Gemeente: Andijk-Wervershoof

Locatie : Kerk te Andijk
Lezingen: Jesaja 62: 1-5
Johannes 2: 1-11
Thema: Op de derde geschiedde een bruiloft te Kana

Lieve mensen van God.

Ik moest bij de voorbereiding denken aan mijn eerste school.
De ‘School met den Bijbel” aan de Tweede Tol,
een tweemansschool in een gehucht
op het eiland van Dordrecht.
Dierbare herinneringen.
Verhalen vertellen!
Heerlijk.

Ik vertelde vol vuur dat een bruiloft in de tijd van Jezus niet één,
maar wel zeven dagen duurde. Ja, een hele week feest.
Maar op de derde dag was de wijn helemaal op.
Nou… Het is maar goed dat de Here Jezus ook
gekomen is, want anders zou dit paar hun
leven lang zijn nagewezen als “dat stel
dat niet genoeg wijn had besteld.
Maar – ik citeer Robert Long –
Jezus redt!

Ik vrees dat ook mijn toenmalige leerlingen zijn opgegroeid met het idee dat Jezus daar in Kana H2O als bij toverslag veranderde in 360 liter gistend druivensap van uitstekende kwaliteit… Appellation controlé!

Was er toen niemand die vroeg: Wat beb ik daaraan?
Wat koop ik ervoor als iemand 2000 jaar geleden spa blauw
verandert in rode wijn. Toen niemand… en nu?
Nu wordt je publiekelijk uitgelachen als je met zo’n verhaal op de proppen komt.
Je kunt die lachers dan wel vertellen over de symboliek in dit verhaal.
Maar dan roepen de influencers van deze wereld: “Ja, zo kan ik het ook!”
Dat is trouwens leugen, want ze kunnen het niet, maar ten opzichte van bijbel en religie viert arrogantie hoogtij.
Intussen heb ik het een en ander bijgeleerd.
Ik heb geleerd om de teksten nauwkeurig te lezen.
en te letten op de associaties met verhalen uit het Eerste Testament.

De evangelist Johannes schrijft zinnen, die bol staan van de symboliek.
Voor die nauwkeurige lezing gebruik ik dan de Naardense Bijbel.
Een prachtige vertaling, die ongeveer tegelijk met de NBV
in 2004 is uitgekomen. De Naardense Bijbel blijft
veel dichter bij de Griekse grondtekst…
Het Nederlands wordt daar niet mooier van,
maar er gaat wel veel minder inhoud verloren.

De eerste zin:
Op de derde dag geschiedt er
een bruiloft
te Kana in Galilea.


In dat ene korte zinnetje, zitten al drie begrippen, waarover je makkelijk drie aparte preken zou kunnen maken.

Om te beginnen is er die derde dag
De derde dag, dat is een geladen begrip in de joodse vertelcultuur.
Op de derde dag weerhoudt een engel Abraham, als hij Isaäk wil offeren.
Op derde dag ontvangt Mozes de TIEN WOORDEN.
Op de derde dag hoort David, dat hij koning Saul kan opvolgen.
Op de derde dag gaat Esther naar de koning om haar volk te redden.

In allerlei heftige situaties, komt er op de derde dag –
een wending in het verhaal… Een wending ten goede.
Als Jezus de diepste crisis van alle crises doormaakt is er
op de derde dag, die wending ten goede: De opstanding.

Het lijkt een simpele tijdsaanduiding, maar je voelt dat er sprake is van crisis
en dat er zich een wending ten goede voltrekt.
Johannes kijkt niet op de kalender,
maar vertelt… een verhaal.

Het tweede woord is “geschiedde”
Er geschiedt een bruiloft.
Professor Beek placht zijn theologiestudenten
met zijn nasale stemgeluid toe te roepen:
“Als u in het Tweede Testament het woord geschieden leest,
dienen alle alarmbellen in uw hoofd te gaan rinkelen!”
Het woord “geschiedde” legt verbanden met de oude verhalen,
met Thora en/of de profeten. Johannes, de evangelist, geeft met dit woord dan ook meteen aan, dat zijn verhaal verband houdt… met…wat wij Oude Testament noemen. Blijft de vraag: Waar zit dat verband dan met Thora of profetie?

Dat zit in het derde woord: de bruiloft.
Bij Jesaja lazen we over een bruiloft als beeld
van het verbond tussen God en de mensheid.
De verbondenheid van hemel en aarde loopt via Gods verbond met Israël.
Dank zij de joodse traditie, hebben ook wij kennis kennis mogen maken
met die Ene, werkelijk unieke God.

Er geschiedt bruiloft in Kana. Het verbond is in het geding… Zo, dat over de eerste zin!

Nu de tweede:
Jezus’ moeder is daarbij. Punt. Daar komen we op terug

De derde zin:
Ter bruiloft genodigd is
ook Jezus
met zijn leerlingen.


De bruiloft staat vooraan, want daar gaat het om.
We hebben het niet over een feestje, t.g.v. een boterbriefje.
Nee, er geschiedt bruiloft te Kana.
Daar, in dat onooglijke dorpje, in het godvergeten Galilea…
wordt verband gelegd met het verbond.
Jesaja vertelt over dat verbond.
Hij
ziet de ballingen terugkeren uit Babel
en richt zich (600 v Chr.) tot de stad Jeruzalem…
en zegt tegen de stad van de vrede:

Men noemt je niet langer: Verlatene
en je land niet langer: Troosteloos oord.

Je zult heten “Mijn verlangen”
en je land “Mijn bruid.”
Want de
HEER verlangt naar jou
en je land wordt
ten huwelijk genomen.
Zoals een jongeman een meisje tot vrouw neemt,
zo zullen jouw zonen jou ten huwelijk nemen,
en zoals de bruidegom zich verheugt over zijn bruid,
zo zal je God zich over jou verheugen.

Zoals huwelijkspartners elkaar trouw beloven in goede en kwade dagen,
in dagen van gezondheid en van ziekte, van vreugde en verdriet…
zo belooft God zijn naam waar te maken voor de mensen:
Ik zal er zijn voor jou,
Ik ben er in goede en kwade dagen, i
In dagen van gezondheid en van ziekte,
van vreugde en verdriet…

Moeder Maria is er ook en spreekt Jezus aan:
“Ze hebben geen wijn!”
Wijn is de feestdrank bij uitstek.
Geestrijk vocht dat, gedronken wordt om het verbond te vieren.
Wijn staat voor het goede leven… voor leven met kwaliteit!
Ik kijk op het etiket: Vin du convenant… Wijn van het verbond
Appellation Thora contrôlé –
qualité supérieure – top kwaliteit
mis en bouteille par le créateur.
In het vat gegoten door de schepper

Voor joodse mensen is die kwaliteit van het bestaan
onlosmakelijk verbonden met de voorschriften van Thora.
En precies op dat punt gaat er in Kana iets mis…
De zes stenen watervaten, die vol water horen te staan, zijn leeg.
De liefde van bruid en bruidegom,
wordt kennelijk niet in verband gebracht met Gods liefde;
Voor hun verbintenis is Het Verbond kennelijk niet van belang.
Waar het verbond tussen God en de mensheid, niet model staat
voor de manier waarop mensen zich met elkaar verbinden,
daar verwatert het leven, wordt het vormloos.
Relaties komen droog te staan.

Als God buitenspel wordt gezet, valt de droom van de Heer in duigen…
dan is het bestaan woest en ledig. De kwaliteit van het leven, nihil.
Maria kent de symboliek: Ze hebben geen wijn!

Jezus antwoordt: “Betekent dat iets tussen u en mij, vrouwe?
Mijn uur is nog niet gekomen.”
Betekent dat iets tussen u en mij, vrouwe?
`Vrouwe´… Er spreekt respect uit, maar ook afstand.
Hier spreekt een volwassen zoon die zijn eigen weg.
Eigen keuzes maakt en zegt: Het is mijn tijd nog niet.

Johannes suggereert, dat Maria wonderen verwacht
bij Jezus’ eerste openbare optreden.
Maar stel je eens voor dat Jezus ten aanschouwe van al die gasten
een paar fusten wijn op tafel had getoverd.
Ik zie de koppen in Dagblad voor Galilea als staan:
Mirakelse rabbi redt bruiloft!
Water – wijn – wonderrabbijn!
En in de carnavalskrant: Kei kachel in Kana – Jezus, wat een feest!

Maar Jezus is geen wonderrabbi.
Niet de “zoon van de illusie” zoals Victor Mids van Mindf*ck
Jezus is “Bar Mitswa”; Zoon van de Wet.
Jezus is de mensgeworden Thora.
Het vleesgeworden woord

Hij verpersoonlijkt het verbond tussen God en mensen.
Op de derde dag geschiedt er bruiloft te Kana.

De God van het verbond openbaart zich als mens.
Hij wil niet op een voetstuk staan… Zijn missie is:
Mens zijn, zoals bedoeld.
Het uur van zijn openbaring kan pas komen,
als hij alle aspecten van het menselijk bestaan heeft doorleefd.

Niet alleen dit feestelijk hoogtepunt,
maar ook de allerdiepste dieptepunten:
de nachtelijke veroordeling, de uitlevering aan de heidenen,
het verraad van zijn vrienden, de kruisiging,
het gevoel van godverlatenheid in het uur van zijn dood.

In de dagen rond Pasen, zien we de mens zoals God bedoelt.
De mens die, na alle onze zwakheden aan den lijve te hebben ervaren,
op de derde dag laat zien wat we werkelijk zijn: opstandige mensen.

Hij laat zien, dat de door God bedoelde mens,
het leven in al zijn aspecten aankan,
tot en met het aspect dat we “de dood” noemen.
Je kunt het leven aan – Het Duits noemt dat: Das leben bestehen.
Een dominees dochter zei terecht: Wir schaffen das!
Een verstandige Amerikaan: Yes we can!

Wat kunnen we? Wat krijgen wij voor elkaar?
De mens kan alle doden sterven,
die het leven met zich meebrengt…
Maar diezelfde mens kan op de derde dag verrijzen
uit elke dooie boel,die je maat van het leven hebt gemaakt;

Omkeren.
Een U-bocht maken op een door en door doodlopende weg.
Terugkeren tot wie te eigenlijk bent… Ook jouw leven is geschapen
voor de kwaliteit, die we eeuwig noemen.

Hij heeft het ons voorgedaan!
Hij heeft het leven geleefd, met alles wat er bij kan horen,
en is nooit cynisch geworden, maar altijd blijven vertrouwen op een goede toekomst.

We mogen net als de bedienden in het verhaal Maria’s advies opvolgen:
Wat hij u ook zegt: Doe het! Doe het, desnoods tegen beter weten in!
Doe wat moet gedaan: Lever je bijdrage aan een wereld van recht en vrede

Lieve mensen, in onze samenleving worden God en zijn Woord belachelijk gemaakt. Daar hebben we misschien zelf wel aan bijgedragen met
onze verhalen op de School met den Bijbel.
Maar waarom het kind met het badwater weggooien?
Alle normbesef gaat verloren, zo lijkt het.
Je krijgt soms het idee dat we aan de heidenen zijn overgeleverd.

De Westerse samenleving heeft wel iets Kana.
De traditie staat droog.
Ze functioneert niet meer…
God speelt geen rol meer.
Kana met zijn lege vaten….
Hoe leeg, hoe hol zijn onze vaten?
Als ik Trump “God bless America” hoor roepen,
dan klinkt dat meer als een bevel, dan als een bede.
Holle vaten klinken hard!
En wij hebben hier ook een paar… van die manipulerende cultuurchristenen.
Partijen met een C of een G in hun naam schurken zich er geriefelijk tegenaan.

Zou het niet een zegen zijn,
als de holle vaten weer werden gevuld?
Als de kinderen weer verhalen zouden horen.
en volwassenen weer zouden leren verwoorden wat ze geloven?

Jezus laat de vaten vullen. Met water.
Hij laat Kana een U-bocht maken, met Thora als Tom Tom.
Terugkeren tot je traditie…
Nieuwe inhoud geven aan geloof, want je hoeft je verstand
niet op nul te zetten om te geloven dat water in wijn verandert.
We moesten – in navolging van Jezus – die lege vaten maar weer eens vol scheppen met levend water en het ons weer laten smaken als wijn.
Wie weet, is ook voor ons de beste wijn tot het laatst bewaard.

Niemand wist waar die wijn vandaan kwam.
Kortom; Geen hoeraatje voor Jezus, geen wine-wonder-award,
geen mirakel-medaille… Dit is een eerste teken van het rijk dat komt…
Daar mag je persoonlijk en als gemeente aan meebouwen,
door je dienend op te stellen., want dienaren weten het: Als je het water van de traditie inbrengt in de feestzaal van het leven, zal het smaken als de beste wijn.

De ceremoniemeester proeft en vindt de gastheer maar een vreemde vogel…
Die vreemde vogel zal een duif zijn, vermoed ik… Een duif, ooit zwevend op de wind … boven de wateren van tohoe wa bohoe … de aarde woest en ledig.
De duif, symbool van de Geest die leven brengt, echt leven.
Gods adem, die ons in beweging zet op weg naar Gods koninkrijk,
dat komt. Daar bemoedigen mensen elkaar met: Ik zal er zijn voor jou!
Daar is God alles in allen…
Waar humaniteit wordt beoefend, komt het rijk in zicht.
Het breek aan, telkens als ergens menselijkheid zegeviert.
Waar de U-bocht wordt gemaakt, veranderen waterdagen in wijndagen.
Dat het – in ons persoonlijk en ons maatschappelijk leven – zo mag zijn, AMEN.