Het lev om te hopen

Gemeente van onze Heer Jezus Christus
Lieve mensen van God.

In Spreuken 9 tekent koning Salomo de wijsheid en de dwaasheid als twee personen.
We lazen we over “vrouwe wijsheid” en “vrouwe dwaasheid.”
Vrouwe wijsheid bouwt haar huis, slacht haar vee, mengt haar wijn en dekt haar tafel.
Als alles klaar is, stuurt ze  haar dienaressen erop uit om onnozele mensen te nodigen voor de maaltijd, die ze heeft aangericht. Onnozele mensen; dat klinkt in onze oren als een stel dommeriken. Letterlijk staat er: mensen met weinig lev. Het hebreeuwse woordje lev -betekent:  hart. Een Amsterdammer begrijpt dat meteen… 
Wie geen lef heeft… die hep het hart niet…  Lev = hart.
Het ontbreekt ze dus niet zozeer aan verstand,
maar veeleer aan moed; aan levensmoed!

Vrouwe wijsheid daarentegen heeft de moed om haar hele hebben en houden te delen met anderen. Zij durft de tegenstelling aan. Wat ze heeft, beschouwt ze als: datgene wat haar geschonken is.  Wat ze heeft, wil ze niet houden; nee zij heeft het lev om te delen. ..  Ze beschouwt de mensen die niet delen, wat hun gegeven is, als onnozel!
Ze roept de mensen, die denken dat ze het verdiend hebben,
op om de weg van het inzicht te betreden.
Degenen die angstig zijn en alleen aan zichzelf denken,
die hebben geen leven, vindt ze! Ze roept hen toe: Mens durf te leven!
Nee, dat zijn geen loze woorden, zelfs de meest onnozelen begrijpen haar volkomen… want ze soreekt die woorden niet alleen… ze doet die woorden. Ze leeft ze voor!
Kijk, dat is wijsheid.

Ja, ja, ja, dat zeg je nou wel, maar is dat ook niet een beetje naïef?
Velen zouden vrouwe wijsheid raad willen geven: Niet aan beginnen mevrouw.
Nee niet doen! U mag dan “vrouwe wijsheid” heten… Uw verhaal mag dan
 in de Bijbel staan, maar vanuit onze eigen wijsheid, ontraden wij u deze
inspanning ten zeerste. Wij beginnen er niet aan!

Vrouwe wijsheid trekt zich niets aan van die halen, hebben en houden- mentaliteit.
Ze doet wat ze moet doen en hoopt…  Ze hoopt dat die anderen ooit gevoelig zullen blijken voor de kwaliteit van leven,  die zij laat zien.

Ja, hopen…hopen… hopen. Wat koop je nou voor hopen?
Feiten willen we! Resultaten!
Vaclav Havel, de filosoof die ooit president van Tsjechië was,
sprak over de weg van de  hoop… Het klonk aldus…

Weg van de hoop
Diep in ons zelf dragen we hoop:
als dat niet het geval is,
is er geen hoop.

Hoop is een kwaliteit van de ziel
en hangt niet af van wat er in de wereld gebeurt.

Hoop is niet voorspellen of vooruitzien.
Het is een gerichtheid van de geest,
een gerichtheid van het hart,
voorbij de horizon verankerd.

Hoop; in deze diepe en krachtige betekenis
is niet hetzelfde als vreugde omdat alles goed gaat
of bereidheid je in te zetten voor wat succes heeft.

Hoop is ergens voor werken, omdat het goed is,
niet alleen omdat het kans van slagen heeft.

Hoop is niet hetzelfde als optimisme
evenmin de overtuiging dat iets goed zal aflopen.

Hoop is de zekerheid dat iets zinvol is
afgezien van de afloop,
het resultaat.
                                   Einde citaat

Hoop is de zekerheid dat iets wat je doet, zinvol is;  
Het is fijn als het resultaat heeft… Maar ook als het geen resultaat oplevert,
dan nog  is het goed om het te doen!

Vrouwe wijsheid vindt het goed om gastvrij te zijn,  
ook al krijg je misschien mensen over de vloer,
die je liever niet over huis hebt, dan nog….


Ook al stroomt je land vol met bootvluchtelingen
ook al stroomt je huis vol met moedeloze lieden, dan nog…

Het is volgens vrouwe wijsheid goed om een spotter terecht te wijzen,
ook al weet je dat je vervolgens zelf bespot zult worden.
Vrouwe wijsheid hoopt …  Ze hoopt dat de spotter tot inzicht komt.
Velen zullen haar die terechtwijzing ten zeerste ontraden.

Volgens vrouwe wijsheid is het goed om voor iemand op te komen,
die wordt lastig gevallen, ook al weet je dat je als dank zelf een optater kunt krijgen.  
Vrouwe wijsheid hoopt dat de lastpak tot inzicht zal komen.
Menig brave burger zal haar met een meewarige,
enigszins hoogmoedige glimlach op het gelaat,
die behulpzaamheid ontraden.

Het is de hoop,
die ervoor zorgt dat vrouwe wijsheid zich niet laten weerhouden.
Het is de hoop die haar motiveert om goed te doen.  
De afloop doet er wel toe, maar is niet alles bepalend.

Vrouwe wijsheid nodigt ons aan haar tafel
Vrouwe wijsheiden biedt ons een leven aan van vette spijs en uitgelezen wijnen.
Ze nodigt verkrampte, bezitterige, onnozele  mensen tot een leven van inzicht,
 vol ontspannen vrijgevigheid. 

Vrouwe dwaasheid daarentegen nodigt ons tot het drinken van gestolen water,
tot het eten van geroofd brood. Vrouwe dwaasheid vindt het normaal dat hotemetoten
zichzelf verrijken, dat je T-shirts koopt voor een habbekrats, en niet wilt weten of daar kinderen aan hebben gewerkt; dat je soldaten laat werken met giftige verf en ontkent dat ze daar ziek van zijn geworden.

Vrouwe dwaasheid leidt onnozele mensen op de weg van de hopeloosheid.  
Wie op haar uitnodiging ingaat, daalt af naar de schimmen van het dodenrijk.
Zij biedt geen kwaliteitsleven op basis van inzicht, maar een hopeloos dooie boel zonder enig uitzicht.

Wijsheid en dwaasheid.
Die begrippen staan ook centraal in de gelijkenis van de wijze en de dwaze maagden.
Mattheüs is de enige evangelist die dit verhaal vertelt.  
Het volgt op “de rede over de laatste dingen.” 

Jezus leert in de tempel.
Hij heeft het in zijn laatste week over de laatste dingen.
Hij spreek over de meest essentiële dingen van het leven.
Die rede gaat over de zaken waar het uiteindelijk omgaat.
En waar gaat het uiteindelijk om?
Om Gods koninkrijk, om Eeuwig leven…
Alles draait om “Leven met de kwaliteit die we eeuwig noemen.”

Je kunt bij  “eeuwig leven” aan het hiernamaals denken,
 maar dat hoeft niet.
Je kan bij “eeuwig leven” denken aan een eindeloos lang leven,
maar het hoeft niet.
Bij eeuwig leven mag je vooral ook denken aan: kwaliteit van leven.

Dat eeuwigheidsleven wordt in deze gelijkenis verbeeld als een bruiloft.
Bruiloft. De feestzaal waar de gasten binnengaan, staat voor het koninkrijk van God.
Dat gaat niet over het leven na de dood… Dat gaat over het lieve leven zelf,
over ons bestaan hier en nu… voor leven dat kwaliteitsleven kan worden,
leven, zoals God dat bedoelt.

Het gaat over 10 maagden… Je moet met zijn tienen zijn voor een synagogendienst.
Tien mensen vormen een geloofsgemeenschap. Het – zo je kunnen zeggen – de gemeente die daar langs de kant van de weg zit te wachten op de bruidegom. 
 
Tien jonge, huwbare vrouwen wier leven nog alle kanten op kan.
Vijf van die tien lijken uit te groeien tot: vrouwe wijsheid…

We ontmoeten vijf maagden, die uitgroeien tot vrouwe wijsheid.
Wijsheid is: leven met Thora, met de woorden van God.
Wijsheid is Thora niet alleen leren, niet alleen kennen, maar ook doen!  
Wijsheid is… de weg van het inzicht niet alleen bestuderen, maar die ook  bewandelen…
Wijsheid is…  gaan op de weg van het inzicht; notie hebben van leven op de manier die God bedoelt.

Voor dat inzicht hoef je niet hoogbegaafd te zijn.
Het is geen kwestie van I.Q. of zo!
Wijsheid is meer een kwestie van levenservaring dan van opleiding;
meer een zaak van praktisch inzicht dan van kennis uit het boekje.
Een goeie vakman is een wijs mens…

Wijsheid is wat je doet, goed doen.
Ik moest denken aan liedje dat we vroeger zongen: Do what you do, do well boy!

He couldn’t move a mountain                                    Hij kon geen berg verzetten
Nor pull down a big old tree-ee                                              En geen grote oude boom neerhalen
But my daddy became a mighty big man                  Maar mijn vader werd een groot man
With a simple philosophy                                           met een eenvoudige filosofie

Do what you do do well boy                                       Doe wat je doet, doe het goed jongen
Do what you do do we-ell                                           Doe wat je doet gewoon goed
Give your love and all of your heart                            Geef je liefde en je hele hart
And do what you do do well                                       en doe wat je doet gewoon goed

Sometimes he’d kiss my mother                               Soms als hij mijn moeder kuste
And hold her tenderly-y                                             en haar teer omarmde
Then he’d look across the top of her head                 en dan gaf hij mij -over haar hoofd heen-
Then he’d wink and say to me                                               een knipoog en zei…  refrein

Well he was a man of laughter                                               Hij mocht heel graag lachen
But a tragedy came by-y                                            maar al ser iets naars gebeurde
The tears ran free and he’d say to me                                   liet hij zijn tranen de vrije loop zei:
Never be afraid to cry                                                 wees nooit bang om te huilen

Today I still remember                                                          Ik herinner me nu nog
Just like yesterday-ay                                                 als de dag van gisteren
‘Bout a mighty big man with a mighty big heart         een heel groot man met een heel groot hart
And a mighty few words to say                                              een man van machtig weinig woorden.

Do what you do, do well boy.
In die eenvoudige filosofie  zit zoveel Wijsheid.
Geef je hele hart, je hele ziel en doe wat je doet, maar doe het goed!
Hier wordt op heel eenvoudige wijze duidelijk wat het betekent te  leven naar Gods bedoeling; maar menig geleerde begrijpt dat niet, terwijl eenvoudigen van hart dat feilloos aanvoelen.
Do what you do do well, boy! En de girls hoeven zich echt niet uitgesloten te voelen.
Wie die eenvoudige leefregel  niet kennen of erkennen wil, dat is een dwaas.

De jonge vrouwen in ons verhaal wachten op de bruidegom.
Daarin zijn ze het beeld van de gemeente, die wacht op de wederkomst van Christus.
Dat was voor de oorspronkelijke lezers van Mattheüs een groot punt,
want zo’n veertig jaar na de eerste Pinksterdag, begonnen velen ongeduldig te worden.  Er sloop iets van twijfel, van ongeloof de gemeenten binnen.
Iets van het zal mijn tijd wel duren… we maken ons niet meer zo druk.
We kunnen tussendoor wel even een uiltje knappen.
Als de bruidegom komt die ons meeneemt naar de feestzaal van het leven,
dan zien wel weer.

Ik weet niet hoe het u vergaat, maar er zijn momenten dat ik die mentaliteit ook bij mezelf herken en zeker ook in de kerk anno 2014. Het lijkt wel of ook bij ons het licht langzaam uitgaat. Zijn we nog op ons qui-vive?
Mooi woord in dit verband: Op je qui vive zijn.
Qui-vive = Hij/zij die leeft!
Wakker zijn, waakzaam blijven,
delen in de vreugde van de bruiloft.

Wie echt leeft, mag in de wereld licht verspreiden;
Wie echt leeft mag stralen als een licht in de nacht.
Echt leven is: als een licht schijnen voor de mensen…
Gij in uw klein hoekje en ik in ’t mijn.

Bij dat licht worden Gods liefdedaden zichtbaar.
Licht laten schijnen in de duisternis van mensen,
doe je door hoop uit te stralen…
Je doet wat je doet, en dat doe je goed!
Je doet het met je hele hart, Je hebt het lev om te hopen!
met je hele ziel en zaligheid zet je je in, want jij hoopt …
met je hele verstand, want jij bent niet onnozel,
jij weet dat het zinvol is, wat je doet!

Je licht ontsteken wil zeggen:
Je doet dingen omdat ze zinvol zijn, los van het resultaat.
Je licht laten schijnen betekent: dingen doen,
niet voor jezelf maar voor de ander…
Je doet ze tot meerdere eer en glorie van God.
Dat is wijsheid!

Als je zo leeft, heeft je leven kwaliteit.
Wie zo leeft, die doet ertoe;
Een kerk die zo in de wereld staat, maakt het verschil.
Wie anderen kwaliteit van leven te biedt… leeft niet tevergeefs.

Laat je die dingen na: ben je een dwaas. Je komt te laat. Je staat voor een gesloten deur.  
Wie alleen leeft voor zichzelf. Wie niet uit is op kwaliteit van leven voor anderen, die is zo dom te denken dat jij gelukkig kunt zijn, terwijl er armen verzuipen in de Middellandse Zee. Een samenleving die dat laat gebeuren, bestaat tevergeefs, heeft geen enkele betekenis. 

Zijn onnozele mensen slachtoffer?  Krijgen zulke mensen straf? Welnee, helemaal niet.
Wie puur en alleen voor zichzelf leeft,  komt ook alleen zichzelf tegen.
De lamp van het goede leven brandt niet op egoïsme;
Die lamp doet het niet als je alleen maar goed doet,
als je zeker weet dat je er iets voor terugkrijgt.
Die lamp brand op de olie van de hoop .

Wie niet in staat is licht te verspreiden, wandelt in het duister, verdwaalt en  komt voor een gesloten deur. Wijsheid is dus ook inzicht in de logica van de gebeurtenissen.
Wijsheid is ook: oogkleppen afdoen… je oliepeil in de gaten houden.

Waar een samenleving niet kiest voor: Do what you do do well, boy!
daar maken we er een puinhoop van met zijn allen.
Daar kunnen we in Europa over meepraten.

Waar men kiest voor de Mammon, de geldgod van de graaiers,
 dan is het gauw gedaan met de kwaliteit van leven,
die we eeuwig noemen.

Toon Hermans nog bezong ooit Nederland als een land om lief te hebben,
maar het verwordt voor een kleine miljoen landgenoten
tot een onherbergzaam oord, als we minder… minder… minder… gaan lopen roepen!

Waar de aarde niet wordt gezien als Gods schepping voor alle mensen….
waar nationalisten stukken claimen voor uitsluitend eigen volk…
daar ontstaat een voor iedereen onleefbare wildernis.
De bijbel noemt dat dwaasheid!
De geschiedenis wijst op Auswitsch

Als we dit soort verhalen horen, denken we als gauw: En ik?
Ben ik wijs of ben ik een dwaas? We mogen hopen… hopen dat er al die dwaze momenten, ook flitsen van wijsheid zichtbaar wordt.
Je bent natuurlijk nooit helemaal wijs… wie dat van zegt van zichzelf, lijkt me vooral: eigenwijs.  
Je bent natuurlijk ook nooit helemaal dwaas…
Wie dat van zichzelf denkt, blaast zijn olielampje al op voorhand uit.

We mogen de Heer onze God bidden om wijsheid,  
die onze eigenwijsheid uitbant
en ons hart opent voor Hem,
voor de woorden die ons de kwaliteit van leven aanreiken
die we Eeuwig noemen…

Leven van grote kwaliteit… hier en nu tot ….
in de eeuwen der eeuwen
Dat het zo mag zijn  – AMEN