Het is altijd hetzelfde liedje

Gemeente van onze Heer Jezus Christus;
Lieve mensen van God

 

Toen ik theologie studeerde aan de Hogeschool Holland,
woonde Janneke Ploeger  – hier gewaardeerd gastvoorganger –
nog in Bovenkarspel.
Ook Annemarie van Zijverden was nog onder ons en woonde toen in Medemblik.
We reden na ene collegedag altijd met zijn drieën terug naar Westfriesland.
 Op de terugweg zaten we vaak allerlei oude zondagsschoolliederen te zingen.  Teksten als “Er ruist langs de wolken, een lieflijke naam” of  “Welk een vriend is onze Jezus.” We zongen vaak met van die grote uithalen. Laat ook van die milde regen, dropp’len vallen op mij neer. Ook op mij… Ook op mij..

Toen dacht ik dat we dat deden uit pure meligheid. Maar dan hadden we ook liedjes over de Amsterdamse grachten kunnen zingen of hits uit de tijd van “top of flop.”  “Ritmevan de regen” van Rob de Nijs of Ploem Ploem jenka, van Trea Dobbs , weet u
nog? Maar niets van dat alles, wij zongen moe en uitgelaten tegelijk,  liederen uit bundels als “Johannes de Heer” en “Wie zingt mee?”

 

Studeren is geweldig en theologie een prachtig vak. Maar zo’n opleiding gaat je niet in je koude kleren zitten. Alle zekerheden van vroeger… gingen op de helling.
Alles wat je  – soms met veel moeite hebt leren geloven – wordt kritisch benaderd. Niet negatief hoor!! Helemaal niet.
Gewoon kritisch, dat wil zeggen dat je als student op het spoor wordt gezet om je nog eens af te vragen:  Klopt het wel?Geloof ik dat echt? Durf ik daar werkelijk op te vertrouwen? Zou ik dat op een preekstoel aan anderen durven doorgeven?

En wat doe je dan, na een middag college lopen?
Wat doe je na een avond waarop alles weer eens op de helling ging…
dan val je even lekker terug op wat vertrouwd is.
Niet op de woorden… want daar moesten we eigenlijk vaak om lachen….
Nee, dat vertrouwde zit hem in de melodieën…
Met de muziek komen de gevoelens van een gelukkige jeugd terug…
veiligheid, geborgenheid, je aanvaard weten. 
 
Iemand luisterde ooit naar een bandje, waarop zijn oma te horen was die Wees gegroet-jes aan het bidden was. U kent dat wel… zo van “wees gegroet Maria
vol van genade de Heer is met u… Gij zijt de gezegende onder de vrouwen en gezegend is Jezus, de vrucht van uw schoot….  Hij zei: De woorden  heb ik nooit kunnen verstaan, maar het wijsje klinkt heel vertrouwd.

In het gesprek met de kinderen, kwam de Hoge Hop al even voorbij.
Ik had ook Overvest, Sint Niek of Lindendaal kunnen noemen.
Oude bomen worden verplant. In de nieuwe omgeving is niets herkenbaar,
zelfs de mensen zijn onbekend. Die nieuwe omgeving wordt ook niet vertrouwd.
Je onthoudt het niet meer. Je korte termijn geheugen laat je  in de steek… Daarom zijn de diensten in die huizen zo belangrijk: diezelfde oude zondags-schoolversjes roepen dat vertrouwde gevoel van vroeger even terug: veiligheid, geborgenheid, je aanvaard weten. Niemand die dat zo zal verwoorden, maar je ziet dat het gebeurt. Een enkeling zingt nog mee.

Bij anderen zie je het aan hun ogen… of aan de flauwe glimlach om hun mond.
Als alle zekerheden wegvallen, blijken liederen steun te bieden.  
Voor deze mensen niets liever dan: altijd hetzelfde liedje.
Wij vallen terug op liederen, als we met onze rug tegen de muur staan;
we grijpen naar muziek en poëzie, als woorden tekort schieten…
Families waarmee ik een afscheid uitvaart
voorbereid, weten vaak geen tekst de noemen die voor de overledene belangrijk
was, maar muziek, dat lukt meestal wel. Paulus en Silas zijn in Europa aangekomen.

Ze zijn in Griekenland, om precies te zijn in Philippi. Daar woont een meisje dat is bezeten door een geest. Let wel er staat niet boze geest… Ze is bezet door een geest. Ze is paranormaal begaafd is, zouden wij zeggen.
Een klasgenote op de kweekschool, had die gave ook…
Ze heeft er nooit veel over gezegd, alleen toen een jongen uit

onze klas bij een verkeersongeluk om het leven kwam,
vertelde ze aan enkele vrienden dat ze het wist.

Ze wist dat het zou gebeuren. Het is vreselijk om met zo’n “gave” te leven.  
Dat geldt ook voor dat meisje in Philippi… afschuwelijk;
en dat er dan ook nog gewetenloze figuren zijn daar een slaatje uit slaan,
maakt het alleen maar erger. Ook toen werden kinderen al voor van alles en nog
wat misbruikt. Het is altijd het zelfde liedje…

De bijbel neemt het fenomeen “toekomstvoorspelling” uiterst serieus.
Niet om ons bang te maken voor het occulte, maar om de waarzegster
bij te staan, om de mensen nabij te zijn, die erin getrapt zijn.
De bijbel waarschuwt voor “waarzeggerij.”
niet om jou van de kermis weg te houden, of om griezelverhalen te verbieden
maar om er te zijn voor die klasgenote, zoals Paulus er is voor dat meisje.

Ze roept Paulus en Silas steeds na: “Deze mensen zijn dienaren van de allerhoogste God en verkondigen u hoe u gered kunt worden!”


En ook al is dat een waarheid als een koe… Paulus wordt het spuugzat!
De kans dat je nog serieus genomen wordt, als zo’n kind je dat naroept,
is minimaal natuurlijk. Paulus heeft medelijden met het meisje
en ziet zijn missie in gevaar komen.

De uitbaters pikken het niet en slepen hem en Silas voor het gerecht…
‘Deze mensen brengen onze stad in rep en roer.’
Onzin natuurlijk… Paulus maakt geen stennis, dat doen zij…
Het altijd hetzelfde liedje. Zij verdraaien de feiten.

Het zijn Joden, roepen ze. Blijkbaar is dat geen aanbeveling. Hier ervaart  Paulus hetzelfde als wat hier allochtonen overkomt. Je doet je best, je geneest iemand maar je wordt niettemin over een kam geschoren met volksgenoten,
die niet sympathiek worden gevonden. Niet iedereen houdt van Ajax
en de nederzettingenpolitiek zet niet alleen huizen, maar ook kwaad bloed…  

Dat mag allemaal waar zijn, maar DE joden bestaan niet
Het is altijd hetzelfde liedje: De aanklagers generaliseren    

Die joden
verkondigen – zo zeggen de uitbaters van het meisje –  een levenswijze waarmee wij, als Romeinen,
niet mogen instemmen en die we niet in praktijk mogen brengen!’
Nee natuurlijk niet. De bezetter kan niet uit de voeten met een God
die helemaal gericht is op de bevrijding van mensen…
Maar dat zeggen ze niet zo…
De mensen mochten het eens interessant vinden.
Nee, er wordt een levensbeschouwelijke mist opgetrokken.
Men hult zich in vaagheden…
“een levenswijze waarmee wij niet mogen instemmen.”
Het is of ik seculiere politici de christelijke cultuur hoor verdedigen tegen
een vermeende vijand.  Mystificatie is daarbij een machtig wapen.

Het is altijd hetzelfde liedje
Waar mensen uit zijn op macht,
*verdraait men de feiten
*spreekt men generaliserend over mensen
* overgiet men twijfelachtige theorieën met een half mystieke saus.

Het tweede couiplet van dat zelfde liedje?
De massa wordt opgezweept,
Het derde:  latente angsten worden opgeroepen en gevoed,
Het vierde: kwetsbare mensen worden gevangen gezet.
Onschuldige kinderen volgens protocol het land uitgezet. Leukemie of niet…

Zo ook Paulus en Silas. Ze zitten opgesloten in de binnenste kerker
Ze hebben letterlijk een blok aan het been…
Ze kunnen geen kant op. Ze staan met hun rug tegen de muur;
niets is hier herkenbaar, niets is er vertrouwd, en het is zo stik donker dat
je je ook niet vertrouwd kunt maken met je nieuwe omgeving.

En wat doen ze?
Ze organiseren een dienst… Waar twee of drie in Zijn naam bijeen zijn…
Ze zingen samen psalmen, ze zeggen samen gebeden…
Het is dat het zo stikdonker is in die gevangenis,
anders zou je de heren een liedboek aanreiken, zo’n nieuwe…

Liedboek– zingen en bidden in huis en kerk–er.

Liederen  zijn belangrijk zijn voor mensen die met hun rug tegen de muur staan.
Ook als je helemaal klem zit, is Jezus je vriend.
Misschien wel juist, als je helemaal vastgelopen bent.
Ik heb het niet gecheckt, maar ik denk dat de zin die in het nieuwe liedboek
het vaakst voorkomt luidt: Kyrie Eleison – Heer ontferm U.

Liederen zijn als op vakantie gaan.
Liederen helpen om even afstand te nemen…
Liederen verklanken je gevoelens van vreugde, verdriet, dankbaarheid,
opstandigheid. Liederen helpen om die te verwerken…

Goddank wij overdenken,  ’t geheim van onze Heer
het heil dat hij wil schenken, dat nieuw is altijd weer
bevrijd van onze zorgen,  begroeten wij de dag
en vrezen niet de morgen, wat hij ook brengen mag

Liederen zijn als op vakantie gaan…
Ze  gunnen je de mogelijkheid om de zin, de onzin
en de waanzin van het leven uit elkaar te halen… Er op een nieuwe manier
tegenaan te kijken, er weer een poosje tegen te kunnen… Liederen verwoorden je
toekomstperspectief. 

Liederen zijn als : op vakantie gaan
Iemand uit de buurt zwom met dolfijnen
in een baai op Vancouver Island en kwam terug met het verhaal dat hij zich
klein en afhankelijk had gevoeld… Dat was een bijzondere ervaring voor hem…
Iets waar hij de dagen daarna nog vaak over had nagedacht… zei hij.

Ons gevoel en ons verstand,  zijn o Heerzo zonder klaarheid
als uw Geest de nacht niet bant,  ons niet stelt in ’t licht der waarheid
’t Goede denken, doen en dichten , moet Gij zelf in ons verrichten

Liederen zijn als: op vakantie gaan
Vakantie is voor vele mensen het grote feest van het jaar.
In de vakantie vieren we het leven… het is een groot feest.
Ik weet niet hoe het u vergaat, maar ik betrap me er vaak op dat ik –
achter het stuur van de camper –  zit te zingen.
Muziek vertolkt onze vreugde en muziek maakt ons blij.
Ook zulke liederen staan er in het liederen staan er in het liedboek.
We zullen er straks een horen van de kinderen…


Dat mijn vrouw een hondenliefhebster is, dat weet u inmiddels. Zij heeft bij alle dieren die tot nu toe bij ons in huis woonden een liedje… Nee, niet uit het liedboek… 
Onze eerste herdershond bijvoorbeeld was… Simply the best.

Als de kinderen in de komende weken hun eigen liedboekje maken, dan zou het wel
eens kunnen zijn dat daar liederen in staan die in geen enkele kerk gezongen
worden. Zouden een heleboel kinderen en jongeren daarom niet zo happig zijn op
de kerk.

Ik zal nooit het 11jarige meisje vergeten, dat enkele jaren geleden na een pinksterdienst waarvoor de organist niet was komen opdagen zei:
Ik vond het vandaag echt leuk in de kerk, want het zingen was nu net als op school!

Ik ben nu al benieuwd wat er in het volgende liedboek zal staan.
Amen