Datum

2020-02-02

Plaats

Benningbroek

Lezing 1

Sefanja 2:3 en 3:9-13

Lezing 2

Mattheus 5: 1-12

Bijzonderheden

Zaligsprekingen

Thema

een beetje ongelukkig zijn.”


 


 

Lieve mensen van God.

Boven Sefanja 3 staat: Profetie over Jeruzalem.
In de verzen 1-8 is dat een en al onheilsprofetie.
God is teleurgesteld, boos op een opstandige,
bezoedelde, gewelddadige stad, die niet luisteren wil.
Jeruzalem is niet gericht is op de Eeuwige;
er lopen leiders rond die brullen als leeuwen;
rechters als wolven, de inwoners hun prooi.
Gewetenloze bedriegers doen zich voor als profeten
en priesters doen Thora geweld aan, ontwijden alles wat heilig is.
Heel het boek Sefanja staat er vol mee…
tot aan hoofdstuk 3 vers 9, waar onze lezing begon.

Ik wilde het Bernice niet aandoen,
maar eigenlijk hadden we heel hoofdstuk 3 moeten lezen.
Prachtig is het, hoe Sedna Gods emoties beschrijft.
Teleurgesteld en intens verdrietig als het verkeerd gaat…
maar vol vreugde en vrolijkheid ook als het goed gaat.

En op het kantelpunt staat onze tekst:
“Ik zal het doen, zegt God”. “Ik zal verandering brengen.
Dan zal er vreugde zijn, niet alleen in de hemel maar ook op aarde.

De Sefanjalezing vormt een prachtig decor voor de evangelielezing.

Het oude testament wordt nogal eens afgedaan als verouderd…
niet meer van toepassing… De joodse bijbel zou achterhaald zijn
door het christelijk evangelie. Het verbond geldt niet meer,
kun je bij menig christelijk theoloog horen en lezen.
Wat een hoogmoed spreekt er uit die opvatting.


Nee, Tenach, ons Eerste Testament is het decor voor het nieuwe.
Het decor zorgt ervoor dat je –wat er op het toneel gebeurt – kunt plaatsen.
“Op hoop van zegen”van Heijermans speelt zich af in een vissersdorp,
Dat zie je aan het decor, aan de kleding, aan de hele mis en scene…

Jezus spreekt zijn Bergrede uit met Tenach als decor…
In Jezus’ achterhoofd zitten wet en profeten

Hij spreekt vanuit zijn joodse achtergrond.
Sefanja’s woorden vormen een decorstuk
waar we vandaag een spotje op richten.

Op die achtergrond klinkt het aloude liedje van verlangen.
Het lied van Gods verlangen naar een leefbare wereld,
Gods verlangen naar een samenleving waar zorg
voor de kwetsbaren de hoogste prioriteit heeft.
Zorg dus voor kinderen – goed onderwijs
Zorg voor zieken en bejaarden.

 

Gods verlangen naar leiders,
die zo’n samenleving nastreven
naar rechters die corrigerend optreden
als leiders miskleunen en alles terugbrengen tot geld.
Aan een zieke ku je geld verdienen en als dat niet lukt, sluit je het ziekenhuis.
Een bejaarde is een kostenpost.
Dat wordt – tussen neus en lippen – zo vaak gezegd,
dat die bejaarde zelf gaat geloven, dat hij niet meer bijdraagt
aan de samenleving en er dus maar beter niet kan zijn.


Als Sefanja Gods liedje van verlangen zingt
en zijn tijdgenoten duidelijk maakt dat daar niets van terecht komt,
is het alsof je de krant te lezen. We kunne ons gemakkelijk inleven in zijn wereld.
Sterker nog… het lijkt wel of hij de wereld beschrijft waar wij in leven…
Sefanja heeft het over…
Over machtsmisbruik – Trump in Oekraïne? Ambtenaren bij de toeslagenaffaire?
Over onrecht – Netanjahu t.o.v. de Palestijnen? De Saudi’s t.o.v. vrouwen?
Sefanja he
eft het over geweld – Steekpartijen – belaagde hulpverleners.
Hebt u de beelden gezien van Syrische steden,die in puin liggen;
van ziekenhuizen die gebombardeerd
zijn, omdat de dokters vertellen hoeveel slachtoffers Assad en Poetin gemaakt hebben en nog maken in Idlib.
Sefanja heeft het over onderdrukking, zoals China doet met de Oeigoeren?
Sefanja fulmineert tegen leugens – Baudet over het klimaat? Wilders over Moslims?
Sefanja ontmaskert de ontheiliging – Misbruik van Bijbelteksten tegen homo’s
Misbruik van kinderen in allerlei kerken en niet alleen de katholieke.
We leven in een wereld waar arrogantie en geweld meer lijken te op te leveren dan een leven dat gericht is op God… Meer dan leven naar het lied van Gods verlangen.
Zo was dat in de tijd van Sefanja, in de dagen van Jezus, op het moment dat Matteüs zijn evangelie schreef en ook nu. Het is kennelijk van alle plaatsen en alle tijden.


Tegen die achtergrond begint Jezus zijn Bergrede.
Gelukkig zijn…
de nederigen, de treurenden, de
zachtmoedigen,
Gelukkig zijn…
de mensen die hongeren en dorsten naar gerechtigheid,
de barmhartigen,
de zuiveren van hart,
de vredestichters,
en degenen die om de gerechtigheid vervolgd worden…
Voor hen is
het koninkrijk van de hemel.
 

Zo’n woord als koninkrijk wordt vaak geassocieerd met macht.
Getuigen komen – twee aan twee – aan je deur vertellen
dat God er een eind aan gaat maken.
ZIJN koninkrijk breekt aan met hel en verdoemenis voor de geweldenaars,
de leugenaars en de onderdrukkers, een paradijselijke wereld voor de getuigen… Zorg dat je erbij komt… en waag het niet om er vandaan te gaan.
Het begrip vrijheid heeft bij het genootschap
een wel heel merkwaardige invulling.

Van dat soort machts-ideeën moet je je eerst bewust worden,
voordat je ze om kunt keren. Je moet ze als het ware ontmaskeren,
zodat duidelijk kan worden dat het allemaal niets – maar dan ook niets
te maken heeft, met wat Jezus voor ogen staat als hij spreekt over zijn koninkrijk.

 

Jezus spreekt over een koninkrijk waar getroost wordt,
waar de barmhartigen barmhartigheid ontmoeten,
waar vredestichter kinderen van God heten,
een koninkrijk dat gastvrij mensen opneemt,
die vervolgd worden.

 

Gelukkig zijn de nederigen van hart, de treurenden, de zachtmoedigen.
Gelukkig de mensen die hongeren en dorsten naar gerechtigheid

Gelukkig de barmhartigen en de zuiveren van hart
Gelukkig de vredestichters en zij die vervolgd worden,
omdat ze Mij en datgene waar ik voor sta… zijn toegedaan.

Want weet je… overal waar die zachte krachten de overhand krijgen
overal waar barmhartigheid betoont wordt, recht wordt nagestreefd
waar mensen nederig van hart zijn, treurenden troosten,
daar is God aanwezig, daar is God de Levende,
daar regeert de Eeuwige
daar buigt het leven zich naar de Heer.
Daar verkeert de woede over wat mensen wordt aangedaan in… zegen.
Daar wordt de verontwaardiging over onrecht, omgezet in strijdbaarheid

God is te vinden waar mensen verlangen naar troost, recht en barmhartigheid.
God staat naast hen en deelt hun verlangen. God blijft maar hopen op mensen,
die zijn verlangen vervullen. Hij blijft maar komen, blijft het proberen…
geeft het nooit op.

 

Bent u op zoek naar geluk? Wie niet, zegt u misschien.
U hebt gelijk: Wie niet? In onze geïndividualiseerde
samenleving is ieder voor zich op zoek naar geluk.
Veel mensen claimen dat persoonlijk geluk te
hebben gevonden en showen het op
Facebook met foto’s en smileys.
We leven in een beeldcultuur.
Woorden? Bijna overbodig.

 

Om te showen is zo’n beeldschermpje op je smartphone toereikend.

Enkele minuten nadat je er iets leuks op hebt gezet stromen
de likes van je talloze “Facebook-vrienden” binnen.

Die tikken op een duimpje en..klaar is Kees.
Zoveel likes… Je kunt je geluk niet op!

 

Er zijn ook lastige dingen: Verlies, verdriet, angst…
Lastige dingen show je niet… maar als iemand dat bij hoge
uitzondering toch doet? Reageer je dan met een duimpje?
Dat kan eigenlijk niet, toch?

 

Lastige dingen worden niet gemakkelijk bekend gemaakt.
Als je gewaar wordt dat iemand in de problemen zit,
moet je ernaar toe… Alleen in haar nabijheid kun je delen in zijn verdriet;
in haar verlies. Dan kan er ook een arm om een schouder, een hand op je arm – alleen dan durf je aarzelend iets te zeggen… en misschien ook niet, maar ook stil samenzijn kan heel heilzaam wezen.
Dirk de Wachter is een Vlaamse psychiater, die zinnige dingen zegt over het individualisme dat onze tijd zo kenmerkt. Hij noemt het onze “ikkigheid.”
Hij heeft zo zijn bedenkingen bij ons niet aflatende streven naar geluk.


Heel veel mensen streven op hun eentje naar geluk.
Dr. de Wachter houdt in een z.g. brainwashtalk – een videofilmpje op YouTube –
een vrolijk pleidooi voor “een beetje ongelukkig zijn.”
Zoek het maar op, aanbevolen!

Zonder de aanwezigheid van de ander kun je leuke dingen nog wel showen.

Showen kun heel goed alleen. Facebook is een grote one-men-show.
Maar ongeluk, narigheid die je overkomt, moet je delen…
Vraag het maar aan mensen die rouwen…
Ze willen vaak eindeloos vertellen.
Gedeelde smart is halve smart…

 

Lastigheid moet je mee delen aan anderen.
Zo geef je de ander kans om echt te reageren,
Zo open je een weggetje voor meeleven…
Iemand die deelt in je ellende, brengt troost…
verzachting van het leed; het helpt de wonde helen.
Dat lukt niet via SMS of Twitter.

 

Hoe tegenstrijdig het ook klinkt:
De lastigheden brengen je in contact met medemensen.
De tijdgeest dwingt ons alles zelf te doen. Jean Paul Sarte schreef 50 jaar geleden
zijn boek “huis clos…”achter gesloten deuren…
Daarin staat die vreselijke uitspraak: L’enferre c’est les autres –
De Hel dat zijn de anderen.

Wie leeft achter de gesloten deuren van zijn “ikkigheid”
en het contact met anderen als de hel ervaart,
zal de lastigheden des levens niet kunnen delen.
Ten diepste is dat hoogmoed … Je slaat de lastigheid naar binnen
je wordt ziek, ontwikkelt een doodswens en komt –
in het bij een goede pastor, psycholoog of
bij Dirk de Wachter de psychiater…

 

We zouden geluk niet moeten verwarren met leuk…
Geluk ervaar je als je een zinvol leven leidt.

Wij denken nog steeds dat de samenleving maakbaar is.
Wij willen de wereld scheppen naar ons beeld: Het moet vooral leuk zijn.

Maar wij mensen zijn geschapen naar Gods beeld…
Wij zijn op weg gezet naar een zinvol bestaan:

Een leven, in alle eenvoud,
waarin we elkaar liefhebben zorg besteden aan elkaar.
Zo’n leven is niet altijd leuk , maar het heeft wel zin…
Zo’n zinvol leven… dat maakt gelukkig.

Welke rol God daarin speelt?
Ooit geloofden we dat God alles bepaalde…
van het weer… tot je huwelijkspartner… en de ziekte die je kreeg.
God als een marionettenspeler, die aan alle touwtjes trekt…
Dat Godsbeeld hebben de meesten van ons
achter zich gelaten… hoop ik.

Toen riep Nietsche “God is dood!” en vervangen door de wetenschap.
Sartre verklaarde de anderen tot: de hel; dus doe het vooral zelf!
We zijn gaan geloven dat ons brein het allemaal zelf wel kan.
Ieder voor zich… zorgt voor een leuk leven.
Geld speelt een allesbepalende rol.
Geld werd van betaal-middel tot levensdoel…
Met veel geld kun je leuke dingen doen.
We denken er geluk mee te kopen.

Als middel was het prima, als doel heeft geen zin.
Geld kun je alleen maar HEBBEN
en de zin van je leven zit in het ZIJN – In wie je werkelijk bent.
En over wie we zouden kunnen zijn heeft Jezus toont ons vandaag iets te vertellen.

Zalig de mensen die nederig zijn
– omdat ze weten van het onheil dat iedereen treffen kan.

Zalig de zachtmoedigen
– omdat die een arm om je schouder slaan

Zalig de mensen die hongeren naar recht en dorsten naar gerechtigheid.
– omdat ze nooit ophouden machthebbers tot de orde te roepen.

Zalig de mensen die een zuivere kijk hebben op God.
– omdat ze zijn naam kennen: Ik zal er zijn voor jou…
Wat er ook gebeurt… Hij IS! God is er voor jou!

 

Jezus zet ons met twee voeten in de realiteit van het leven,
dat nu eenmaal bestaat uit goede en kwade dagen
uit perioden van gezondheid en van ziekte

De zaligsprekingen zijn geen uitingen van zijn hoop ,
geen droom, zelfs geen opdracht,
maar de vaststelling van feiten
het is uw en mijn realiteit.

Geluk is te vinden waar het aloude liedje van verlangen klinkt…
Verlangens die zich voegen naar Gods liedje van verlangen.
Dat lied klinkt als Mark Rutte excuses aanbiedt…
en Gretha Tunberg politici aanspreekt
omdat ze gehecht is aan de aarde

Gods intentie met mensen is
dat ze zich aan elkaar hechten
zoals Hij zich aan de wereld heeft gehecht…

God is zo gehecht aan de mensheid,
dat hij in de persoon van Jezus Messias alle
facetten van ons menselijk bestaan is komen delen…
tot en met zijn dood… met alle pijn, angst en gevoelens
van godverlatenheid die er kennelijk ook bij horen.

Op het leesrooster voor vandaag staat ook psalm 37
Ik vond een bewerking van die psalm.


Op een tekstregel van de psalmist volgt steeds een vraag van de schrijver
of een opmerking…

 

Vertrouw op God, dan komt alles goed –
Maar mijn handen jeuken om het zelf te doen
en heeft iemand misschien een godsbewijs?


Recht en gerechtigheid zullen dagen –
maar ik lieg heus ook wel eens
dat is dan toch niet erg?

 

Blijf kalm en erger je niet –
Ja, zeg, dat is toch niet te doen!

 

Slechte mensen worden verdelgd als onkruid, luis of buxusmot –
Maar wie hoort daar dan bij?

 

Nederig zijn-
Maar ik wil zo graag, aandacht krijgen, presteren, laten zien wat ik kan;
Want ik mag er toch zijn, zeker?


Vertrouwen en het goede doen-
ik wil het wel, maar dat is echt teveel gevraagd.
Dat gaat toch niet. Ik protesteer, hoor.


Of wilt u me helpen…
dat ik het leer.

AMEN