Over Judas

De musical Judas, verraderlijke vriend of vriendelijk verrader, is  een eigen productie onder regie van Jesper Huisman. De muziek is gecomponeerd door Mathijs Arents en Sander en Jesper Huisman.

De schrijver heeft deze discipel neergezet als een trouwe vriend, die Jezus een dienst wil bewijzen. Die dienst is gierend uit de hand is gelopen, maar ten slotte blijkt dat Judas degene is die wordt verraden door anti-globalisten en vele anderen.

In de dagen van Jezus dreigde Jeruzalem zijn uniek joodse karakter te verliezen. Het werd langzaam maar zeker een stad-als-alle-andere in het Romeinse Rijk. Mondialisering avant la lettre. De eerste scène speelt zich dan ook af op de tribunes van de plaatselijke arena.
Allerlei groepen verzetten zich tegen die gelijkschakeling. Hun motieven en middelen verschillen, maar het doel is hetzelfde: Bevrijding van de Romeinen. Dat kan alleen de Messias en dus zijn er al heel wat “Messiassen” opgetreden. De meesten eindigden aan een kruis.

Het is een verhaal dat laat zien hoe twintig eeuwen religie en politiek de reputatie van een mens volledig onderuit kunnen halen. Het begint al bij de evangelisten. Het oudste evangelie (Marcus) is niet negatief over Judas, die hem heeft uitgeleverd. Hij wordt slechts drie keer genoemd en maar een keer met die uitlevering erbij. Het jongste evangelie (Johannes) noemt hem twaalf keer en vrijwel steeds met een veroordeling erbij. De vroege kerkgeschiedenis, de Middeleeuwen en de Bijbelvertalers hebben allemaal hun stenen bijgedragen… De Bijbelvertalers bijvoorbeeld vertalen het Griekse woord paradidomi kan zowel overleveren als verraden betekenen. Het wordt consequent met overleveren vertaald, behalve als het over Judas gaat, dan wordt het woord verraden gebruikt.

Wanneer iemand in het Israël van de eerste eeuw een ander overlevert aan het gerecht, doet hij dat met het oog op waarheidsvinding. Dus met een positieve instelling. Judas brengt Jezus voor het Sandedrin (de joodse Hoge Raad, het hoogste rechtscollege) om die raad te laten uitspreken dat hij (al dan niet) de Messias is. Judas vertrouwt op het functioneren van de rechtsstaat en dat komt hem duur te staan…

Meteen in de openingscene worden we geconfronteerd met de negatieve beeldvorming. De naam Judas is verbonden geraakt met wat negatief is: Een onweersbui in de week voor Pasen heet: Judasweer; het gaatje in een celdeur: een Judasoog. Een judasloon ontvang je voor een slechte daad en ga zo maar door.  De naam Is-Karioth is zelfs wel verbasterd tot Ijskarren-jood.

De gevolgen zijn onafzienbaar gebleken; Judas werd langzaam veralgemeniseerd tot het type van de onbetrouwbare jood – de bodem van antisemitisme. Joden, moslims en ook de Roma in Europa weten weer wat het betekent als je als groep wordt gecriminaliseerd.  De musical beperkt zich bewust tot het al kan de schrijver het niet laten om dat te actualiseren.

                                                                                                                                                             Ton Heijboer