Vaar wel Eugenie

Lieve mensen van God

We lazen een gek verhaal uit het evangelie.
Olga zei van de week nog: Ik snap er geen barst van!
Dat is een prachtige samenvatting van deze vertelling van één nacht.
Nicodemus snapt het ook niet en dat is nog wel een deskundige op het gebied van
bijbelverhalen. Nicodemus denkt dat hij, als Jezus het over wedergeboorte
heeft, moet terugkeren in de baarmoeder.
En dat kan niet….

Het feit, lieve Olga, dat je die kreet gewoon in een mailtje zette, past
naadloos in de familietraditie. Je moeder had zoiets met de verhalen rond Goede
Vrijdag en Pasen. Daarvan zei ze ooit… Ieder jaar weer, hoop ik dat hij dit
jaar niet dood gaat aan dat kruis, maar eindelijk eens orde op zaken stelt!
Dit kan toch niet! 

Terugkeren in de duisternis van de baarmoeder,
terwijl je al een heel leven achter de rug hebt.
Opnieuw geboren worden…
Het vruchtwater breekt en
er klinkt een geboorteschreeuw…
Geest en adem…
Daar is één woord voor in het Hebreeuws – roeach.
Geboren worden uit water en geest. De schepping: duisternis, water en geest.
In het begin schiep God de hemel en de
aarde. De aarde was woest en doods, en duisternis lag over de oervloed, maar
Gods Geest zweefde over het water.

Eugenie werd geboren op 19 januari 1924 in Laren. Ze was de eerste van vier. De
oudste dus. Die plek brengt sowieso al een sterk verantwoordelijkheids-gevoel met
zich mee en dat werd nog versterkt door Christian Science, de levensfilosofie
van haar ouders. Heel in kort: Wie ziek wordt, heeft niet gezond geleefd en
moet daarvan de gevolgen dragen. Dan had je maar…. Het klonk mij altijd nogal
hard in mijn oren. Maar een zekere mate van hardheid, hoort bij haar.

Ze beleefde haar jeugd in een welvarende omgeving:  Het Gooi. Haar vader had een kolossaal bedrijf. Hij bouwde overal ter wereld grote havens.
Menig Larenaar had in die firma geïnvesteerd en als andere kinderen haar wilden
plagen, zeiden ze: “Jouw vader geeft geen dividend.”

Ze waren niet onbemiddeld. Haar jeugd was vrolijk en onbezorgd, totdat het   huwelijk van haar ouders stuk liep. Die klap kwam hard aan, vooral voor haar moeder. Eugenie nam – net voor de oorlog – ze was 16 toen die begon – een zware last op zich. Zij runde het gezin.

De honger sloeg toe. Ze ondernam voedseltochten.
Ze bracht een broertje onder ij mensen in Hardenberg.
Natuurlijk was dat een hard leven, maar zij vertelde over die hongertochten als
waren het avonturen…  Als ze op pad was, voelde ze zich vrij!
Dat is Eugenie ten voeten uit!

Zelfstandig zijn! Problemen bestaan niet, uitdagingen wel en die moet je tackelen.
Daar voelde ze zich goed bij.

“Ik heb leren vechten,” zei ze twee weken geleden nog tijdens ons laatste
gesprek!  Het was eigenlijk al geen gesprek meer. Ze mopperde, het ging haar allemaal niet snel genoeg. Niet iedereen wilde zomaar de rol spelen, die zij in gedachten had. De doelgerichte maatschappelijk werkster, moest loslaten
en dat viel zwaar. Deze uitdaging kon ze niet tackelen, ze moest zich overgeven. 

In de oorlog deed ze eindexamen aan het gymnasium in Hilversum. Na de
bezetting  ging ze maatschappelijk werk studeren aan de Sociale Academie
in Amsterdam. Dat was in die tijd, een school, waar mensen werden opgeleid voor
een maatschappij, die totaal anders zou zijn dan die van voor de oorlog.
De avant garde zat op die sociale academie. Eugenie leefde in pure armoe
in de Helmerstraat, maar moet niettemin een briljant studente geweest zijn,
want ze kreeg een beurs en ging naar Amerika, voor een studie: social casework.

Ze leerde alles systematisch aan te pakken. Ze leefde bij de kalender van het
maatschappelijk werk. Overal zijn tijden voor… In het diepe najaar om naar
binnen te keren en aan zelfonderzoek te doen, in het vroege voorjaar om de
rommel op te ruimen… Tijden van reiniging en voluit genieten, wisselen elkaar
in een strak ritme af. Die kalender was een bron van discipline tot het einde toe.  
Ze was er niet altijd blij mee, maar het moest zo… Dat was haar weg, haar
route!

 

Toen ze terugkwam uit Amerika ontmoette ze Henk. Dat werd een ongelukkige liefde. De sociale academie vroeg haar staflid te worden. In die rol was ze over-gelukkig.  Ze leidde maatschappelijk werkers op en stond in die kringen in hoog aanzien. Eugenie ging haar eigen weg!

Ze ging haar eigen weg en bracht haar opvattingen in de praktijk. Zo leidde
o.a. padvinderskampen. Ze kon in geuren en kleuren vertellen over haar
ervaringen in kampen met doofstomme kabouters , waar ze uit puur idealisme dan
een week lang mee optrok. Ze leefden op kamp met elkaar bij de padvinders eed:

Ik beloof mijn best te doen – en met hulp van God – een goede padvinder te zijn, bewust het goede te zoeken en te bevorderen, iedereen te helpen waar ik kan en mij te houden aan de padvinderswet. Jullie kunnen op me rekenen.

Op een feest in Laren werd ze voorgesteld aan meneer Podulke.
Hij had vier huwelijken achter de rug… maar ging met Eugenie een vijfde aan.
Ze paste naadloos in die rij van zijn sterke vrouwen. Ook op Eugenie kon hij
rekenen! Achttien jaar zijn ze samen geweest, maar met heel veel spijt in haar
stem zei ze ooit tegen me: Dat heb ik niet gered. Hoor je dat…
Alsof alleen zij verantwoordelijk was. Ze vond dat heel gênant. Nee, niet omdat
echtscheiding niet zou mogen, maar omdat het haar verkwam…  Zij, de maatschappelijk werkster, die altijd alle problemen systematisch oploste, ervoer die scheiding als een genante nederlaag. We schrijven 1972.

 

In ‘73 blijkt Stasz, haar zoon zo onhandelbaar op school dat Eugenie besluit hem onder te brengen bij haar jongste broer … in Hong Kong. Het moet als een zwaard door haar ziel zijn gegaan, om “haar jongen” naar de andere kant van de wereld te moeten sturen voor wat discipline.
Maar wat moet moet. Het mag dan hard zijn, maar dat was nooit een reden
om iets niet te doen. Ze was niet van de zachte heelmeesters.
Dat zwaard ging nogmaals door haar ziel toen dezelfde zoon in haar 60-ste
levensjaar overleed aan een hartstilstand. Alleen ouders die ooit aan het graf
van hun kind hebben gestaan, kennen de pijn die daarmee gepaard gaat.

Mart en Ince Stapert waren de eerste immigranten op Schardam.  Ook Eugenie kwam graag in dat piepkleine IJsselmeerdorp. Ze bracht er menige vakantie door en ging er, toen de gelegenheid zich voordeed, ook wonen. Ze had gedacht er haar eigen hemeltje op aarde te stichten en wist precies welke rol anderen daarin moesten spelen. Het leven blijkt zich echter veel minder van systemen aan te trekken dan Eugenie graag had gezien. Mensen gaan hun weg, net als Eugenie. Mensen gingen vaak een andere weg, dan zij had bedacht. Zo werd ook klein en vriendelijk Schardam een harde leerschool.

Aansluiting vond ze bij de kerkgemeente. Het leven heeft haar leren bidden,
en wie bidt leert als vanzelf ook zingen. Ze was dol op rituelen en wat heb ik genoten
van haar bijdragen aan de gesprekskring in de periode dat ik hier als pastor
werkte.  Ja in de gemeente was ze thuis, al was ze ook daar, uiteraard, een buitenbeentje.

Haar periode op Schardam heeft ook hoogtepunten gekend. Natuurlijk…
Haar bezoek aan dokter de Priester, die een waarnemer zocht, terwijl zij
toevallig een schoonzoon had die op het punt stond huisarts te worden.
Haar contacten op Breidablick, die ze inzette voor Andre Masumbuko,
Burundees asielzoeker te Oosthuizen. Haar kleinkinderen zijn geboren
tijdens haar verblijf in Schardam. Kortom er waren momenten genoeg van immens
een grote vreugde.

Mede dank zij mijn katholieke collega en haar vriend Hein-Jan Ogtrop,
die haar de ziekenzalving toediende, is ze in alle vrede heen gegaan,
na een afgerond en voldragen leven.

Voldragen…   Een beter woord hadden jullie niet kunnen kiezen.
Ze kreeg heel veel te dragen en dat heeft ze volbracht
We kozen voor dat gekke verhaal aan het begin,
omdat daaraan haar trouwtekst is ontleend… 

Dat gekke verhaal brengt ons vandaag op een heel verrassende gedachte: 
Haar leven was een –  9 decennia durende – zwangerschap.
Nu het kind voldragen is, mag het geboren worden.
Nu ze versterft in haar kinderen en kleinkinderen, leest God haar naam,
die staat geschreven in de palm zijn hand:  Eugenie, Henriette, Sophie…   

Je mag vanuit de duisternis komen in hemels licht, uit water en geest geboren
worden… een nieuwe schepping. Alleluja
En als dat u allemaal te vaag is, te wazig, te religieus misschien
Laat dan uw eigen hart … haar hemel zijn.
Laat dan vandaag de gedachtenis aan
Eugenie Drabbe geboren worden in de kern van jouw bestaan.

Ieder die haar ook na vandaag gedenkt, viert de geboorte van een afgerond
voldragen leven in zijn of haar hart…
En waar het hart vol van is… daar loopt de mond van over.
Eugenie zal telkens weer geboren worden,
waar de verhalen uit haar leven verteld worden.

Ik hoop dat nu niemand meer verbaasd is als Jezus zegt
dat we allemaal opnieuw geboren moeten worden.
Sterven hoort onafwendbaar bij het leven,
maar zoals Eugenie altijd zei: Dat is geen
moment van afscheid, maar dan
zeggen we
Vaarwel!

Eugenie Henriette Sophie
Vaya con Dios
Vaar wel

Amen

Aan het eind van de dienst zegenden we haar lichaam met de volgende woorden:


Er wordt op een moment als dit vaak gesproken in termen van stoffelijke resten of stoffelijk overschot maar in deze kist liggen geen restjes, geen overschot.
Het is het lichaam van Eugenie, haar lijf, waarmee ze het hele lieve leven
heeft geleefd. Over dat lichaam spreken we vandaag goede woorden,
over haar lichaam spreken we zegenwoorden uit.


Gezegend je voeten,
om iedere stap, die je zette
van jou kon ik leren
ook op kleintjes te letten.

Gezegend je benen,
die je hebben gedragen
door vrolijke tijden
en door heel zware dagen

Gezegend je lendenen,
die de liefde bedreven
die de kinderen droegen
van jou en de lief van je leven.  

Gezegend je hart
dat alles bewaarde
wat je geloofde
je normen en waarden. 

Gezegend je handen
die ernaar snakten te strelen.
want lichaam’lijk contact
wou je delen met velen. 

 

Gezegend je armen
ze droegen je kroost
en omhelsden je lief –
die herinnering troost

 

Gezegend je brein
dat kon analyseren
wat voor mensen van node was
om kwaliteit van leven te leren

Gezegend de oren
die luisteren konden
naar noden van vrienden
die altijd gehoor bij je vonden

Gezegend je lijf en je leden
daarmee heb je het leven geleefd
Geluk gevoeld en pijn geleden
Bedankt Eugenie voor wie je
voor ons bent geweest.