De blinde van Bethsaida op de zondag voor de verkiezingen

Gemeente van onze Heer Jezus Christus
Lieve mensen van God



De vakantie is voorbij.
Het leven herneemt – nu we allemaal terug zijn in Nederland –
zijn normale gang. We wonen weer in onze huizen,
we zijn weer aan het werk, de kinderen gaan weer naar school.

Toen ik Sylvestre,  mijn collega uit Burundi, eens een camping liet zien, was hij stomverbaasd. In Afrika is een tent een onderkomen voor vluchtelingen.
Dat mensen in het rijke westen daar voor hun lol in gaan wonen,
is zelfs voor een hoog ontwikkelde afrikaan uiterst vreemd. 

Als je aan een joodse man uit de tijd van Zacharia zou proberen
uit te leggen dat honderdduizenden Nederlanders voor hun plezier
naar het buitenland gaan, dan zou hij je al even verbaasd
aankijken als die Burundese dominee.

Uitlandig zijn is een nare gewaarwording voor een vrome jood.
Verkeren buiten het gebied waar de regels van Thora je beschermen
– is bedreigend. Uitlandig is grondwoord van ellendig.

Zacharia leefde te midden het restje inwoners van Jeruzalem,
dat niet was meegevoerd naar Babylon. Een restantje,de achterblijvers. Mensen
die de machtige Nebukadnessar niet de moeite waard vindt.    

egenen die in de zomer hier achterbleven,
kunnen wellicht een beetje aanvoelen hoe dat is…
Je kunt of je wilt of je mag niet mee met de anderen en merkt
dat alles weliswaar doorgaat, maar op halve kracht!
De kerk was geen uitzondering.  Weinig mensen in de dienst…
Het leerhuis ligt stil. De kinderkerk is met vakantie…
Op sommige momenten vraag je je af: “Zouden ze wel terugkomen?
Wordt het ooit weer zoals het was?
Angstige gevoelens bekruipen je als achterblijver…  De gemeente zal toch niet…
Dat gevoel overvalt ons wel eens vaker, maar in de zomer is het extra sterk..

Te midden van de achterblijvers in verwoest Jeruzalem, woont en werkt Zacharia, de profeet..  De mensen hebben het over hoe mooi het ooit was.
Ze idealiseren het verleden en vergeten zich in te zetten voor de toekomst.
De inwoners van Jeruzalem zijn lamgeslagen. Ze zijn bezig zijn met overleven.
Ze zien geen kans om van het leven echt iets moois te maken.

Het eerste wat me opvalt in de lezing uit Zacharia
is dat steeds terugkerende zinnetje:
“Dit zegt de Heer van de hemelse machten.”

De inwoners van Jeruzalem zijn in de ban van aardse machten.
Een vreemde koning is gekomen en heeft hun land bij zijn wereldrijk gevoegd.
Vreemde soldaten hebben stad en tempel verwoest en de meeste inwoners
weggevoerd naar een vreemd ver land. Wat een puinhoop, wat een narigheid.

Maar dwars tegen die ellende, veroorzaakt door aardse machten, in
roept Zacharia: Zo spreekt de Heer van de hemelse machten.
Met andere woorden: Wat Nebukadnessar, die aardse machthebber
ook te weeg brengt; Ik spreek namens de Heer van de Hemelse machten  

Als je aan de inwoners van Jeruzalem vraagt: Wie heeft hier de macht: God of
Nebukadnessar?  Dan zullen de meesten denken: Nebukadnessar natuurlijk!
Kijk naar de huizen die grotendeels in puin liggen, roepen ze.
Kijk naar de tempel, waarvan alleen de westelijke muur nog een beetje  overeind staat… Je ziet het voor je ogen gebeuren. De macht is in handen van de koning. 

Stel je die vraag vandaag aan vrome  christenen, dan zullen ze antwoorden: God
natuurlijk… en vervolgens gaan diezelfde vromen zitten wachten tot God
rechtstreeks vanuit de hemel ingrijpt in Syrie en bij de banken.
Hoe vroom het ook lijkt…
Zulke vroomheid onderscheidt zich niet van het heidendom.
Ook heidenen geloven dat hun goden zich gedragen als machthebbers,
die alles naar hun hand zetten, als ze daar zin in hebben.
Zulke vromen, je komt ze in alle godsdiensten tegen, gedragen zich heel
onderdanig. Zulke christenen denken dat God graag onderdanige, eerbiedige
mensen ziet.

Dat geldt wel voor de Nebukadnessars en de farao’s van deze wereld.
Zo’n Heer van de aardse machten, ziet graag onderdanige  onderdanen,
die zich neerleggen bij de status quo. Het is altijd zo geweest, zeggen ze…
en zal ook altijd  zo blijven.

Zo niet… De Heer van de hemelse machten. Die is anders.
Die wordt zelfs de Ganz Andere genoemd!
De Heer van de hemelse machten inspireert mensen.
De Heer van de hemelse machten schetst perspectieven van recht en vrede.
maar aan die perspectieven moet gewerkt worden.
Dat koninkrijk komt niet zomaar uit de lucht vallen
Daar kun je – als je wilt – naar toe werken.
Dat koninkrijk is een toekomstbeeld waar je je streven op kunt richten,
en streven naar een ideaal…. geeft zin aan het leven.

Die Heer van de hemelse machten laat zih kennen als: de Heilige Geest,
de grote inspirator. Het is de GEEST die het cynisme van “’t is altijd zo
geweest en het zal ook altijd wel zo blijven…. “ doorbreekt.
Die grote inspirator geeft mensen de kracht om dromen te dromen van een
rechtvaardige, vredelievende samenleving… en ze in praktijk te brengen.

U en ik krijgen a.s. woensdag weer de kans om mensen neer te zetten op een plek
waar dromen gerealiseerd kunnen worden. Wie van hen werkelijk dromen droomt van recht en vrede, laat ik aan u ter beoordeling over.

We hebben in de afgelopen weken heel verschillende dromen voorbij horen komen.
De meeste gingen over geld… Maar zo hier en daar hoorde ik ook iets over de
schepping,  over omzien naar elkaar. De
kunst zal zijn om in die kakofonie van al die debatten de dromen te ontdekken
die overeenkomen met wat die inspirerende God, die Heer van de hemelse machten,
in petto heeft voor zijn mensen. Het wemelt van de kieswijzers die u helpen
willen. Kerk in Actie heeft een diaconale stemwijzer gemaakt… ff
goegele, met kerk in actie.

Zacharia schetst de toekomst van een levende stad…
Oude mensen zullen op bankjes zitten, steunend op hun stok…
Ze zijn stokoud geworden en genieten met volle teugen van de kinderen die op
straat spelend door de stad krioelen.  
Van  heinde en ver komen mensen weer naar de stad van de vrede.

Ze komen om er Thora te leren; om te leren hoe je wereldwijd in recht en vrede
met elkaar kunt samenleven. 
Zacharia zegt: Je denkt misschien – nu je stad in puin ligt en de bewoners als
ballingen zijn weggevoerd – dat het helemaal niet kan,  maar waarom zou dat voor mij onmogelijk zijn?

Door je cynisme verblindt je. Je neerslachtigheid remt je fantasie.
Je kunt je een wereld zoals de Eeuwige voor ogen heeft,
niet eens meer voorstellen,  laat staan dat je je daarvoor in zou zetten.
Maar wat jij niet ziet zitten… spreekt de Heer van de hemelse machten,
zou dat ook buiten Gods gezichtsveld liggen?

Zacharia  bestrijdt het fantasieloze cynisme.
Zacharia moet niets hebben  van “het is
nou eenmaal zo, daar verander je niks aan!”
De profeet ziet het wel zitten en hij laat het zijn tijdgenoten zien: 
God leidt ons, door middel van zijn inspirerende woorden naar een kwaliteit van
leven, die we eeuwig noemen! Dat is een zinvol leven, een leven dat wordt
besteed aan het creëren van een samenleving, waarin ieder mens tot zijn recht komt.

Waarin elk kind naar school kan gaan;
waarin ook de zieken in Griekenland medische zorg krijgen;
waarin je dagelijkse werk dient om mensen meer mens te laten worden…

Geloofsgemeenschappen zijn er om die droom levend houden… 
door de lofzang gaande te houden,
door het woord te blijven verkondigen
en door, samen met anderen, de kwaliteit van leven te blijven bevorderen.

Daarom is onze gemeente vertegenwoordigd in het programma voor de week tegen
eenzaamheid.
Daarom heeft ons jeugdwerkprogramma een plek in de week van de opvoeding
Daarom organiseert de raad van kerken een avond over de positie van de Polen in
onze samenleving… tijdens de vredeweek. 

Het is goed dat we ons door God laten inspireren, maar het zou dom zijn om met
heel vrome woorden onszelf buitenspel te zetten. We worden opgeroepen vol te
houden. Het is een kwestie van de lange adem, van telkens weer opnieuw
beginnen; je niet van goede plannen laten afbrengen door eerdere mislukkingen…
De kansen die je krijgt te baat nemen. Zo gaat het
ook in Betsaïda. Bethsaida. Waarom staat die plaatsnaam erbij? Beth Saïda,
huis van de vissen.  Hier speelt het leven zich af in het woelige water van de zee. Hier wordt het goede leven bedreigd.

Daar leeft iemand die geen idee heeft hoe een gelukkig en zinvol leven eruit
ziet. Een man die zich volkomen blind staart op wat hem wordt aangepraat.
Deze verblind man, wordt ons getekend als de blinde van Betsaïda.
Hij hoort iets over vreemde soldaten en in zijn ogen zijn alle vreemdelingen  bedreigend.

Deze man heeft geen oog de mogelijkheden die het leven biedt…
als hij al wat ziet, dan zijn het leeuwen en beren, die hem de weg naar een vreugdevol leven versperren. Hij gaat ook niet zelf naar Jezus toe…

Hij wordt bij hem gebracht…en een hele schare nieuwsgierigen komt er op af.
Dit is reality TV uit de eerste eeuw. Jezus als een soort Dr. Phil, maar dan
anders. Mensen vergapen zich aan de ellende van een ander.En handige jongens
maken daar gebruik van en brengen het als entertainment op de buis, zodat de hele wereld kan meegenieten…

Jezus neemt de man mee naar buiten het dorp. Dit is een zaak tussen deze
verblinde man en Jezus Messias. Tussen een man wiens leven in duigen ligt
en de Heiland, de heelmaker. Daar heeft een ander niks mee te maken. Daar komen
geen camera’s aan te pas, zoals in het VU-ziekenhuis. Het is zelfs een heel
intiem tafereeltje. Jezus smeert hem wat spuug op de zijn ogen.

Er zat pasgeleden wat verdroogde yoghurt, bij de linker mondhoek van mijn
jongste kleindochter. Haar oma maakte een vinger nat en poetste het af.
Een vreemd kind zal dat niet accepteren… maar de kleine Lione vertrouwt haar
oma volledig. Een intiem en kostbaar moment is het zowel voor Jezus als voor de
blinde.

Het lukt niet in een keer. Hij ziet mensen als bomen voorbij gaan.
Het mooie is dat hij ziet, maar het is allemaal nog erg verwarrend.
Zo gaat dat in therapie – het is heel intiem, het komt heel dichtbij –
en als je begint te zien wat er aan de hand is,
is dat in eerste instantie heel verwarrend…
alsof je mensen als bomen voorbij ziet gaan.

Maar Jezus houdt vol… en die man ook…
het zijn twee doorzetters bij elkaar.
Het gaat niet zomaar van hocus pocus pas…
Zo’n heeling van de heiland is lange termijn werk…
drie stappen vooruit — twee terug.
Maar het slot van het verhaal is genezing.

Deze man ontdekt, nieuwe levenskansen.
Hij ziet in dat wat mensen onmogelijk lijkt, bij God wel kan;
Hij ziet in dat hij zich tot dan toe heeft laten ringeloren door allerlei
aardse machten; maar dat de Heer der hemelse machten hem in de vrijheid
stelt.  Jezus maakt hem vrij. Nu kan hij
eindelijk… ja wat? Geen idee!

Daar hebben we ook niets mee te maken. Hij vult vanaf dat moment zelf zijn leven in…  misschien heeft hij een hobby… of kleinkinderen… of een leuke baan.

Jezus stuurt hem naar huis, maar het dorp moet hij niet ingaan.
We worden weer geconfronteerd met het messias-geheim.  
Waarom moet zijn Messias-schap toch geheim blijven?
Omdat hij niet wil worden aangezien voor zo type als Dr. Phil,
die dank zij de ellende van anderen wereldberoemd werd.

Deze redder gaat zelf kopje onder… In Betsaïda, het huis van de vissen, duikt hij onder in de anonimiteit.
Op Goede Vrijdag gaat hij kopje onder in het land van de dood… om op Paasmorgen
te laten zien wie hij is… De Opgestane Heer. Dan treedt hij uit de anonimiteit… dan mag iedereen het horen.

Als je je hoop op een wereld van recht en vrede is gebaseerd op dat verhaal, dan
is Jezus ook jouw Messias. Dan sleept hij ook jou door de diepste dalen heen.
Als je durft geloven dat ook in jouw bestaan de dood niet het laatste woord
heeft… dan is Jezus ook jouw Messias.
Als dat verhaal je inspireert dan wil je niet eens dat hij alleen jouw Messias
is, dan zul je als een liefdevol mens in de wereld staan en kiezen voor…
recht en vrede  en voor solidariteit met alle mensen, het zijn immers allemaal kinderen van God.


Opstandingsgelovigen zijn niet bang om te delen met Griekse weduwen en
aidspatiënten in Tanzania,
Opstandingsgelovigen willen niet dat Portugese boeren verrekken en kinderen in
Burundi niet naar school kunnen gaan.  
Een opstandingsgelovige droomt niet over geld, die droomt over mensen,
omdat ze Gods kinderen zijn!

Sterkte woensdag!

AMEN