De Emmausgangers

Gemeente van onze Heer Jezus Christus
Lieve mensen van God.


Het leven is al heel vaak vergeleken met het gaan van een weg.
Erg origineel is het dus niet om dat beeld te gebruiken.
Nu hoef je als voorganger niet altijd origineel te zijn,
maar als ik die metafoor vanmorgen breed zou uitwerken,
wordt deze preek waarschijnlijk een lange, uiterst saaie
aaneenschakeling van gemeenplaatsen en clichés.

Daar zit u vast niet op te wachten.

De vertelling uit Lucas 24 vertelt over een bijzonder traject.
De twee reizigers wandelen van Jeruzalem naar Emmaüs.
Een fikse wandeling door het heuvelland van Judea.
soms steil omhoog, maar op weg naar mooie vergezichten
dan weer door een diep dal, waar het vaak o zo donker is,
maar waar ook bronnen te vinden zijn.
Bronnen van leven.


De bron van ons leven is de liefde van onze ouders voor elkaar.
Het boek prediker heeft ons daar deze week tijdens de wijkavonden nog eens uitdrukkelijk op gewezen. 

De oorsprong van ons menselijk bestaan ligt in de liefde van twee andere
mensen… en daar kom je als kind zomaar bij: als “der Dritte im Bunde” –
de derde persoon in een verbond van twee.

Die elkaar liefhebbende ouders,  delendie liefde ook met jou als kind
en het grappige is: Door dat delen wordt die liefde alleen maar groter, dieper,
intenser. Het delen van liefde leidt tot vermenigvuldiging,
van zowel de liefde als van de menselijke soort. Dat mag je best een wonder
noemen… het wekt in elk geval zoveel verwondering,
dat we elk jaar weer Moederdag – (en in juni ook Vaderdag) vieren.

 

Je ouders, je moeder in het bijzonder, de bron van je leven.
Je moeder, die je voedt en opvoedt…
Je ouders die je leerden het leven te leven,
totdat je volwassen bent en zelf bepaalt hoe je dat invult.
Ouders die de verantwoording nemen voor jou als kind,
totdat je volwassen bent.

Als je klein bent, doe je de dingen zoals mamma ze voordoet.
Je pappa is je held, je moeder grote voorbeeld. Je wilt worden zoals zij.
Je zet je moeder op een voetstuk… en dat streelt pappa’s trots.
Maar er komt onvermijdelijk een dag dat die grote mensen in je leven van dat
voetstuk afstappen ,of eraf vallen.  
Ze blijken toch net niet helemaal perfect te zijn…
Sterker nog… Ze zijn in jouw ogen helemaal niet zo geweldig.
Waar je als kind je ouders haast verafgode, blijkt in je puberteit
dat ook zij heel gewone mensen zijn.

 

En dan nog wat later… als je volwassen bent en zelf ouder wordt
en je ouders grootouders, ontstaat er iets nieuws:  gelijkwaardigheid.
Dan zijn die vader en die moeder nog steeds een gewone mensen,
maar dat is dan ook genoeg! Je ontdekt als volwassene dat ze zijn zoals jij en
alle anderen: Mensen met goede en kwade kanten,
met sterke kanten en allemaal zo hun eigen zwakheden
mensen zoals God ze heeft bedoeld.

 

In ons verhaal van vandaag speelt zich een soortgelijk proces af.
Twee leerlingen van Jezus, Kleopas en een naamloze vriend
praten onderweg over wat er is gebeurd.

Jezus is gestorven en begraven… Alles is voorbij.
Ze zijn intens teleurgesteld. Ze hadden het zo anders voor ogen.
Ze hadden zo’n heel ander beeld van de Messias, de door God beloofde.
Hoe dat beeld eruit zag? Van deze twee weten we dat niet precies, maar in elk
geval niet het beeld van de Messias als lijdende knecht.
Over het feit dat Jezus is gestorven en begraven zijn ze intens teleurgesteld,
om over de manier waarop maar te zwijgen.

 

Terwijl ze daarover met elkaar in gesprek zijn,
komt er een derde bij hen lopen. Iemand die met hen meegaat,
een eindje met hen oploopt.
Iemand aan wie ze hun verhaal kwijt kunnen.

In eerste instantie verwijten ze die derde persoon dat hij niet weet wat er
zich zoal heeft afgespeeld die laatste dagen in Jeruzalem.
Maar ja… kruisigingen zijn aan de orde van de dag.
Als je daar niet persoonlijk bij betrokken bent…
is dat eigenlijk geen nieuws meer.

Ze vertellen die derde persoon over Jezus’ proces,
over zijn lijdensweg, zijn dood… en over het lege graf,
dat de vrouwen aantroffen die  ’s morgens
naar het graf zijn gegaan.
Ze vertellen over Petrus en Johannes, die ook terugkwamen met de boodschap dat
het graf leeg was… Ze vertellen over mensen die vertellen dat Jezus zou zijn
opgestaan.

Ze zouden niet graag beweren dat de vrouwen die de opstanding verkondigen leugenaars zijn. Petrus en Johannes zijn gezaghebbende figuren binnen de kring van de discipelen… wie zijn zij om te twijfelen aan wat die twee vertellen?

Ze nemen wel aan dat het zo is, maar het heeft hun teleurstelling niet
weggenomen.  Ze zijn nog net zo verslagen als toen ze die boodschap nog niet hadden gehoord.

Dat is eigenlijk heel herkenbaar, vind u niet. Is dat niet de stand van zaken in het geloofsleven van velen van ons? Dat we het verhaal wel kennen, maar dat het niet wezenlijk iets verandert aan onze manier van leven?  Ik bedoel niet daar een
oordeel over uit te spreken, maar je ziet toch eigenlijk maar heel weinig
onderscheid tussen de leefstijl van gelovige mensen en niet-gelovigen?
Staan christenen opgewekter in het leven dan anderen?
Gaan mensen in de kerk op een andere manier met elkaar om,
dan daarbuiten?  De Emmaüsgangers zijn heel herkenbare figuren:

We hebben het wel gehoord, maar…
We geloven het wel, maar dan vooral omdat gezaghebbende mensen het ons hebben
verteld: onze ouders voorop!

Maar bij de Emmausgangers dan gebeurt er iets bijzonders…
Die derde persoon begint het een en ander uit te leggen…
Er klinken woorden die de gebeurtenissen van het afgelopen weekend in een totaal
ander perspectief zetten.

Deze derde persoon laat zien dat je ook op een andere manier naar de dat proces
en die lijdensweg kunt kijken. Hij grijpt terug op teksten in Thora en profeten
en laat zien dat Jezus helemaal past in de traditie waarin ze zijn opgegroeid.

Het gesprek met deze derde persoon is vernieuwend.
Het gesprek met deze derde persoon zorgt ervoor dat ze hun pessimisme laten
varen, dat ze hun cynisme van zich afwerpen,
dat ze hun gevoel van verslagenheid overwinnen,
dat ze opstaan uit de dooie boel die hun bestaan dreigde te worden. Het
wonderlijke verhaal dat ze elkaar vertellen, wordt waar in hun
eigen leven. Dat is een fantastische ervaring…

Ik herinner me nog heel goed dat er een periode 
was in mijn leven dat ik behoorlijk in de put zat. Ik was pas naar Hoorn verhuisd, werkte net bij de zondagsschoolvereniging in Amsterdam.

Zeven uur ’s morgens de deur uit; zeven uur ’s avonds er weer in.
Als pappa thuiskwam, gingen de kinderen naar bed.
In het Brabantse dorp, waar ik woonde en werkte als hoofd der school – zo
heette dat toen nog – was ik de spin in het web. Ik hoefde geen contacten te
leggen…. Mensen kwamen wel naar mij toe. Dat moest ik hier in Noord-Holland
helemaal opnieuw leren en dat viel niet mee.

Ik voelde me vaak eenzaam en alleen. Dat beeld dreigde bepalend te worden voor
de kwaliteit van mijn leven, of liever het ontbreken daarvan. Ik verkeerde een aantal maanden in een grafstemming. Ik mistte mijn leerlingen, de reuring van een schoolklas.

Na een dik half jaar maakten we een studiereis naar Israël.
Daar kwam er zo’n “derde persoon” in mijn leven…
Iemand die een eindje meeliep en me heel andere kanten
van mijn persoon liet zien. Ik weet nog dat we in Bethanië
het graf van Lazarus  bezochten. Eendiepe put in de grond.

Een stenen wenteltap naar beneden…en een gids die in rap Engels
met een zwaar Arabisch accent, zijn toeristenverhaaltje oplepelde.
Ik realiseerde me plotseling dat ik op een plek stond die geheel in
overeenstemming was met mijn geestelijke toestand: in een graf.

Ik kan maar heel moeilijk onder woorden brengen hoe bijzonder
het was om die wenteltrap weer op te klimmen. Die derde persoon,
een introducé van een medestudente, liep achter me en toen we bovenkwamen en
weer onder de blauwe hemel stonden, voelde ik me een ander mens. Het begrip opstanding had een totaal andere betekenis gekregen… Er was een vriendin, die een eindje mee opliep en daardoor klom ik die wenteltrap op, weg uit die grafstemming de open hemel tegemoet.

Het opstandingverhaal was niet langer een verhaal dat ik voor waar aannam omdat
gezaghebbende mensen me hebben verteld dat Jezus is opgestaan. Opstanding was een persoonlijke ervaring geworden.

Dat was een geweldige ervaring en mede daardoor is die reis de reis van mijn
leven geworden. Die ervaring heeft het mogelijk gemaakt om – eenmaal weer in
Nederland – de keuze die ik had gemaakt om het onderwijs te verlaten, werkelijk
voor mijn rekening te nemen.

Zulke dingen kunnen gebeuren als er iemand een eindje met je meeloopt en eigenlijk even de regie over je leven overneemt, omdat hij of zij je iets laat zien wat voor jou onzichtbaar was geworden.

De Emmaüsgangers wilden niets liever dan die ervaring, dat hoogtepunt vasthouden.
Ze nodigden die derde persoon uit om de nacht bij hen door te brengen. Ze derde
gaat mee naar binnen, en neemt nog even de regie over… Hij breekt het brood;
hij deelt het met Kleopas en zijn vriend… en dan ineens zien ze het.

Ze zien in dat die derde persoon doet wat Jezus ook deed…
Ze begrijpen dat de opgestane Heer zich manifesteert
in mensen die een eindje mee oplopen
die de gebrokenheid met je delen
breken en delen…
avondmaal vieren
Christus herkennen.

Avondmaal vieren is Christus herkennen in een gemeenschap van mensen, die de
gebrokenheid van het leven met elkaar willen delen en samen willen opstaan tot een nieuw leven als volwassen christenen, die mede verantwoordelijk willen dragen
voor de geloofgemeenschap, voor hun dorpsgenoten
voor de wereld en allen die daarop wonen.

 

Samen wonen, samen werken, samen delen,
is ook het adagium van de Emmaus-gemeenschap,
die  in 1949 is opgericht in Parijs opgericht door
de franse priester Henri Groues, beter bekend als Abbé Pierre.
U kent Emmaüs misschien van de winkels en markten met tweedehands artikelen,
maar die organisatie is meer dan dat. In negen woonwerkgemeenschappen bieden ze
onderdak aan wie dat om welke reden dan ook nodig heeft, met name dak- en
thuislozen.

We leven 2 weken voor Pinksteren.
Dat is, na Kerst en Pasen, het derde hoogfeest van de christenheid.
Het feest van die derde persoon
Der Dritte im Bunde…
De derde persoon in de eenheid van God.

Vader, Zoon en Heilige Geest…

Vanmiddag om twee uur start hier in de kerk
een zogenoemde Emmaüswandeling.

Twee aan twee gaan mensen op weg…
met folder vol vragen…
de gesprekken komen onderweg op gang
en wie weet…
meldt er zich onderweg een derde
die nieuwe perspectieven toont.

Dat het zo
mag zijn

Amen.