De zoon van de weduwe te Nain

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,
Lieve mensen van God


Wat eindigt dat 5-de couplet van lied 274 met een prachtige zin:
De dood is halverwege door onze Heer gestuit.
Dat is een heel realistische benadering.
De dood is gestuit, maar speelt ook – we kunnen het niet ontkennen  –
nog steeds een rol in het menselijk bestaan en wat voor één!

Afgelopen vrijdag mocht ik als ambtenaar van de burgerlijke stand
mijn jonge vriend Mathijs in de echt verbinden met zijn Simone.
Ze zijn zwanger… Vroeger heette dat een moetje, tegenwoordig heet dat:
zorgvuldig gepland. Ze hopen een gezonde baby te krijgen. 
Simone stond ooit aan het graf van een kind uit een vorige relatie.
Evy, haar dochter, overleefde de bevalling niet.
Onder die omstandigheden wil je die oude verhalen niet eens horen.
Noch het verhaal dat Anne voorlas noch dat wat ik vertelde.

Daarvan heeft de dichter van gezang 274 zich voluit rekenschap gegeven…
Het derde couplet luidt:
O kinderen gestorven in onverstaanbaarheid
nu wordt het nooit meer morgen, de zon en maan zijn uit.

Want ook die dichter weet dat een nacht niet donkerder kan zijn de dag
waarop je kind sterft… Er zijn ouders voor wie het daarna nooit meer echt dag
wordt.

Zouden we dan maar niet beter stoppen met het lezen van oude verhalen?
Er zijn inderdaad momenten denkbaar waarop je die opstandingverhalen beter maar kunt overslaan. Als je bij iemand op bezoek komt die zoiets onbegrijpelijks doormaakt, is “er het zwijgen toe doen” een heel groot goed.
Laten zien dat ook jij sprakeloos bent biedt veel meer troost
dan welke zalvende woorden ook…

Maar we zitten hier vandaag niet als mensen die op rouwbezoek zijn gekomen,
we zitten hier als gemeente, bijeengekomen rondom Gods Woord.
En wat krijgt die gemeente dan te horen? 

De gemeente krijgt allereerst te horen dat de angel eruit is…
dat de dood het loodje heeft gelegd, dat er een grens is gesteld
aan de macht van het kwaad… Dat de dood niet is uitgebannen,
maar ook niet het laatste woord heeft.

De gemeente mag zo’n opwekkingsverhaal lezen
als een soort stemverklaring van de Eeuwige
Als het Mij ligt, zegt de Eeuwige, als je mij – op leven en dood  –
vraagt waar IK voor kies…  Dan kies IK  voor het leven!

Dat is een principiële keuze…  Gods beginsel is:
LEVEN!  LEVEN!  met vijf hoofdletters en een uitroepteken.

Die keuze maakt de Eeuwige al van den beginne
In beginsel, in principio schiep God de hemel en de aarde…
opdat daarop een mens zou leven naar Gods beeld.
De beide lezingen van vanmorgen bevestigen
die principiële keuze van Israëls God.

De  God van Thora is een God van en voor levenden
Elia, de profeet, bevestigt dat voor het volk Israël
Jezus, bevestigt het voor ons in drievoud…
Lucas schrijft drie verhalen. 

1. De dochter van Jaïrus … sliep ten dode toe –
De macht van het kwaad verijdelt Gods keuze voor het leven.
De vader van het meisje is radeloos,  God
waarom? God waar ben je?
De buren klagen ach en wee… maar halverwege wordt de dood gestuit!
Jezus helpt haar overeind. Sta op – Het meisje eet… d.w.z. à LEEF! 

2. De zoon van de weduwe in Nain … is gestorven –
De macht van het kwaad verijdelt Gods keuze voor het leven.
Zijn moeder is ontroostbaar; God waarom? God waar ben je?
De buren dragen hem uit… maar halverwege wordt de dood gestuit!
Jezus zegt: Sta op! De jongen spreekt … d.w.z. Hij leeft. 


3. Hijzelf – De zoon van God… gaat ons voor  op het
levensspoor… en dat spoort doorkruist het land van de dood.
De macht van het kwaad verijdelt Gods keuze voor het leven.
Vader laat deze beker aan mij voorbij gaan…  
Eli, Eli lama sabachtani  Mijn God, Mijn
God waarom hebt ge mij verlaten

Hij heeft geleden, is gestorven en begraven
maar de dood wordt gestuit… op de derde dag.
Hij staat op… en op de 40-ste wordt hij verenigd met God.

De gemeente krijgt te horen dat Elia ‘s naam betekent: De ENIGE is God.
Dat in de joodse traditie de gedachte dat Elia ooit zal terugkeren op aarde,
wijd verbreid is. Bij een joodse paasmaaltijd is er een extra stoel
en op de tafel staat een extra couvert,
want men verwacht:  De Eeuwige… is God.

En? Keert Elia terug?
Elia is erbij als Jezus wordt verheerlijkt op de berg
Onder het kruis valt de naam van Elia…  Elia is ook 40 dagen in de woestijn.
Elia vaart ten hemel –  En ook dit
opwekkingsverhaal lijkt sprekend op
dat het verhaal van Elia en de weduwe van Sarefat.
De mensen in Nain herkennen de profeet in Hem…

Een groot profeet is onder ons opgestaan!  Elia? Wie anders?

Het derde aspect dat de gemeente te horen krijgt,
is dat wij mensen toegroeien naar een leven zoals die Ene, unieke God, het
leven heeft bedoeld, te weten een bestaan waarin…

Blinden hun ogen uitkijken
Doven ongehoorde dingen horen
Lammen uit de voeten kunnen
Melaatsen rein worden en doden opgewekt
en… last but not least … arme mensen evangelie wordt aangezegd

De arme die in dit verhaal blijde boodschap krijgt aangezegd is de weduwe.
De weduwe van Sarefat krijgt haar ENIGE terug…
via de profeet met die wonderlijke naam: de ENIGE is God.
De weduwe van Nain krijgt HAAR  enige  terug…
en de mensen zeggen: Een groot profeet is opgestaan.

U herinnert zich ongetwijfeld het visionaire verhaal van Ezechiël:
een dal vol dorre doodsbeenderen… die zich aaneenrijgen tot skeletten
die bekleed worden met spieren… die adem krijgen ingeblazen…
Dat is een groots en spectaculair verhaal, waarin – zo zou je kunnen zeggen-
de God van Israël op eclatante wijze de dood overwint.
Gods keuze voor het leven wordt daar op spectaculaire wijze verwoord en
verbeeld

Hier, in Nain, gaat het om een klein intiem tafereeltje.
De God die kiest voor het leven… overwint de dood,
maar de gemeente mag ook horen dat ij niet alleen
overwinnaar is in algemene zin, maar dat hij ook de redder is van het individu.

Hij is de ook de overwinnaar van onze eigen dood.

Hoe dan?  Hij, de God van Israël, is in de gestalte van
Jezus Messias zelf die weg gegaan. De grimmigheid van de dood
wordt in zijn levensverhaal getekend als hij in Getsemane onder bloed ,
zweet  en tranen uitroept:

Laat deze beker aan mij voorbijgaan!

De onverbiddelijkheid van de dood klinkt aan het kruis van Golgotha in woorden die
je door merg en been gaan: Mijn God mijn God waarom hebt gij mij verlaten.

De Griekse filosoof Socrates dronk onbewogen de gifbeker, waartoe hij was veroordeeld. Jezus neemt het sterven van een mens een stuk serieuzer, maar
omdat hij voluit vertrouwt op zijn vader
omdat hij weet heeft van Gods onvoorwaardelijke keuze voor het leven,
omdat hij het leven in al zijn aspecten, inclusief het sterven,
wil delen met mensen; kan en mag hij zeggen dat de dochter van Jairus slaapt
en tegen de jonge man in Nain: Ik zeg je, sta op!
Hij spreekt met gezag. Hoe dat werkt?

Ik begon met iets te vertellen over Mathijs en Simone…
Mathijs heeft in zijn leven nogal wat pesterijen meegemaakt…
en daar dreigde hij als een cynisch mens uit te komen;
als iemand die altijd overal kwade bedoelingen zag
iemand die maar hoogst zelden spontaan echt blij kon zijn…
totdat zijn Simone zei: Wil jij eigenlijk wel gelukkig zijn?!
Dat werkte.  Dat werkte als: jongen, ik zeg je, sta op!
En omdat hij weet, waar zij al doorheen is gegaan, spreekt ze met gezag.
Jongen ik zeg je: sta op… en dat doet hij en Simone sluit hem in haar armen en
in haar hart. 
Zo vergaat het ook die jonge man in Nain en dat meisje van 12 in Kafarnaüm.
Ze worden met open armen ontvangen te midden van de levenden…

Gods majesteit wordt zichtbaar in de manier waarop Jezus met de dood omgaat…
Zijn pijnlijk diep doorleefde  ontferming –  kijk naar dat gezichtje – wordt
voelbaar in een moederlijke omarming, een vaderlijke knuffel, in een leven…
zoals leven bedoeld is door de Vader in de hemel.
al vanaf het begin … nee in beginsel. Het is zijn principiële keuze voor ons
leven die ervoor zorgt dat we voor die dooie dood niet bang hoeven zijn.

Ik zou zo graag eens iets aan Lucas willen vragen.
Lucas, je hebt zoveel van Marcus overgenomen…
waarom heb jij dit verhaal wel opgeschreven
terwijl Marcus het helemaal niet vermeld…

Ik denk dat Lucas zou antwoorden dat Marcus voor het jaar 70
en dat hij na de val van Jeruzalem zijn boek heeft geschreven.
De eerste christenen zijn ook gevlucht
toen de stad werd verwoest en de tempel in rook opging.
Ik denk dat Lucas zou zeggen:
Ik wilde, door Elia op te voeren,  laten zien dat
Thora en profetie niet klein te krijgen zijn…

Misschien zou Lucas ook ons iets vragen…
Hebben jullie wel gezien dat ik dit verhaal voor het eerst
het woord HEER gebruik als titel voor Jezus? Heer, is Kyrie in het grieks…
Vertaal Kyrie in het Latijn en je krijgt caesar: Heer. De titel van de keizer…
De keizer, die denkt met dood van mensen en de verwoesting van hun stad
vat te krijgen op Gods principiële keuze voor het leven!  Forget it… keizertje.
Als God kiest voor de mens… dan is dat voor een levende mens
Hij heeft hen niet voor niets, hoogstpersoonlijk
de levensadem ingeblazen! Mens! Durf te leven.

Er is nog een kleine kleinigheid…

De naam van Jezus verdwijnt langzaam uit het verhaal over de zoon van de
weduwe. Daardoor vloeien die twee persoonlijkheden steeds meer ineen…
Er ontstaat een geleidelijke identificatie tussen die twee…
En die vindt zijn hoogtepunt in vers 16… Een groot profeet is opgestaan!

Combineer die boodschap met de wanhoop en de radeloosheid van de mensen
die geconfronteerd worden met Romeinse wreedheid en keizerlijke vernielzucht.
Weet dat zo’n verhaal rond ging bij mensen in crisis…
Bedenk hoeveel troost het kan bieden aan mensen die geen toekomst zien
en put er moed uit. Laat je erdoor bemoedigen…
Die oude verhalen zijn niet kapot te krijgen
Evenmin als Gods kerk op deze aarde,
Denk niet dat het van jou afhangt,
maar laat je aanraken door die  
ander… die grote profeet
die onder ons is
opgestaan.

Dat het zo mag zijn
AMEN