De doop van de Heer

Gemeente vanonze Heer Jezus Christus
Lieve mensen van God.


Laat het nu maar gebeuren,
want het is goed dat we op die manier de gerechtigheid Gods vervullen.

Jezus begint zijn publieke optreden en het eerste woord
uit zijn mond dat er werkelijk toe doet is: gerechtigheid.
Meer speciaal nog: de gerechtigheid van God.
Die gerechtigheid moet worden vervuld.

Dat begrip. De gerechtigheid Gods, breekt het verzet van Johannes de Doper.
Die ziet er immers helemaal geen heil in om Hem te dopen.
Jezus  reageert: “Laat mij maar gaan, Johannes…”
“Laat mij maar kopje onder gaan, Johannes…
“Laat mij nou maar afdalen en ondergaan in het doodswater… 
want dan wordt de gerechtigheid Gods vervuld.

Ik laat dat “vervullen van de gerechtigheid” nu eerst even liggen,
maar kom er uiteraard op terug.

Eerst duiken we even het water in.
Wat zegt u? U hebt uw zwempak niet mee?
Geen probleem! Het gaat wel over water, maar niet over H2O.
Het gaat wel over water, maar niet over die kleur- en smaakloze vloeistof. 
die –althans in dit deel van de wereld- zomaar uit onze kranen stroomt.

Het gaat vanochtend over water, maar dan als oud, oosters, joods, beeldwoord.
Daar staat de Bijbel vol mee, met oude, oosterse, joodse beeldwoorden
Laten we dat woord water eens wat nader verkennen…

 

Water, dat
is Genesis 1. 
De wateren – de aarde-vullende chaos … de tohoe wa bohoe,
Je hoeft geen Hebreeuws te verstaan om in dat woord de chaos te horen.
Tohoewabohoe!
Chaos… die plek… onder ste boven … achter ste  voren…
binnen ste buiten; geen kop, geen staart… eeuwigdurend schemerig duister –
onbewoonbaar verklaard moeras… de wateren.
Het tegendeel van het goede leven… en daarboven – veelbelovend –
Gods Geest.


Water dat is Genesis 6 tot 9
Het water draagt de kist waarin de gerechtigheid Gods wordt bewaard
voor de definitieve ondergang in de grote vloed.
Als die kist, de ark van Noach, vastloopt op de berg
zie je daarboven – veelbelovend – een duif
Gods Geest

Water, dat is Exodus 14
Het water van Schelfzee sluit zich boven de hoofden van de paarden
omdat die ezel van een Farao, zich nogmaals stoot aan de steen van
gerechtigheid.
Die steen des aanstoots kostte hem eerder al zijn oudste zoon.
Ben je dan een steenezel?

Israël krijgt vrije doortocht…
tussen twee watermuren naar de overkant.
Durf je mee te gaan? Durf jij die weg te bewandelen?
Weg uit het land van dood en duisternis.
Op naar veelbelovend land! 
zie je, daarboven – veelbelovend –
een wolk; en vuur
Gods Geest.  

Water, dat is 2 koningen 5
Een Syrische generaal gaat zeven keer kopje onder
Naäman, de macho, de melaatse havik,
gaat met frisse tegenzin door het water …
en dan na  – veelbelovend – 7 keer –
een gereinigd mens
niet langer havik – duif…
Gods Geest.

 

Water, dat
is het boek Jona
De tegendraadse profeet
zijn naam getuigt van:
Gods Geest.
Jona betekent duif.

Ninevé – chaos – tohoe wa bohoe
De duif vliegt de andere kant op…
Ninevé is voor de raven! vindt hij
Hij fladdert met eigen gelijk op zak, de zee op –
de storm in … en gaat kopje onder in water – tohoewaboehoe.
En dan – na drie veelbelovende dagen,
opgestaan uit doodswater.
gered uit de chaos.
Een stad doet boete…
Ninevé keert terug tot haar bestemming.
Op de heuvel Jona, duif…
zijns ondanks.
Gods Geest.

Zomaar wat waterverhalen uit het eerste testament.
Nee, niet zomaar. Want “water” is veel meer dan H20.
Bijbels water, het woelige water van de zee, staat voor de chaos,
voor alles wat het goede leven bedreigt… voor de dingen die ons weghalen en
weghouden bij de woorden van God, als leidraad voor ons leven.
Het woelige water van de zee staat voor alles wat het goede leven bedreigt…
Het woelige water staat voor alle krachten, die proberen ons ervan weerhouden tot
onze bestemming te komen: de gerechtigheid Gods.
Dat brengt ons terug bij het verhaal over “De doop van de Heer.”
Waar waren we ook weer gebleven voor we het water indoken?
Wat Jezus zegt over: Het vervullen van de gerechtigheid Gods  
dat breekt het verzet van Johannes de Doper.

Johannes ziet er helemaal geen heil in om Jezus te dopen.
Maar Jezus zegt: “Laat mij maar gaan, Johannes…”
“Laat mij nou maar kopje onder gaan, Johannes…
“Laat mij nou maar afdalen en ondergaan in het doodswater… 
want zo wordt de gerechtigheid Gods vervuld.

Let wel… Jezus staat aan het begin van zijn openbare optreden.
Hij heeft zojuist het ouderlijk huis verlaten en is naar de Jordaan gegaan
om daar kopje onder te gaan in de tohoewabohoe van het menselijk bestaan.

Je kunt ook zeggen:
vanaf dat moment neemt hij volledig deel aan het menselijk leven en samenleven;
vanaf dat moment gaat hij alles wat hij thuis, van zijn vader en van zijn moeder,
en van zijn Hemelse Vader heeft geleerd toepassen in de praktijk van gewoon, dagelijks menselijk leven.

Nou ja, gewoon… Jezus en zijn volksgenoten leven in bezet gebied.
Het veelbelovend land wordt onder de duim gehouden.
Van melk en honing is geen sprake de vervulling van de belofte is ver te
zoeken.

Maar vader Jozef, een tsaddiek – een rechtvaardige – heeft Jezus bijgebracht dat zijn koningschap van een totaal andere orde zal zijn, dan dat van Herodes.
Herodes regeert zoals de keizer:  met kracht en geweld;
Herodes vermoordt de kinderen van Bethlehem
Keizer Augustus kruisigt tegenstanders aan de lopende band.
Het Romeinse Regime creëert de zogenoemde PAX ROMANA
De Romeinse vrede…  ja… me hoela!
Maar die zogenaamde vrede bestaat alleen bij de gratie van onderdrukking,  geweld en intimidatie.
Die zogenaamde vrede staat lijnrecht tegenover de gerechtigheid van God.
In vergelijking met Gods plan, 
in vergelijking met Gods idee over hoe mensen met elkaar zouden moeten omgaan,
is het leven in toenmalig Palestina … chaos, tohoewabohoe.

Johannes probeert nog om Jezus te weerhouden van die gang door het water.
Johannes doet nog een poging om Jezus neer te zetten als een hoogverheven
heilige…
Johannes wil geen Messias die zichzelf vernedert, door af te dalen in het water…

Johannes wil geen Messias  die zich door een
eenvoudige onbetekenende knecht, laat dopen. In zijn ogen is Jezus
daarvoor  van veel te hoge komaf.
Blijkbaar niet want Jezus zegt: 
Laat me maar;  Laat me maar begaan, Johannes …

Het is goed zo. Ook ik moet de oude mens afleggen.
Ook ik moet uit de grond van mijn hart leren zeggen:
Niet mijn wil; maar Uw wil geschiede.
Want dat is die gerechtigheid!
Dat is de bestemming van de ware mens.
Doen wat God doet… Mens worden.


Zo moet het… Niet mijn wil, maar Uw wil…
Dat is de weg die Jezus zal gaan… zo zal hij alle gerechtigheid vervullen…
zo zal hij tot zijn bestemming komen.

En Johannes moet hem laten gaan!
Zò past het Johannes om alle gerechtigheid te vervullen.
Niet zijn wil, maar Christus’ wil… 

Mattheüs, de schrijver van dit verhaal,
maakt ons duidelijk dat Jezus zich door al die intimidatie,
al die onderdrukking, door al dat geweld, door die hele tohoewabohoe
niet zal laten scheiden van dat levensprogramma: Niet mijn wil, maar Uw wil…

Hij, Jezus Messias zal de  gerechtigheid van
God zichtbaar maken,  en dat blijkt dan
iets totaal anders dan het onrecht dat Herodes en Augustus te weeg brengen.

Jezus gaat zijn gang…
Jezus trekt zijn spoor in de chaos van de toenmalige samenleving.
Jezus gaat zijn gang dwars door het doodswater heen… kopje onder…
en komt weer boven.

De parallellen met al die waterverhalen, die ik vertelde, dringen zich op…
Het is steeds weer een kwestie van… ondergaan en toch weer bovenkomen.
van schijnbare nederlaag…
en de uiteindelijk overwinning van de zachte krachten

Die  kleine vertellingen eindigden steeds met het symbool van de Geest:
de duif  boven de chaos, Gods Geest zwevend boven de wateren.

En terstond, nadat Jezus gedoopt was, steeg hij op uit het water.
en zie de hemelen openden zich en hij zag de Geest van God
als een duif op hem komen En zie er weerklonk een stem uit de hemel:
Deze is mijn zoon, de geliefde, in wie ik mijn welbehagen heb

Ook die woorden komen uit het eerste testament

De profeet Jesaja schetst ons het beeld van een Messias,
die de gestalte aanneemt van “de nederige knecht des Heren”.

In dat beeld ziet Jezus zijn roeping
In de gestalte van deze nederige mens, ligt de toekomst van de wereld
“Ik heb mijn Geest op hem gelegd, Hij zal aan de volkeren het recht openbaren.”
Jezus neemt zijn taak op zich en eigenlijk wordt in dit allereerste verhaal zijn hele levensgeschiedenis  al geschetst… Vandaag zien we het  begin van een taak
die straks aan het kruis wordt volbracht…
las ik in een van de boeken van Nico ter Linden.


Ik ben een fan van Nico, maar over die uitspraak ben ik gestruikeld…

Wordt daar aan dat kruis dan gerechtigheid vervuld?
Dat zouden de machtigen der aarde wel willen!
Dat zouden ze wel willen dat de bestemming
van nederige mens in lijden en dood ligt…
Kijk uit hoor, want de machthebbers proberen
het je wijs te maken, en intussen sterven de onderdrukten
bij bosjes…tijdens de kindermoord in Bethlehem… en de oorlog in Vietnam
in de kampen van de Stalin en Videla; in Dachau en Guantanomo Bay

Wordt aan dat kruis de gerechtigheid vervuld?
Nee, natuurlijk niet… Aan dat kruis vind je alleen maar onrecht!
Dat kruis is chaos! Tohoewabohoe in optima forma…
De dood van een lijdende tsaddiek.
Het is godgeklaagd en ten hemel schreiend!
Dat vindt God ook!

Dat vreselijke martelwerktuig is niet einde. Goddank…
Ten derden dagen wederom opgestaan van de doden…
De opstanding… dat is het einde. 

Dat zouden heel veel heel vrome christenen wel willen…
en ook dat wordt verkondigd hoor.
Christus als de grote overwinnaar.  
Je ziet hem afgebeeld als een soort hemelse keizer
heersend over de kosmos. Jezus als heerser…  Het is vloeken in de kerk.

Pasen is een geweldig feest… We vieren de uittocht uit het land van de dood.
We gaan met Israël door het (doop)water heen, want ons is een leven van grote
kwaliteit beloofd. Maar dat kwaliteitsleven komt niet zomaar uit de lucht
vallen… De gerechtigheid Gods daalt niet zomaar uit de hemel neer…
Op Pasen gaan we opnieuw de woestijn in…

Het veelbelovend land is diezelfde aarde-vullende chaos
maar dan … op orde gebracht… door mensen,
die de gerechtigheid Gods vervullen.  

Dus ook Pasen is niet het eind van het verhaal!

Nee, want na 7 x 7 dagen is daar weer die duif…
Gods Geest – Pinksteren.  Gods Geest die neerdaalt op… op de gemeente
op u en op mij.

Gods Geest, spiritus sanctus, inspireert ons om de wereld in te trekken
en met alle mensen samen … de gerechtigheid Gods te vervullen.
En dat gebeurt vandaag… en morgen… en overmorgen,
waar de gemeente – geïnspireerd door Gods geest – recht doet.

Het gebeurt waar Gods kerk haar roeping niet verzaakt
door zich te verbinden met machthebbers,
zoals ooit in Argentinië, zoals vandaag in Rusland.
Wij noemden het ooit de VOC mentaliteit:
Het doel heiligt de middelen – en de kerk heiligt het doel.

Nee, voor Gods gerhtigheid moet je niet bij de machthebbers wezen.
Gods gerechtigheid kennen we uit de Schrift.
Gods gerechtigheid hebben we geleefd zien worden door Jezus Messias.
Gods gerechtigheid mag vandaag worden gerealiseerd door Gods gemeente.

Hebt u de achterkant van de liturgie al gelezen?
Als u straks een doosje bonbons koopt… is dat geen kwestie van liefdadigheid,
maar een zaak van gerechtigheid. Ook kinderen in Burundi hebben recht op toekomst.Dat het zo mag zijn  – AMEN