Doe als God – wordt mens

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,
Lieve mensen van God

Wie in deze tijd van school afkomt en een carrière begint, weet dat hij moet
bijblijven in het vak. Heel veel bedrijven sturen hun werknemers naar allerlei
cursussen. Education permanente, heet dat in goed Nederlands.


Het is niet verstandig in het wilde weg cursussen te volgen.
Je kunt beter een goed doordacht carrièreplan maken,
zodat je weet waar je ooit wilt eindigen.
Het niveau van je eindfunctie staat je duidelijk voor ogen.
Je werkt naar een welomschreven doel toe.
Voor sommigen heiligt dat doel alle middelen.

Er is geen vergelijking of hij gaat wel ergens mank,
maar de God van de Bijbel heeft ook zo’n doelstelling geformuleerd.

Hij heeft mensen geschapen en die op weg gezet naar zijn beeld.
Geschapen op weg naar Gods beeld, op weg naar het doel dat de schepper voor
ogen heeft… en dat doel is: Menselijk leven van hoge kwaliteit.

Dat doel staat beschreven in de Thora.
Dat zijn de eerste vijf boeken van de Bijbel.Dat is de kern van de zaak.

En wat die doelstelling betreft kun je met recht zeggen,
dat die kort is samengevat in Tien Woorden… ook bekend als: de tien geboden.
Die Tien Woorden zijn tips om die hoge kwaliteit van leven te bereiken.

Dat betekent dus in elk geval: verandering… want zover is het nog niet.
Integendeel…
Die Tien woorden klinken in de woestijn.
Het Godsvolk is onderweg vanuit de slavernij naar de vrijheid in een veelbelovend
land…  Over verandering gesproken.
Het grote verhaal van God en de mensen is een groot uittochtverhaal.
De uittocht van Abraham uit de godenwereld van Ur;
de uittocht uit de slavernij van Egypte o.l.v. van Mozes.
Uittocht betekent verandering.

Het leven van een mens is een voortdurend veranderingsproces.
De meeste mensen vinden veranderen helemaal niet prettig.
Veranderen gaat van: AU! 

 

In dat voortdurend leren, in die permanente verandering, in die education permanente ligt het bijzondere karakter van je joods-christelijke traditie.

Daarin ligt dan ook de kern van het onderscheid met het heidendom.
In de heidense manier van denken bestaan goden om de “normale” gang van zaken in stand te houden. Om de status quo te bevestigen.

Heidense goden, zijn gecreëerd, om het volk in het gareel te houden,
zodat de machthebbers hun gang kunnen gaan.
Goden worden gezien als machtig…  
De allermachtigste wordt de oppergod.
Goden laten – compleet willekeurig –  de een alles bijeen graaien,
terwijl de ander overstelpt wordt met narigheid.

Heidense goden beschikken hier een Tsunami, daar een vulkaanuitbarsting en ginds
een burgeroorlog of een portie Aids.
Die verschijnselen zijn er en de goden vinden dat kennelijk prima,
want als ze dat niet wilden, dan zou het niet gebeuren.   
U begrijpt… het heidense denken verloopt in cirkels:
Er verandert nooit wat.
Als je voor een dubbeltje geboren bent..

 

Heidense goden wonen doorgaans hoog boven mensen verheven…
Zo hoog, dat ze geen last van ons hebben, maar ons wel in de gaten kunnen
houden. Ik kan me voorstellen, dat u dit soort beelden herkend.
Het wemelt van de christenen die ook zo tegen de God van de bijbel aankijken,
als een almachtig heerser, die alles op aarde regelt en ritselt.

In dat geval zou er sprake zijn van déjà vu…
Dan zou de God van de bijbel passen in het rijtje…
Baal de oppergod van de Kanaänieten,
Mardoek, de topper van de Babyloniërs,
Ahura Mazda van de perzen,
Ra van de Egyptenaren,
Zeus van de Grieken,
Jupiter van de Romeinen,
Wodan van de Germanen,
Thor van de Noormannen…

Allemaal van ie supergoden die de machtigen en vooral de mchtelozen op hun plaats houden. Supergoden. Die zorgen dat er niets verandert… dat alles bij het oude blijft.
Déjà vu…. Dat verhaal kennen we…

 

In de Bijbel gaat het over something totally different, iets totaal anders.
In de Bijbel gaat het over iemand, die geen oog heeft gezien,
waarvan geen oor heeft gehoord en in geen mensenhart is opgekomen.
In de Bijbel gaat het over dingen die … die bedenk je niet als mens…
In de Bijbel is sprake van Der Ganz Andere.

De god van de Bijbel is zo totaal, zo fundamenteel anders,  dan de goden waar het tot nu toe over ging…
Die zijn door mensen gemaakt om de status quo in stand te houden.
De God van de bijbel is er helemaal niet om de mensen in het gareel te houden. Garelen zijn voor beesten. Nee de Tien Woorden klinken om te bevrijden… om alle mensen in staat te stellen die hoge kwaliteit van leven te creëren.


Het target van deze God: eruit te halen wat er in zit.
Niet om mensen ondergeschikt te maken aan koningen en priesters,
niet om ze aan banden te leggen, maar om ze als vrije mensen helemaal tot bloei te laten komen.

Om een kwaliteit van leven te realiseren die zijn weerga niet kent…
een kwaliteit van leven die we eeuwig noemen.
U begrijpt eeuwig is niet zo zeer een kwestie van tijd,
het gaat vooral om kwaliteit.

 

Mensen dolend in ‘t donker…
O, dat is heel herkenbaar – dat is… het oude liedje
Nee, roept Jesaja: Schitterend licht!

Het juk, de stok, de zweep…O dat doet me denken aan mijn baas… altijd hetzelfde
Nee, roept Jesaja: Ze liggen aan stukken.

Stampende laarzen, bebloede mantels… O, dat doet me denken aan die altijd  voortdurende oorlogen op deze wereld
Nee, roept  Jesaja: de hens gaat erin!

Jesaja zegt ze de wacht aan: al die machten,
Jesaja verkondigt de ondergang van machthebber die mensen eronder houden,
de dictators en de manipulators; uitbuiters en bonusbazen.

Want deze God neemt het – wie bedenkt er zo iets – het  op voor mensen die dolen in duister,
voor de onderliggende partij, voor de armen in Nederland;
voor kinderen in Afrika, voor degenen die ooit werden misbruikt;
voor mensen die de hypotheek niet meer kunnen betalen.
Het moet anders… dat is duidelijk. Hoe?
Dat is aan de politiek, maar het kan niet zo zijn dat wij ons neerleggen bij
onrecht; het kan niet zo zijn dat we genoegen nemen met onrechtvaardige verhoudingen.

Er is altijd een nieuw begin – roept Jesaja uit!
Een kind is ons geboren, een zoon is ons gegeven…
een wonderbare raadsman, een vredevorst.
Die woorden worden wel beschouwd als voorspellingen van Jezus’ geboorte.
Dat is een misverstand, maar het omgekeerde is wel waar…
De volgelingen van Jezus herkennen 600 jaar later hun Heer in die vredevorst…
Zijn volgelingen zien in Hem die wonderbare raadsman… Dat wel!
Dat brengt ons bij het geboorteverhaal, dat Lucas vertelt.

Ook die schrijft over mensen, dolend in duister…
Ze worden in het gareel gehouden door Quirinius en keizer Augustus,  
die zich als heidense godheden gedragen en laten vereren.

Lucas vertelt over mensen als Jozef en Maria, die worden opgejaagd,
zich moeten laten inschrijven…
Inschrijven?  Ja.  ze worden gedwongen
hun onderdanigheid te bezegelen met hun handtekening.
Heidense keizers houden mensen in het gareel.
Dat is bij beesten af, want garelen zijn voor dieren.


Maar deze Jozef is uit het huis en het geslacht van David.
Dat wil zeggen, hij stamt uit een traditie van verzet…
Hij stamt uit een traditie van menselijkheid,
maar niettemin hij wordt, nota bene
in de stad van zijn voorvader,
bij de beesten onder dak gebracht.

 

Lucas vertelt dat in die stal een kind ter wereld wordt gebracht.
Geboren bij de beesten af, maar toch…
later herkent men die vredevorst…
die wonderbare raadsman.

 

Lucas vertelt over bezoekers, herders…
Stoere kerels die de wacht hielden bij de kudde…
Ze  zijn aangenomen om het recht van de sterkste
te breken, om kwetsbare schapen te beschermen tegen leeuwen en beren.

Lucas vertelt over een engelenboodschap en een hemels concert.
Engelen verbeken de stilte…
Het wordt een nacht vol heilige herrie

Hemelse boodschappers kraken het juk; de stok de zweep…
Herders, die gewend zijn de macht van sterken te breken
gaan op zoek naar een kwaliteit van leven, die geen oor heeft gehoord,
die geen oog heeft gezien en in geen mensenhart is opgekomen.

De schapen blijven achter in de jungle… Geen nood…
in het licht van die engelenboodschap  is
het recht van de sterkste ontmaskerd. Onrecht. Weg ermee!  

Zie ik verkondig u grote blijdschap die heel het volk ten deel zal
vallen…

U is heden de heiland, de heelmeester,geboren…
Na vannacht zullen wanverhoudingen niet voortbestaan,
Na vannacht worden ze aangepakt…

U is heden de heiland geboren,
Hij die licht brengt op het pad van mensen die dolen in het duister…

Ja, ja, ja pastor… dat klinkt allemaal mooi, maar eh…
Je wou toch niet zeggen dat inmiddels al het onrecht is uitgebannen?
Een beetje naïef mag je als gelovige wel zijn, maar zo erg kan het niet wezen, toch?

 

U hebt gelijk. We moeten nog een stap maken…
en dat is niet de gemakkelijkste.
Die laatste stap heeft n.l. te maken met die doorgaande verandering…
met die education permanente.

We zagen al dat de God van de bijbel een heel bijzondere is…
Heel anders dan die andere goden…
Geen almachtige alleenheerser.
Geen Thor of Zeus die, in pure willekeur,
zonder enig plan, de janboel op aarde laat voortbestaan.

Nee, we hebben – van het begin af aan – te maken met een god
die je eerder een vriend zou noemen, dan een baas;
eerder een vader of zelfs een broer… dan een heerser of een idool…

In zijn passie voor mensen gaat hij zelfs zo ver: dat hij het voor doet.

In zijn passie voor de kwaliteit van het menselijk bestaan,
wordt God mens.
In zijn passie voor de kwaliteit van leven,
die hem vanaf het begin voor ogen staat…
wordt hij als een klein en weerloos kind geboren…
in een stal,
’t is bij de beesten af…
maar voor mensen bedoeld…

herkenbaar voor mensen die in de shit zitten,
wier  leven een augiasstal geworden is
door de crisis…
door een nare ziekte
door relationele ontsporingen…
door armoede – ook al mag dat niet zo heten

Bij de beesten af geboren is hij herkenbaar
voor wie de status quo oneerlijk,  gemeen,
onrechtvaardig is.

Herkenbaar voor iedereen die toe is aan opstaan uit de ellende,
voor iedereen die toe is aan opstaan
tegen
onrecht

voor iedereen die het vertikt zich neer te leggen bij de machten onze tijd
voor iedereen die streven wil naar een rechtvaardige samenleving
en daarbij de steun van medemensen kan en wil gebruiken.

Voor iedereen die meer en meer mens wil worden
mens naar Gods beeld; mens als de man
wiens geboorte we vieren

in deze nacht.

In deze nacht wordt de mens geboren,
die Gods targets waarmaakt – de mens die Gods doel bereikt.

Zo zeer zelf sdat we zeggen:
in deze man is God mens geworden. 

In deze nacht wordt de mens geboren
Die ons laat zien dat het kan – ook al kost het pijn en moeite.
Her is mogelijk! Het kan! Je bent ertoe in staat…
Ja ook jij kunt het:
 MENS WORDEN.


Wij worden in deze nacht opnieuw en niet voor het laatst opgeroepen om zo goed
te zijn als god.  Doe als Hij – wordt
mens!

en je zult een kwaliteit van leven vinden
als nooit te voren.

Mijn goede vriend en collega HAKIZIMINA Sylvestre in BUJUMBURA Burundi
schreef me deze week: Ik geloof dat we verbazingwekkende dingen
zullen zien als wij dagelijks worden: Een nieuwe schepping in Jezus Christus.
Ik begin te begrijpen hoeveel vreugde hij er in schept als wij worden tot de kanalen waardoor hij stromen kan: Hij houdt ervan zichzelf te openbaren in en door ons!

Jezus houdt van mensen die oefenen in menselijkheid.
die zich steeds meer humaniteit eigen maken
die meer en meer mens worden –
net als God.

Dat het zo mag zijn 

AMEN