Datum

2020-01-12

Plaats

Kwadijk

Lezing  1

Jesaja 42:1-7

Lezing  2

Mattheüs 3:13-17

Bijzonderheden

De doop van de Heer

Thema

Om alle gerechtigheid te vervullen…


Lieve mensen van God
Wie het oecumenisch leesrooster volgt,
word in januari elk jaar weer met dezelfde verhalen geconfronteerd:
Het begint op de eerste zondag na Nieuwjaar
met het bezoek van de magiërs,

dan de doop van de Heer
en volgende week is er bruiloft in Kana.
U bent van harte uitgenodigd!

We lazen uit het zogenoemde Oude Testament Jesaja 42.
De profeet Jesaja sprak en schreef ze op
ongeveer 600 jaar voor het begin van de bij ons gebruikelijke jaartelling.

Jesaja stelt ons iemand voor…
Ik moest denken aan de balkonscène op 30 april 2013.
Prinses Beatrix die zegt:
Ik stel u heden voor… uw nieuwe koning.  

Hier presenteert de profeet een mens voor een bepaalde functie.
Daar hoort een taakstelling bij.
De roepstem proclameert:
“Hier is mijn dienaar, hem zal ik steunen,
hij is mijn uitverkorene,
in hem vind ik vreugde,
ik heb hem met mijn geest vervuld.
Hij zal alle volken het recht doen kennen.”

De geroepene verstaat zijn roeping, maakt zich die eigen …
Hij gaat er voor! In alle bescheidenheid:
Hij schreeuwt niet, hij verheft zijn stem niet,
hij roept niet luidkeels in het openbaar,
zoals machthebbers dat doen.   
Deze koning is meer van het pastorale type.
Een zorgzaam mens…
Als jij geknakt door het leven gaat,
zal hij ervoor zorgen, dat je niet breekt.
Hij zal je weer op je voeten zetten…
Je redden van de ondergang.

Als het vlammetje van ons geloof
alleen nog maar een beetje nagloeit…
Hij zal het niet doven, maar aanblazen,
zodat het weer licht en warmte geeft.

Het geknakte riet breekt hij niet af,
de kwijnende vlam zal hij niet doven.
Het recht zal hij zuiver doen kennen.
Ongebroken en vol vuur
zal hij het recht op aarde vestigen;
de eilanden zien naar zijn onderricht uit.


Wat gebeurt hier?
Treedt er een nieuwe koning aan?
Wordt hier een hogepriester gewijd?
Een nieuwe paus voorgesteld? Een predikant bevestigd?
Wordt hier een gemeente op het spoor gezet?
Houdt het maar even op het laatste…
dan kunnen wij er ook iets mee.
Ik kom daar op terug.

De profeet stelt zijn volk iemand voor  
die op aarde gerechtigheid zal vervullen.  
Die woorden zijn vaak uitgelegd als een voorspelling.
Jesaja kijkt in zijn glazen bol,
kijkt maar liefst 600 jaar vooruit
en ziet dan… iemand die gerechtigheid zal vervullen.

Nee, natuurlijk niet.
Dat zou ongeveer hetzelfde…. zijn als:

Een profeet uit 1420 voorspelt dat Donald Trump
in 2020 herkozen wordt als president van de VS.
Het verschil is dat Jesaja geen onheil profeteert.

Jesaja tot de gelovigen.
Ik zal je bij de hand nemen en je behoeden,
ik neem je in dienst voor mijn verbond met de mensen
en maak je tot een licht voor alle volken
om blinden de ogen te openen,
om gevangenen te bevrijden uit de kerker,
wie in het duister zitten uit de gevangenis.

Ik neem je in dienst voor mijn verbond met de mensen
en maak je tot een licht voor alle volken


God roept tot op vandaag gelovigen op om schouder aan schouder
te staan en samen vol vuur het recht op aarde te vestigen.
Wat recht is? Wat gerechtigheid inhoudt?
Lees de Thora en laat je inspireren…
Lees het evangelie en laat je op weg zetten…

We kunnen elkaar “heil en zegen” toewensen tot we een ons wegen,
maar als we het bij woorden laten en niet consequent proberen
een licht te zijn voor alle volkeren, verzaken we onze opdracht.
Dan zal het recht op aarde niet worden gevestigd.

Wij laten ons niet zo gemakkelijk bij de hand nemen,
in het vertrouwen dat de Heer ons zal behoeden.
Wij laten ons echt niet zo gemakkelijk in dienst
nemen voor zijn verbond met alle mensen.

Wij hebben de neiging ons eigenbelang te beschermen,
desnoods ten koste van anderen.  

Jezus heeft nogal wat kritiek op de leiders van de geloofsgemeenschap
en die kritiek steekt hij niet onder stoelen of banken.
Hij dreigt echter niet met een boycot van kerkbalans.
Hij chanteert ze ook niet met een overstap naar een andere kerk…
Nee, hij gaat met de gemeenschap mee… kopje onder.

Het jodendom kent de doop als ritueel voor niet-joden,
die na een lang leerproces willen toetreden tot die geloofsgemeenschap.
In dat leerproces maak je je los van al je vroegere overtuigingen,
los van de knellende banden, waarin je was vastgelopen.
Die toetreding betekent bevrijding…
In het ritueel van de doop trek je met het joodse volk mee
weg uit Egypte, door de Schelfzee de woestijn in van levenslang leren
en uiteindelijk door het water van de Jordaan intocht in veelbelovend land.

Je laat je oude, slaafse leefwijze achter zich.
Je laat de heidense zekerheden van Egypte achter je
en waagt je aan een woestijnreis op basis van
niet meer dan een belofte. Zo is leven bedoeld! 
Leven op basis van vertrouwen…
Vertrouwen op verhalen.

Het heidendom heeft maar een doel:
de status quo te bestendigen…
Het heidendom leeft bij uitspraken als:
“Het is altijd zo geweest, en het moet ook altijd zo blijven.”
“Je weet wat je hebt, en moet maar afwachten wat je krijgt.”

Die manier van denken, speelt machthebbers in de kaart,  
in de politiek; maar ook in je persoonlijk leven.
Als alles altijd maar moet blijven zoals het is…  
dan blijven de zieken ziek,
de verslaafden verslaafd;
de daklozen dakloos;
 de armen arm,
de mensen die honger lijden, blijven hongerig.  
Anders gezegd: Het onrecht viert hoogtij.

Leven met de verhalen over de God van Israël
is een waagstuk, een spannend avontuur,
Je laat het leven niet over je heen komen,
maar bent steeds op weg naar een stip aan de horizon.

Johannes de Doper wijst op misstanden.
Hij geeft aan waar mensen hun doel voorbijschieten.
Hij waarschuwt als de koers niet meer leidt naar die stip aan de horizon.

Het woord voor “zonde” komt uit de wereld van het boogschieten.
Zonde is: Je doel missen.
“Van dat recht en die vrede, komt niet veel terecht!”
verkondigt Johannes. We missen ons doel!
Hij roept de mensen op om terug te keren
naar de normen en waarden van Thora;
Hij roept de mensen op Thora
weer als richtsnoer te kiezen.

Laat die kortzichtigheid achter je … 
Spoel je egoïsme van je af …
Reinig je van je heidendom  – 
Laat je dopen!  

Jezus had dit ritueel aan zich voorbij laten gaan.  
HIJ is niet gekomen om te laten zien
dat Hij beter is dan anderen…
Hij zet zichzelf niet op een voetstuk
Hij hoeft ook niet geëerd te worden
Hij gaat zijn weg in alle bescheidenheid:
Hij schreeuwt niet,
hij verheft zijn stem niet,
hij roept niet luidkeels in het openbaar
zoals machthebbers dat doen.   

Hij is meer van het pastorale type.
Een goede herder, een zorgzaam mens…
Als je geknakt door het leven gaat,
zal hij ervoor zorgen, dat je niet breekt.
Als je – als lammetje – verdwaalt in de wildernis
gaat ook hij die wildernis in …om jou te zoeken.
Als je kopje onder gaat,
overspoeld raakt door twijfel en angst,
dan zal hij je redden van de ondergang.
Als je dreigt te bezwijken onder de last van je missers,
zet hij je op je voeten… zodat je verder kunt.

Hoe ik dat weet?
Dat vertelt Mattheüs in het derde hoofdstuk van zijn boek.
Daar schrijft de evangelist dat er duif neerdaalt
op de man die zojuist, uit solidariteit met de mensheid,
kopje onder is gegaan.
Die zorgzaamheid is de mentaliteit, die God bedoelt.
De mens die zo in de wereld staat, handelt in Gods Geest.
De mens die zo intens Thora doet, wordt genoemd:
Het vleesgeworden woord van God…  
Over de mens zegt de hemel:
‘Dit is mijn geliefde Zoon, in hem vind ik vreugde.’
 


Keer je om – klinkt het in het verhaal van Mattheus.
Een leven vol missers achter je te laten…
en schoongewassen opnieuw beginnen…  
Terugkeren naar de normen en waarden van Thora:
gastvrijheid, vergevingsgezindheid, tolerantie, eerlijkheid,
barmhartigheid, vrij zijn van geldzucht, stress en egoisme.   
Mattheüs – zelf ooit tollenaar – weet waar hij het over heeft.
Hij heeft enig recht van spreken.

Hij zal alle volken het recht doen kennen.
Mattheüs vindt en gelooft en schrijft – o.a. met dit soort citaten –
dat alle messiaanse beloften concreet worden in deze mens:
Jezus van Nazareth.
Een man met een missie!
Gods naam uitroepen en zichtbaar maken: Ik zal er zijn voor jou   
Hij gaat er voor! Niet een beetje, niet zo goed en zo kwaad als het gaat,
maar helemaal… tot het bittere einde aan het kruis.
Wat je ook overkomt… Je stat niet alleen.
Hij heeft het allemaal meegemaakt.

Het leven met ons gedeeld
tot het bittere eind.


Dat eind blijkt uiteindelijk niet bitter …
Het blijkt zelfs niet het eind te zijn,
want zijn manier van leven heeft zoveel kwaliteit,
dat die niet alleen door het water, maar zelfs door de dood heengaat
– zo vertelt het evangelieverhaal

Zijn manier van leven… is ons ten voorbeeld gegeven.
Zulk leven, kan niet stuk… Zulk leven heet: eeuwig leven.
Dat kan misschien knakken, maar het zal niet breken…
Dat kan wel eens even op een laag pitje staan,
maar het zal niet doven.

Geve de Heer, dat wij als zijn gemeente, waar ook ter wereld…

Niet ons eigen gelijk van de daken schreeuwen – of rond twitteren –
maar onze vingers zacht laten glijden langs de nerven van het gekrookte riet,
opdat alles wat in mensen geknakt is… mag worden geheeld en opgericht. 

Geve de Heer, dat wij als zijn gemeente, waar ook ter wereld…
met onze handen de kwijnende vlam beschutten,
opdat het vuur mag oplaaien in ons hart
tot een prachtige vlam van liefde.

Opdat wij bijdragen aan
het vervullen van Gods
gerechtigheid.

AMEN