Nicodemus

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,
Lieve mensen van God.

 

Ik zou me kunnen voorstellen dat u vanmorgen in uw bungalow,
 tent of caravan naar de radio hebt geluisterd. Ik hoor “vroege vogels”
vaak op de autoradio op weg naar een kerk ergens in West-Friesland
of iets verder van huis. In de reclameblokken rond dat programma klinkt
regelmatig een spotje van Het Humanistisch Verbond.

Daarin wordt verkondigd dat humanisten geloven in het leven vóór de dood.
Ze suggereren daarmee dat mensen die in God geloven,
vooral bezig zijn met het leven na de dood.
Ik had van bewuste humanisten verwacht,
dat ze beter op de hoogte zouden zijn.
Dat ze de ontwikkelingen in het kerkelijk denken, beter zouden bijhouden.
Als het hen om de humaniteit gaat, is de kerk immers eerder een collega dan een
concurrente. Een conculega? Ook goed. 

Want laten we wel zijn: Het christelijk geloof heeft veel meer betrekking op
het leven hier en nu, dan op het hiernamaals. Ik zeg niet dat het hiernamaals geen
rol speelt in ons geloofsleven. Dat zou een leugen zijn, maar wie denkt dat
daarin het doel van ons geloven gelegen zou zijn, loopt minstens 60 jaar achter.
Daar komt nog bij dat ook in humanistische kring er volop aandacht is, voor de
gedachte dat een persoon na het sterven in enigerlei vorm voortleeft. 

Wij lazen in de allerlaatste zin van de laatste lezing de term “Eeuwig Leven.”
Rond dat begrip zijn, zowel binnen als buiten de kerk, grote misverstanden
ontstaan. “Eeuwig leven” is namelijk eeuwenlang uitgelegd in termen van tijd.
Het woord “Eeuwig” werd verstaan als “heel erg lang.”
Het is echter niet zozeer een kwestie van tijd,
maar veeleer een zaak van kwaliteit.  

Neem nou de prachtige tekst aan het eind van onze evangelielezing:

Want God had de wereld zo lief, dat hij zijn enige Zoon heeft gegeven,
opdat iedereen die in hem gelooft, niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft.


God heeft de wereld lief, d.w.z. de aarde en alle mensen die daarop wonen.
Die liefhebbende God, schenkt aan die wereld, zijn zoon: Jezus Messias.  Geloven in Jezus, wil zeggen: Durven vertrouwen op zijn manier van leven.
Het lef hebben om d.m.v. navolging… aan zijn leefwijze, kwaliteit te ontlenen
voor je eigen bestaan.

Met andere woorden:
Wie – in het hier en nu – wil leven op de manier die God bedoelt,
kan dat doen door de imitatio christi, door Jezus te volgen… na te doen.

Die navolging brengt je – met vallen en opstaan – tot een leven van grote
kwaliteit. Een kwaliteit, die sterker is dan de dood. Die kwaliteit van leven
is…niet kapot te krijgen!
Dus: bij “eeuwig leven” mag je denken aan: kwaliteitsleven hier en nu.

Het gaat dan over leven dat lukt… als het mislukt gaat de kwaliteit verloren.
Maar leven in navolging van Jezus is echt menselijk leven:
eerlijk, open, rechtvaardig, vredelievend.
Wie hem volgt heeft compassie met de armen,
staat naast de zieken, en lijdt mee met de schachtoffers van onrecht.
Volgelingen van Jezus lijden zelf zo’n kwaliteitsleven en
streven naar diezelfde kwaliteit voor iedereen – veraf en dichtbij.  

Zo’n kwaliteitsleven breekt niet af bij de dood.

Zulke mensen inspireren over  generaties heen…
Zulke mensen leven voort in de harten van anderen…
en vinden navolging.  

Er is echter wel een probleem.
Die leefwijze van Jezus staat nogal haaks op twee zaken, die in onze samenleving
nogal belangrijk worden gevonden:
1. Onze natuurlijke neigingen – alles wat natuurlijk is, wordt vaak goed genoemd.
2.  De tijdgeest. Idealisme bijvoorbeeld…is zo ontzettend jaren 70. 

Wie denkt dat mensen vanuit verschillende culturen best heel goed zouden kunnen samenleven, loopt voorbij aan de tijdgeest…

Weet u, al de eigenschappen die we noemden:
eerlijkheid, openheid, vredelievendheid, compassie, medelijden
zijn in de eerste plaats in het belang van onze medemensen.
Het is fijn voor de ander als jij eerlijk en open bent.
De ander zal baat hebben bij jouw vredelievendheid, jouw compassie,
jouw medelijden. Van jou zelf vraagt het offers.
Wij zijn echter van nature geneigd om eerst voor onszelf te zorgen;  
eerst onze eigen belangen veilig te stellen.


Daar komt de tijdgeest nog bij.
Want dat “zorgen voor jezelf”, dat “veilig stellen van je persoonlijke
belangen” wordt ons in deze tijd met de paplepel ingegoten.
In neoliberaal populistische Europa zijn woorden als je opofferingsgezindheid,
solidariteit en compassie met de armen in de wereld bepaald niet populair.  Spreken over het volgen van Jezus is één ding, het ook daadwerkelijk doen is nog heel iets anders.

Als we ervan uitgaan dat onze natuurlijke neigingen en de tijdgeest
tot nu toe voor een groot  deel onsgedrag bepalen, dan betekent een keuze voor Jezus een gigantische ommekeer. Dat betekent een heel nieuw begin…
en op dat punt wordt Nicodemus een herkenbare figuur.

Hij is in de nacht naar Jezus toegegaan.
Twijfelt hij als lid van het sanhedrin of zo’n ontmoeting
het daglicht wel verdragen kan? Vreest hij de publieke opinie?
Is hij bang voor wat de mensen zullen zeggen?
De kranten zullen schrijven?
Vreest hij het oordeel van Pauw en Witteman?
Het zou allemaal best kunnen.

Zijn mening over Jezus wordt niet algemeen gedeeld in Jeruzalem,
zeker niet in zijn kringen… “U komt van God, dat is wel duidelijk,
maar u praat zo anders over God en het leven dan wij gewend zijn…”
Nicodemus behoort tot de farizeeën.
Voor hem is Thora als een prachtig wetboek.
Een boek vol mooie, goede gedragsregels speciaal voor joden.
Als iedere jood zich aan die regels houdt, dàn komt de langverwachte!
Als alle joods gelovige mensen, Thora zouden doen,
dan krijgt het leven een zodanige kwaliteit, dat de Messias komen kan.
De komst van de gezalfde hangt af van het menselijk gedrag.
Zo denkt Nicodemus… De Messias komt, als de wet wordt vervuld.

Daar denkt Jezus anders over…
De Messias komt om de wet te vervullen.
De Messias komt om de mensheid te laten zien dat het kan! 

De kwaliteit van leven in zijn koninkrijk,
is niet iets wat je – met goed gedrag – verdienen kan. 
Hij is een cadeau van de eeuwige, een hemels godsgeschenk.
Dat koninkrijk is er! Het wordt… soms even… zichtbaar
waar mensen zich zijn levensstijl eigen maken;
Het is een levensstijl die zich kenmerkt door
eerlijkheid, openheid, rechtvaardigheid,
vredelievendheid, compassie.
Niemand leeft voor zichzelf,
Zelfopoffering is geen lelijk woord,
integendeel, dat is de kern van ons bestaan.
De weg van Christus is de weg van het offer…
die weg leidt naar een kwaliteit van leven die we “eeuwig”noemen. 

Dat is voor Nicodemus en de farizeeën
zo totaal tegengesteld aan de praktijk tot dan toe,
dat vraagt een zo grote verandering, een zo radicaal nieuw begin,
dat je het alleen maar kunt vergelijken met “opnieuw geboren worden.”

Ja, Nicodemus,
mensen zoals jij moeten a.h.w. opnieuw geboren worden,
om de kwaliteit van leven te ontdekken die God voor ons in petto heeft.

Geboren worden uit water en geest…
Dat wil zeggen dat de aarde (water) en de hemel (geest) verbonden worden.
Je wordt als mens geboren vanuit het (vrucht)water in de baarmoeder…
Maar dat is niet genoeg… en de vroedvrouw weet dat.
Een stevige tik op je blote billen zorgt ervoor dat de Ruach toegang krijgt.
Ruach… Wind, Adem, Geest.

Nicodemus moet met de billen bloot en krijgt een stevige tik te incasseren.
Dat is niet om rot te doen, maar om hem a.h.w. ontvankelijk te maken voor
de Geest, die ook hem zal leren leven met de kwaliteit die eeuwig noemen.

Hij kent de God van Thora;
hij herkent die God in Jezus Messias,
maar God is een drie-enig God:

Vandaag klopt de Geest aan de deur van ’s harten woning.

In “Kind op Zondag” las ik in een vertelling
dat het zou gaan om “Gods nieuwe wereld.” Ik ben niet zo dol op die term, want
het gaat niet om een andere, nieuwe  wereld… het gaat om deze wereld: maar dan
omgekeerd.

Ik neem u nog even mee naar de lezing uit het
spreukenboek… Wie was daar ook weer aan het woord? Wie zei er ook weer:

Nu dan, zonen, luister naar mij, gelukkig is een mens die op mijn wegen blijft.
Luister naar wat ik je leer, en word wijs, negeer mijn lessen niet.
Gelukkig is elk mens die naar mij luistert, dag in dag uit bij mijn woning
staat, de wacht houdt bij mijn deur.
Want wie mij vindt, vindt het leven, en ontvangt de gunst van de HEER.
Wie aan mij voorbijgaat, doet zichzelf veel kwaad, wie mij haat, bemint de dood.

Vrouwe wijsheid  is aan het woord.
Ze spreekt met gezag, want ze was er al voor de schepping.
Ze is als het ware het zusje van de Geest,
die al op de eerste bladzijde van de bijbel boven de wateren zweeft.

Ze zegt:
wie aan mij voorbijgaat doet zichzelf
veel kwaad; wie mij haat bemint de dood.

Wie de creatieve geest van wijsheid negeert, doet zichzelf kwaad.
Wie de kwaliteit van leven die de Geest ons aanbiedt, ter zijde legt,
doet zichzelf te kort.

Wie zich tot nu toe laat regeren door de angst voor wat de mensen zeggen,
voor wat de kranten schrijven en voor het oordeel der opinieleiders,
mag – dank zij Gods Geest – opgelucht ademhalen…

Wie uitgeput is geraakt, omdat hij meende zelf Gods koninkrijk te moeten binnenhalen, mag bij Jezus op adem komen.

Wie zich tot nu toe door zijn of haar natuurlijke neigingen en/of door de
tijdgeest op sleeptouw heeft laten nemen,
mag weten dat de God van Israël totaal anders is; Der ganz Andere, zei Karl
Barth.

Die totaal andere God kun je leren kennen door zijn woord… En dan blijkt hij zoveel
grootser, indrukwekkender, liefdevoller, rechtvaardiger, vrijgeviger
en zoveel meer opofferingsgezind, dan welke andere godheid ook.
Geen graaier naar eigen geld of macht… maar een gever, om niet.
Geen willekeurig potentaat… maar een betrouwbare partner.
Geen baas van voor-wat-hoort-wat… maar een zorgzame vader,
die vanuit een volkomen belangeloze liefde zijn kinderen ondersteunt…
en in de vrijheid zet. 

Die God kun je leren kennen door te kijken naar Jezus Messias,
naar zijn levensstijl waarvan het offer de kern is.
Wie op Hem, op zijn levensstijl, vertrouwt zal hem daarin volgen.

Daartoe schenkt hij “zijn Geest.”
De vrienden van Jezus vinden de inspiratie om de straat op te gaan
om met mensen die hongeren naar recht en vrede,
de boodschap van Jezus Messias te delen.
Ze zijn de straat opgegaan om – in navloging van hun Heer –
de lamlendigen op hun benen te zetten, op weg naar …kwaliteit van leven
om degenen die verblind zijn de ogen te openen voor…kwaliteit van leven
om mensen die op dood spoor zaten
of op het spoor van de dood zitten… te laten opstaan tot …
een kwaliteit van leven die we “eeuwig”noemen.

Drie gestalten waarin je God kunt herkennen:
Vader, zoon en heilige Geest

Dit is de zondag van de Heilige Drie eenheid.
Het is zondag Trinitatis.
Dat het zo mag zijn

AMEN