgevoelens.
Ik zag deze week een filmpje van de PVV. De ene leugen struikelde over de andere; Het was van een demagogie waar elke nazi jaloers van zou worden.
Het is pure bangmakerij. Dat is de politiek… Niet alleen de PVV, ook andere partijen pikken graag een electoraal graantje mee van die angstgevoelens.

Er zijn ook religieuze slimmeriken, die proberen te profiteren van de gevoelens in een onzekere samenleving. Er zijn kerken waar mensen bepreekt worden met hel en verdoemenis… en het gekke is: Ze zitten stampvol.  
Vanuit z.g. koninkrijkszalen gaan mensen twee aan twee, langs de deuren om ons te waarschuwen voor de verschrikkingen, die God voor de wereld in petto heeft. Het is pure bangmakerij. Zieltjes winnen, door angst aan te jagen.
De bijbel noemt zulke figuren: valse profeten!

Laten we als volgelingen van Jezus een ding met elkaar afspreken:
Wij doen daar niet aan mee!  
Wij laten ons niet bang maken.
Niet met politieke leugens en zeker niet met Bijbelteksten.
Daar zijn die teksten niet voor!

Wij vieren de eerste zondag van Advent.
Wij leven toe naar Kerst.
Wij gaan niet duisternis en onheil tegemoet.
Wij gaan vieren dat God zijn naam waarmaakt: Ik zal er zijn!
God zal er zijn… altijd, overal…
Hij is en blijft de overaltijdtegenwoordige; de overaltijdaanwezige…
Waar? Hoe?  Te midden van de mensen. Niet als boeman,
maar als een klein en weerloos kind.
Word je daar bang van? Waarom zou je?

Als de engel Gabriël Maria bezoekt, zijn zijn eerste woorden:
Vrees niet, Maria! Vrees niet! Wees niet bang!
Komt Gabriel angst aan te jagen? Integendeel!
Wees gegroet, Maria, je bent de gezegende onder de vrouwen
en gezegend is Jezus, de vrucht van uw schoot.

Als straks de engel aan de herders van Bethlehem verschijnt, klinkt het weer: Vreest niet, want zie, ik verkondig u grote blijdschap!

Lieve mensen in hier in de kerk van Avenhorn,
ik verkondig jullie vandaag grote blijdschap,
want de teksten die we lazen,
gaan helemaal niet over de ondergang van de aarde.
Niet over het vergaan van de wereld… Laat die lui maar kletsen!
Of beter nog… Wees zelf een engel en verkondig die stakkers aan de deur
grote blijdschap, die heel het volk ten deel zal vallen. Vrees niet!

Dus we kunnen rustig gaan slapen? Zeker wel… maar dan vooral om fit
weer op te staan. Want waakzaamheid is geboden!
Let op! Kijk uit! Wees alert!

De ontzagwekkende woorden in profetie en evangelie
zijn niet bedoeld om bang te maken,
maar ook niet om ons in slaap te sussen;
Ze zijn bedoelt om ons op te roepen
tot hernieuwd vertrouwen…
om ons uit te dagen
om onze taak als volgelingen van de Heer opnieuw op ons te nemen.

Mattheus  schrijft die tremendum woorden op
voor mensen die wonen in een land dat wordt bedreigd.
De Romeinen voeren een schrikbewind in Palestina.
De eerste christenen geloven dat Christus snel terugkomt.
Ze bemoeien zich niet met het verzet tegen die Romeinen.
Dat wordt hen door de joodse vrijheidsstrijders zeer kwalijk genomen.

Ze worden van twee kanten belaagd.
Voor de Romeinen horen die eerste christenen bij dat lastige volkje,
dat maar steeds in opstand komt; voor de activisten zijn ze collaborateurs. 
Die christenen staan alleen. Ze voelen zich klein en nietig
Ze hebben het gevoel dat de Heer hen in de steek laat.
Waarom zou je nog verder leven? Wat heeft het allemaal voor zin?
Dat soort  ervaringen worden beschreven in die ontzagwekkende beelden.
Jesaja en Matteus zijn pastores, die met tremendumteksten hun lezers laten voelen dat God bij hen is in hun ontreddering.
Zij beschrijven God als iemand die rechtvaardig oordeelt.
Ook in die ontzagwekkende beschrijvingen wordt begrip,
troost en bemoediging aangereikt.

Troost en bemoediging om je niet in slaap te laten sussen…
Troost en bemoediging om niet bij de pakken neer te gaan zitten…
Troost en bemoediging om … om waakzaam te blijven…
Wees alert… wees scherp…
Luister goed naar wat men zegt…
In dat PVV filmpje hoorde ik Wilders zeggen: Nederland van ons.
Kletspraat… Nederland is niet van ons. De Heilige Schrift leert ons:  
De aarde is van de Heer! De schepper van de hele aarde voor alle mensen!
Vrees niet! Wees waakzaam! Let op! Wees alert! En spreek ze tegen!
Geef de angst en de bangmakers geen kans…
Allerlei Geerten en Thierry’s, zullen je willen uitspelen tegen
Die lieve moeder, omdat ze een hoofddoek draagt;
Tegen de voetballer, die kiest voor het Marokkaanse elftal,
dat wel naar het WK mag;
tegen de minister met een dubbel paspoort… Ze is ook Zweeds
Tegen de vluchteling, die hier een bestaan opbouwt.
Wees waakzaam! Laat je niet uitspelen…
Vanuit ons geloofsvertrouwen mogen we aan het werk in deze wereld.
Wees waakzaam, want landbouwers zouden gevaarlijke stoffen kunnen gebruiken als bestrijdingsmiddel…
Wees waakzaam, want jagers zouden diersoorten kunnen bedreigen in hun voortbestaan, neushoorns, olifanten bijv.
Wees waakzaam, want veetelers zouden in de verleiding kunnen komen om kalfjes in kisten op te kweken, omdat ze dan snel groot zijn.

Wees waakzaam, want we zouden ons – door de angst – ons kunnen vergalopperen en ons ertoe laten verleiden onszelf uitnemender te achten
dan de ander en mee te gaan in de haat tegen mensen die niets liever willen
dan in rust en vrede leven met elkaar… 

In zulke spanningsvelden ontspint zich het grote verhaal van God
en de mensen. De gemeente is geroepen het kwaad te bestrijden.
En er is heel veel kwaad, om te bestrijden…  
Goed is dat wat vrede brengt…
Kwaad is dat wat haat laat groeien en goede leven stuk maakt.
Goed is, wat goed is voor iedereen, ook op lange termijn!
Kwaad is, wat goed is voor jou,
maar de ander benadeelt.

Wij zijn nogal bezig met onze privé belangetjes;
met ons voordeel op de korte termijn.
We zijn zo kortzichtig, dat de ander buiten beeld raakt,
totdat hij in een gammel bootje stapt en komt halen
waar hij recht op heeft: rust en vrede,
bad, bed en brood omdat in Syrië
en Somalië oorlogen woeden;
Hij zoekt naar veiligheid,
omdat in Nigeria wereld vergaat. 

Christenen in Nederland wees waakzaam! Pas nou op!
Wie de moslim geen plek gunt in dit land, gooit het christendom te grabbel.  
Christenen van Europa wees waakzaam!
Wie vluchtelingen laat creperen op een Grieks eiland of in een Italiaans kamp,
gooit de christelijke traditie over boord. 

Wees waakzaam! Let op uw zaak! Want de laatste dingen staan op het spel.
De laatste dingen, zijn de dingen waar het uiteindelijk op aankomt.
De laatste dingen, zijn zaken waar het ten diepste om gaat:
Heb God lief en je naaste lief als jezelf. 

Bent u verdwaald in de wereld van angst en beven….
Er is – ook voor u – een engel… die zegt `Vrees niet,
want ik wijs je de weg naar een leven van grote kwaliteit,
want u is heden de heiland geboren, in de stad van David…

Bent u  het grote verhaal kwijtgeraakt ins de jungle van de 21-ste eeuw?
Er is er een profeet… die roept… Ga op weg en je zult een kind vinden in doeken gewikkeld en liggend in een kribbe…   

We gaan kerst vieren. Als volgelingen van Jezus zullen we – in alle kwetsbaarheid – blijven streven naar vrede en recht voor alle mensen.
Dat doen we elk jaar omdat het kerstfeest ons helpt om waakzaam te blijven.
In elke adventstijd stellen we weer de vraag: Hoe zal ik u ontvangen…
in deze tijd? Want tijden veranderen.
Hoe wilt u zijn ontmoet… onder deze omstandigheden?
Want ook die zijn telkens anders.

Telkens als we die vragen stellen zegt Jezus:
Wees niet bang, maar houd moed! Laat je niet in slaap sussen…
Maar wees waakzaam! Let op de tegenkrachten in religie en politiek

Let op wat er in samenleving gebeurt
en doe wat je kunt om vrede en recht te bevorderen.
Als je je machteloos voelt tegenover al die wereldproblemen
wees dan waakzaam in de kleine dingen, die leven mooi maken:
steek een kaars aan, laat het zachte licht je inspireren.
zet een bloem in een vaas, tover een glimlach om iemands mond,
kus je kleinkind, stuur een kerstkaart… spreek ze tegen
Wees waakzaam…

 Dat het zo mag zijn…
Amen.