Typ-hier-de-titel

Gemeente van onze Heer Jezus Christus –  Lieve mensen van God.

Wij rijden straks met ons drieën door naar Andijk om een kerstmusical in te studeren met een groep heel enthousiaste kinderen.  
Die musical heet “Het andere verhaal.”  Die titel duidt op het feit dat de schrijver verschillende verhalen
met elkaar verbindt. Nee, dat zeg ik niet goed, want die schrijver hoefde die verhalen niet meer te verbinden, want dat had de evangelist Mattheüs al gedaan.  
Mattheüs begint zijn boek over Jezus n.l. met een geslachtsregister.
Die stamboom is een haast eindeloze opsomming van mannennamen. Allemaal mannen, die zonen verwekken.  De musicalschrijver pikte vooral de laatste regel van die stamboom op: Mattan verwekte Jacob, Jacob verwekte Jozef.  

De Jozef in het kerstverhaal, is dus ene… Jozef – zoon van Jacob.   Jozef draagt in dit spel dan ook niet die eeuwige grauwbruine mantel, waarin hij altijd weer zijn wat suffige bijrol moet spelen in menig kerstpel.

Nee, Jozef draagt de veelkleurige mantel, die hij van aartsvader Jacob cadeau kreeg. Deze Jozef is iemand die dromen droomt.  Deze Jozef komt in Egypte terecht.  Heet deze Jozef daar dan ook Zafnat Paneach?
Redder van de wereld? Nee, als je daarnaar vraagt verwijst hij naar het kind van Maria,
zijn ondertrouwde vrouw, welke zwanger was.  De redder van de wereld is het kind waarvoor hij de vaderrol speelt.

Een geslachtsregister…  Is de evangelist zo iemand, die familiestambomen uitpluist?
Nee, dit is geen genealogische stamboom, maar een theologische.  De stamboom van Jezus is ons niet gegeven om te bewijzen dat hij afstamt van koning David. David leefde maar liefst 1000 jaar eerder.
Gaat uw stamboom zover terug? En toen bestond er niet eens zoiets als de burgerlijke stand … en ook geen doopboeken.  Mattheüs wil ons vertellen wat voor man deze Jozef is.  Mattheüs schetst wat er zoal ligt opgesloten in zijn DNA. Mattheüs vertelt over een vaderfiguur,  die de eigenschappen overdraagt van David – de koninklijke herder;  Jozefs stamboom roept Abraham en Sara in herinnering, het stel dat zomaar gaat, met een stok in de hand … een geheel eigen weg!

Jozef draagt die dingen niet over via zijn sperma, maar door zijn manier van leven… door zijn manier van opvoeden. De bijbel heeft niks met natuurlijke viriliteit en vruchtbaarheid. Voor prestaties op het gebied van voortplanting, moet je bij natuurgoden zijn,  bij het heidendom. In datzelfde geslachtsregister worden tientallen mannen genoemd  en slechts vijf vrouwen. Wat zeg ik nu? Slechts vijf?
Zie je, dat is onze westerse manier van lezen.  Als wij het woord “vijf” zien staan…  dan gaan we tellen: 1- Tamar;  2 – Rachab; 3 – Ruth  4 – Bathseba 5 – Maria

Wie op de oosters – joodse manier leest denkt bij  5 ogenblikkelijk aan de vijf boeken van Thora.  Getallen tellen niet; getallen vertellen.  Deze getallen vertellen dat Maria ‘t vijftal van Thora volmaakt,
zij vervult de wet. De eerste vier vrouwen staan in heel veel kerken op de vier advents-zondagen centraal. Maria zien we terug op het feest,  als de Thora wordt vervuld.

 

Langs alle kusten vind je havensteden.  In havensteden vind je steevast een rosse buurt. Na een lange zeereis gaan de mannen van boord en je vindt ze terug  bij de vrouwen achter het Steen in Antwerpen,
op de Reeperbahn in Hamburg of op  de wallen in Amsterdam.  Jericho is ook zo’n stad.  Een havenstad voor de schepen der woestijn. Reizigers stallen er hun kamelen en gaan op zoek naar vertier.  De rosse buurt is op de muur.

Jericho staat bekend als de oudste stad ter wereld.  Rachab beoefent er het oudste beroep dat de mensheid kent.  Jericho is een stad aan de grens… Wie daar de poort binnenloopt,  heeft een lange, vaak eenzame woestijnreis achter de rug.  Jericho heeft een muur, zo dik, dat er huizen op staan.  
Uit zo’n huizen hangt een scharlaken rood koord… Red light district…  de warme buurt.
Daar is het huis van Rachab.  De hoer van Jericho.

Geloof het of niet, maar de naam Rachab betekent:  Zij die zich wijd maakt. Mevrouw Wijdbeens, kun je ook zeggen. (AvD) Ik kan het ook niet helpen, maar dit verhaal zit vol onuitgesproken erotiek.
Die erotiek is niet zo recht voor zijn raap beschreven, als in de moderne Nederlandse literatuur, maar als we lezen, dat de verspieders  zich neerleggenin haar huis, dan zou ik me maar niet  al te veel illusies maken, als ik u was.

De bijbel is geen boek met moralistische verhaaltjes. De bijbel beschrijft hoe mensen leven…  daar en toen, hier en nu. De Bijbel laat zien hoe God met mensen zijn heel eigen weg gaat.Het volk Israël heeft een ongelooflijk lange weg afgelegd door de woestijn.  Het volk nadert het land dat God beloofde aan Abraham, Isaäk en Jacob.  Veertig jaar lang was het onderweg en nu nadert het Kanaän.  De muren van Jericho doemen op aan de horizon. Nee, het is geen fata morgana… het is een stad  waar mensen wonen en werken en leven  van de reizigers die via hun poort  het land Kanaän betreden. Die poort staat open
iedereen mag  binnen. Maar wat gebeurt er als het volk Jericho nadert?  Dan blijkt die stad ineens een stuk minder gastvrij te zijn.  De vooruitgestuurde verspieders worden gezocht.  Ze zijn gezien bij Rachab. Zij wordt gesommeerd hen uit te leveren.  Maar Rachab vertelt de soldaten dat het bezoek van die buitenlanders  een vluggertje is geweest en dat ze al weer weg zijn.

Dan worden de poorten gesloten… en soldaten uitgestuurd naar de rivier om daar de spionnen op te vangen bij een doorwaadbare plaats. Ze worden niet gevonden. Rachab heeft ze verstopt onder het vlas dat op het dak van haar huis te drogen ligt. Ze vertelt de mannen waarom de inwoners van Jericho zo bang zijn voor de Israëlieten. Ze hebben gehoord van de grote dingen die God voor hen heeft gedaan onderweg… Is Rachab niet bang? Jawel, maar zij weet dat je met de strooppot meer vliegen vangt dan met de azijnfles. Rachab sluit een verbond de verspieders, niet alleen voor zichzelf, maar voor haar hele familie. Als het donker wordt laat ze de mannen uit via het raam met het rode koord.

U kent allemaal het vervolg. Het volk nadert Jericho en de van oudsher zo gastvrije stad sluit haar poorten. Jericho doet een poging om het volk Israël buiten de deur te houden. Dikke muren en gesloten poorten worden tot symbool van vijandigheid en ongastvrijheid. Die mentaliteit stort ineen,
als Israël zes dagen lang, elke dag een stille ommegang maakt, op de zevende dag zeven keer om Jericho heenloopt   en dan op de ramshoorn blaast…

Menigeen heeft geprobeerd daar een natuurkundige verklaring voor te vinden. De trillingen van de ramshoorn zouden de muren hebben doen scheuren. Wat een onzin… Israël viert de liturgie van het Loofhuttenfeest.  Als het godsvolk in het beloofde land de woestijntocht gedenkt, dan dondert alle ongastvrijheid van Jericho in elkaar,  dan vallen de poorten uit hun sponningen  en stort die muur volledig in elkaar  op een klein stukje na…  het gastvrije stukje  het huis van  Rachab.

Het symbool van haar gastvrijheid hangt uit het raam, een scharlaken koord. Red light district blijft overeind, omdat daar het volk  dat komt uit de woestijn een warm welkom wordt bereid. 
  Het is inmiddels wel 30 jaar geleden. We waren samen met onze toen nog jonge kinderen bij een kinderbijbelweek gaan kijken. Er hing een giga schilderij aan de muur, waarop je muren van Jericho zag instorten. Mensen raakten onder het puin bedolven. Een afschuwelijk  tafereel. Daar werden mensen doodleuk koud gemaakt!  Ik werd witheet, want de verhalen zijn mij lief…  We waren daar heel gauw
weer weg!

Ik werkte in die tijd voor Kind op Zondag. Dat is een tijdschrift voor leidinggevenden in zondagsscholen en kindernevendiensten.  Ik moest enkele dagen daarna een vertelling schrijven over de inname van Jericho en wist in elk geval zeker hoe het niet moest!  
  Ik schreef het verhaal vanuit het perspectief van twee nieuwsgierige kinderen, die daar woonden, in Jericho.  Ze gingen elke dag kijken op de muur.  Ze zagen de Israëlieten om de stad trekken.  Een optocht, zeiden ze. Ze vonden dat prachtig om te zien. Die kinderen begrepen helemaal niet waarom de grote mensen zo bang waren. Steeds meer kinderen klommen op de muur en ook een paar vaders en moeders. Het werden er steeds meer en op de zevende dag, zag het wart van de mensen. De mensen die eerst zo bang waren, sprongen nu van de muur en gingen meedoen met het grote feest dat daar beneden werd gevierd. Weg was alle vijandschap; Ongastvrijheid? Niks hoor, fijn dat jullie er zijn! Kom binnen. De poorten gingen open en het werd een groot feest, want Gods belofte was immers in vervulling gegaan!

Het verhaal is in die vorm nooit gepubliceerd.  De redactie wilde wel, maar durfde niet,  maar toen ik het later aan professor Karel  Deurloo liet lezen, was hij laaiend  enthousiast.


Wat een vondst! zei hij. Zo geef je precies de boodschap door! De boodschap dat Gods belofte in vervulling gaat… De boodschap dat God van alle mensen houdt… De boodschap dat God iedereen een plek
geeft in zijn plan, de kinderen en de  prostituees; de kerkmensen en  de moslims; de asielzoekers
en de PVV-ers, allemaal!  En hoe weten we dat?  Door Rachab, een gastvrije vrouw uit de warme buurt van Jericho. Rachab, de verpersoonlijking van oosterse gastvrijheid.  Rachab de tweede vrouw,  die bij name wordt genoemd  in de stamboom van Jezus Messias.  Zoals Rachab iedereen ontvangt in haar huis
zo staat ook de komende Messias open voor alle mensen. Ook hij laat zich in met hoeren en tollenaars, met bedelaars en daklozen.

Paus Franciscus heeft het grootste gelijk van de wereld als hij zegt dat de kerk er in de eerste plaats open hoort te staan voor armen. Warmte bieden,  aan mensen die in de kou staan: letterlijk, figuurlijk, lichamelijk, geestelijk… De Heer begroette ook ons vanmorgen o.a. met de woorden:
Gegroet, jij gekomen uit de kilte van ons bestaan,  op zoek naar een beetje warmte!

Het is meer dan terecht dat de paus naar Lampedusa reist,  want fort Europa lijkt veel te veel op dat bange Jericho  met haar gesloten poorten en dikke tolmuren. Moge het zo zijn dat de christenen horen bij
de eersten die van de muren springen en  de poorten open zetten, voor degenen  die een lange reis door de woestijnen van het leven achter de rug hebben.  Laten we hen een warm onthaal  bereiden. Niet wijdbeens,  maar wel met open armen, want met minder kan de wereld niet toe.

We vieren advent… Advent: Hij komt. We bereiden ons voor op het komen van God in de gestalte van Jezus van Nazareth,  die het opneemt voor de hoeren als moraalridders hen willen stenigen,   die het opneemt voor de armen en mensen bevrijdt van de hebzucht, waardoor we verblind raken voor de sociale rechtvaardigheid.

Jezus van Nazareth, die ons bevrijdt van populisme, dat mensen doof maakt voor woorden als compassie en barmhartigheid.  
  Jezus van Nazareth, die ons zal bevrijden van ons cynisme,
dat zo verlammend werkt op de inzet van mensen voor recht en vrede.

Jezus bevrijdt ons van alles wat echte, warme liefde in de weg staan.  
Jezus, zoon van Jozef de dromer,  de zoon van David de herder,
de zoon van God de Heer. 

 
Bereid je maar voor op de komst van Jezus, de zoon van Rachab, die ook jou uitdaagt je met lijf en leden in te zetten voor gastrecht en wereldvrede.Geve de Heer ons allen,
een goede adventstijd.